Texnetsiy
| Технеций(Тc) | |
|---|---|
| Атом рақами | 43 |
| Кўриниши | Кулранг-жигарранг радиофаол металл. |
| Атом хоссаси | |
| Атом массаси (моляр массаси) |
97.9072 м. а. б. (г/мол) |
| Атом радиуси | 136 пм |
| Ионлашиш энергияси (биринчи электрон) |
702.2(7.28) кЖ/мол (эВ) |
| Электрон конфигурацияси | [Кр] 4д6 5с1 |
| Кимёвий хоссалари | |
| Ковалентлик радиуси | 127 пм |
| Ион радиуси | (+7э)56 пм |
| Электрманфийлик (полинг бўйича) |
1.9 |
| Электрод потенсиали | 0 |
| Оксидланиш даражаси | -1 дан +7 гача; энг барқарори +7 |
| Термодинамик хоссалари | |
| Зичлик | 11.5 г/см³ |
| Солиштирма иссиқлик сиғими | 0.243 Ж/(К·мол) |
| Иссиқлик ўтказувчанлик | 50.6 Вт/(м·К) |
| Эриш ҳарорати | 2445 К |
| Эриш иссиқлиги | 23.8 кЖ/мол |
| Қайнаш ҳарорати | 5150 К |
| Қайнаш иссиқлиги | 585 кЖ/мол |
| Моляр ҳажм | 8.5 см³/мол |
| Кристалл панжараси | |
| Панжара тузилиши | гексагонал |
| Панжара даври | 2.740 Å |
| Панжара/атом нисбати | 1.604 |
| Дебе ҳарорати | н/а К |
| 43 | Технеций
|
Тc | |
| 4д65с1 | |
Технеций (юнонча: течнетос — сунъий, лотинча Течнетиум), Тc — Менделеев даврий системасининг ВИИ гуруҳига мансуб радиоактив кимёвий элемент. Тартиб рақами 43, атом массаси 97,9072. Технеций нинг 20 та радиоактив изотопи маълум. Технеций ни 1937-йилда Технеций Сегре билан италян кимёгари Технеций Перре молибден ядроларини дейтронлар билан бомбардимон қилиб олишга муваффақ бўлган. Ҳозирги Технеций ядро реакторларда ураннинг емирилиш маҳсулотларидан ажратиб олинади. Технецийнинг энг барқарор изотопи —"Ц (Т1/2қ2,12105 й).
Металл ҳолдаги Технеций жигарранг, унинг сирти нам хавода хиралашади. Суюқланиш температураси 2140°. Зичлиги 11,5 г/см³. Технеций — парамагнит, кимёвий хоссалари жиҳатидан кўпроқ ренийга, бир оз марганецга ўхшайди. Бирикмаларда валентлиги 0 дан 7 гача (Қ2, Қ3, Қ6, Қ7). Технеций сувда ва суюлтирилган хлорид кислотада эримайди, водород пероксид билан аммоний гидроксид аралашмасида эримаслиги жиқатидан ренийдан фарқ қилади. Зар сувида ва нитрат кислотада эриб, эритмада пертехнат ионлар (ЦО4~) ҳосил қилади. Технеций, асосан, атом саноати чиқиндиларидан олинади. Металл Технеций НҲ4Тc04, ТcО2, Тc2С7 ни 600—1000° да водород билан қайтариб олинади. Пертехнатлар коррозия ингибиторларидир. Технецийнинг ЦО2, ЦО3 оксиди ҳам маълум. Технеций 400° да фтор билан гексафторид ЦҒ6, хлор билан гексахлорид ЦС16 ҳосил қилади. Технецийнинг ЦО3Х, ЦОХ3 (Х — галоген) таркибли рангли бирикмалари, Тc2С7 таркибли сулфиди, ЦС таркибли карбиди ва бошқа бирикмалари, мас., ЦС14, ЦС12, Ц(СО)4Х2, Ц (СО)5Х, (С5Н5)2Ц2 ҳам маълум.
Технеций коррозияга бардошли модда бўлгани учун реакторсозлик ва аниқ асбобсозлик ишларида конструксион материал сифатида, суюкданиш температураси юқори бўлгани учун юқори температурали термоэлементларда ишлатилади. "Ц емирилганида унурлар ҳосил бўлмайди. Шунга асосланиб, ундан радиометрия ва дозиметрияда фС стандарт сифатида фойдаланилади.
| Ушбу мақолада Ўзбекистон миллий энсиклопедияси (2000-2005) маълумотларидан фойдаланилган. |
| Кимёга оид уşбу мақола çаладир. Сиз уни бойитиб, ЗиёСферага ёрдам бериşингиз мумкин. |