Texnooptimizm
Технооптимизм — бу дунёқараш ва ҳаётий позиция мажмуи бўлиб, унга кўра, илғор ижтимоий ривожланиш жараёнида юзага келадиган муаммолар ва қарама-қаршиликларни бартараф этишда техник муваффақият ва илмий-техника тараққиётига бирламчи аҳамият қаратилади[1].
Технооптимизм нуқтаи назаридан қаралганда ишлаб чиқаришнинг техник воситалари (машиналар, механизмлар, компютерлар, инновацион технологиялар ва бошқалар), шунингдек, илмий-техник билимлар ижтимоий ҳаётнинг турли томонларини, табиати ва йўналишини белгилайдиган ҳал қилувчи омил ҳисобланади.
Тарих
ХИХ-аср охири — ХХ-аср бошларида замонавий илмий фантастика гуллаб-яшнади. Бу вақтда техно-оптимистик фикрлашнинг дастлабки белгилари пайдо бўлди: телеграф, динамит ва самолётлар (кейинчалик кино ва телевидениэ) (баъзан ҳатто уларнинг ихтирочилари томонидан) урушни тугатувчи воситалар сифатида эълон қилинди. Биринчи жаҳон уруши барча оптимистлар тушкунликка тушишларига сабаб бўлди, аммо технооптимистик кайфият тез орада қайта тикланди[2].
Технооптимизм интеллектуал йўналиш сифатида 1960-йилларда, урушдан кейинги воқеалар жамоат тартибини тиклаш, ривожланиш ва фаровонликка интилиш, умумий инсон манфаатларига эришиш каби янги миллий ва глобал вазифаларни қўйишга замин яратган пайтда пайдо бўлди[3].
СССРда таълим тизими, сиёсат ва мафкуранинг илмий билимларни ишлаб чиқаришга таъсири, илмий-техник билимларни маданий муҳитда тарқатиш туфайли технооптимизм илдиз отган.
Танқид
Технооптимизмга қарама-қарши ҳодиса — технопессимизм мавжуд. Унинг издошлари, оптимистик нуқтаи назардан қарайдиган замонавий технологияларнинг аксарияти инсониятга зарар етказиши, энг ёмони эса, йўқ қилишига ишонишади. Пессимистларнинг фикрича, янги технологияларни излаш кутилмаган оқибатлар ва хавф-хатарларга олиб келиши мумкин[4].|Ничолас Агар}}Николас Агар Тҳе Ҳуффингтон Пост газетасида чоп этилган мақоласида шундай деган:
„Менимча, бу технооптимизм нотўғри. Бу бойликни ошириш учун технологик тараққиётнинг кучини жуда ошириб юборади. Кўпгина янги технологиялар уларни қўлга киритган ёки тажрибага эга бўлган одамларга катта фойда келтириши ҳақиқат деб фараз қилинг. Шахслар фаровонлигини ошириш бутун жамиятга узоқ муддатли таъсир кўрсатади, деб адашаяпмиз. Бахтли одамлар бахтли жамиятни яратиши шарт эмас.“[5].
Манбалар
- ↑ „Понятиэ футурологии. Технооптимизм и технопессимизм. Глобалниэ проблеми и алтернативистика — Социалноэ прогнозированиэ и проэктированиэ | иФРЕЭсторе“. 2019-йил 6-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 15-июн.
- ↑ Течно-Оптимисм: Тҳе Wорлд’с Трансформатион Синcе тҳе Индустриал Револутион, ҳттпс://www.утне.cом/сcиэнcе-анд-течнологй/течно-оптимисм-зе0з1502здеҳ
- ↑ Бичкова О., Земнухова Л., Руденко Н. Цифровой ад, технологический рай или нечто совершенно иноэ: какиэ технологии определяют будущээ человечества. // НОЖ, 23-октабря 2018. ҳттпс://книфе.медиа/теч-чангес
- ↑ Течно-Оптимист ор Течно-Пессимист?, ҳттпс://франкдиана.нет/2016/10/10/течно-оптимист-ор-течно-пессимист/
- ↑ „Wҳй Течно-Оптимисм Ис Дангероус“, Тҳе Ҳуффингтон Пост, ҳттпс://www.ҳуффингтонпост.cом/ничолас-агар/течно-оптимисм-дангероус_б_7746682.ҳтмл