Ternatlar
Тернатантлар (тернатан, тернатанс, ибу, жайилоло) — Тернат оролида ва Ҳалмаҳера оролининг қўшни ҳудудларида яшовчи шимолийҳалмаҳер халқларидан бири, жами 160 минг киши. Шарқий Индонезиянинг бутун ҳудудида, асосан, Молукк оролларининг шимолида жойлашган. Бир неча суб-этник гуруҳлар мавжуд: ибу, жайилоло, тернато-португалияликлар.
Тил
Тернатлар сўзлашадиган тил — тернате. У Папуа тилларининг бир тармоғи бўлган Шимолий Халмаҳер тиллари гуруҳига киради ва Ғарбий Папуа филумига киради.
Дин
Диндорларнинг диний мансублиги: сунний мусулмонлар, католиклар.
Тарих
Дастлаб Давлат гапи (индон. Кесултанан Гапи) деб аталган, аммо кейинчалик ўз номини пойтахт номи — Тернате шаҳри номига ўзгартирган. 1570-1583-йилларда ҳукмронлик қилган ва Индонезиянинг шарқий қисми ва Филиппин жанубининг бир қисмини назорат қилган Султон Бабулла (Индон. Баабулла) даврида энг юксак гуллаб-яшнаган давлатлардан бири эди. Тернате дунёдаги энг йирик чиннигуллар ишлаб чиқарувчиси эди. 1605-йилда, Голландия Шарқий Ҳиндистон компанияси Тернатда ўзинимг биринчи қўллаб-қувватлаш нуқтасини ташкил қилди ва ХВИ-асрда Тернат яқинидаги оролларда зираворлар савдоси бўйича монополиясини кенгайтиришга ҳаракат қилди. Тернате ороли, Амбон каби, ХВИ-ХВИИ-асрларда голландлар томонидан истеҳком сифатида фойдаланилган (Леирисса 2000:242).
Тернат ХВ-ХВИИ асрларнинг энг қудратли давлатларидан бири эди.
Ёзиш
ХВИИ-асрнинг ўрталаридан бошлаб Араб графикаси асосида ва ХХ-асрдан бошлаб лотин графикасига асосланган ёзув.
Ҳаёт
Замонавий ҳаёт копра ишлаб чиқаришга асосланган. Қишлоқ хўжалиги, саго кончилик, денгиз ҳунармандчилиги ва балиқчилик яхши ривожланган. Улар асосан Тернат шаҳрида яшайдилар. Тернатанларда полигиния ва патрилокал никоҳ мавжуд. Қишлоқ жамоалари кичик оилалардан иборат.
Адабиётлар
- Членов М. А. Тернатанцы. // Народы и религии мира. / Глав. ред. В. А. Тишков.: Большая Российская Энциклопедия, 1999. — С. 526.
- Леирисса Р.С. Рев.: АУТҲОРИТЙ АНДЕНТЕРПРИСЕ АМОНГ ТҲЕ ПЕОПЛЕС ОФ СОУТҲ СУЛАWЕСИ, 2000, Биждраген тот де Таал-, Ланд- эн Волкенкунде. — Вол. 156, Но. 3. — П. 619—633.