Ziyosfera

Tevfik Fikret

Тевфик Фикрет—замонавий турк шеърият мактабининг асосчиси[1] деб ҳисобланган Усмонли маърифатчиси ва шоири[2].

Тевфик Фикрет
Асл исми Тевфик Фикрет
Таваллуди 24-декабр 1867-йил
Истанбул, Усмонли империяси
Вафоти 19-август 1915-йил(1915-08-19)
(47 ёшда)
Истанбул, Усмонли империяси
Фуқаролиги Усмонли империяси

Ҳаёти

Меҳмед Тевфик 1867-йил 24-декабр куни Усмонли империясининг пойтахти Истанбул шаҳрида таваллуд топди[3]. Унинг отаси (Ҳусейин афанди) дастлаб Чанкири санжакидаги[3] Черкеш туманидан бўлган, у ҳукмрон режимнинг сиёсий душмани бўлгани учун қувғин қилинган; унинг онаси (Хитиcе Рефиа Ҳаним), юнон мусулмони бўлиб, Хиос оролидан келган[3][4], унинг онаси жуда ёшлигида вафот этган.

У ўз таълимини нуфузли Галатасарой ўрта мактабида олди ва 1888-йилда валедиcториан сифатида энг юқори баҳоларни олди. Кейинчалик у ўзи ўқиган мактаб директори бўлди. Унинг синглиси ҳам бўлган, аммо синглиси ёш вафот этган. 1890-йилда у ўзининг амакиваччаси Назиме билан турмуш қурди ва жуфтликдан 1895-йилда Ҳалук исмли ўғил туғилди. У 1894-йилда Галатасаройни тарк этиб, 1896-йилда у Бофорсдаги бошқа нуфузли муассасада, Роберт коллежида дарс беришни бошлаган ва ўша ерда вафотигача ишлаган. 1906-йилда у хотини ва ўғли учун Роберт коллежи ётоқхонасида уй қурди. Аşиян деб аталадиган уй ҳозир музейга айланди[5].

У Усмонли полицияси томонидан кўп маротаба сиёсий қарашлари ва ёзувлари, шунингдек Султон Абдулҳамид ИИ нинг таниқли сиёсий мухолифлари, масалан ёзувчи Ҳалид Зия Ушаклигил билан алоқаси туфайли тергов қилинган.

Фикррет илоҳий илҳом устидаги адабий маҳорат ва билимларни таъкидлаб, замонавий турк шеъриятининг отаси ҳисобланади. Кўплаб мумтоз турк шоирлари сингари, у шеър ёзишда турк мусиқаси тўғрисидаги жуда кўп маълумотлардан фойдаланган[6][7][8].

Асарлари

шеърлари

  • „Рубаб-ı Şикесте“ (1900)
  • „Тариҳ-и Кадим“ (1905)
  • „Ҳалук’ун Дефтери“ (1911)
  • „Рубабıн Cевабı“ (1911)
  • „Şэрмин“ (1914)
  • „Сон Şиирлер“ (1952)

Манбалар

  1. ↑ "Тевфик Фикрет", Тҳе Неw Энcйcлопæдиа Британниcа, Волуме 11, Энcйcлопæдиа Британниcа, 1994, ИСБН 978-0-85229-591-5, п. 662.
  2. ↑ Чарлес Курзман, Демоcраcй Дениэд, 1905-1915: Интеллеcтуалс анд тҳе Фате оф Демоcраcй, Ҳарвард Университй Пресс, 2008, ИСБН 978-0-674-03092-3, п. 246.
  3. ↑ 3,0 3,1 3,2 Айşэгüл Яраман-Баşбуğу, Биёграфя: Тевфик Фикрет, Баğлам, 2006, ИСБН 978-975-8803-60-6, п. 17., „Кöклери, баба тарафıндан Çанкıрı 'санcаğı'нıн Çэркеş казасıна, анне тарафıндан исе Сакıз адалı, Ислâмиети бенимсеен Рум асıллı бир аилее узанан Меҳмет Тевфик (сонрадан Тевфик Фикрет) 24 Аралıк 1867 тариҳинде İстанбул’да доğмуş…“
  4. ↑ Меҳмет Каплан, Тевфик Фикрет: Девир- Şаҳсиет- Эсер, Дергâҳ Яйıнларı, 1987, п. 63., „Ана тарафıна гелинcе: Фикретъин аннеси Ҳатиcе Рефиа Ҳанıм, аннеси ве бабасı иҳтида этмиş бир Сакıзлı Рум аилесинден“
  5. ↑ архив нусхаси, 2019-01-13да асл нусхадан архивланди, қаралди: 2020-06-01
  6. ↑ Акйüз, Кенан. Модерн Тüрк Эдебиятıнıн Ана Çизгилери, İнкıлâп Яйıневи, 1995
  7. ↑ Еşим Гöкçэ (Билкент Университй)/Туркиш Cултурал Фоундатион
  8. ↑ ҳттп://www.туркишcултуре.орг/литературе/литературе/туркиш-аутҳорс/тевфик-фикрет-424.ҳтм

Ҳаволалар

"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/19914441" dan olindi