Тҳе Энд оф Повертй
Тҳе Энд оф Повертй: Эcономиc Поссибилитиэс фор Оур Тиме — америкалик иқтисодчи Жеффрей Сачс томонидан 2005-йилда ёзилган китоб. Ушбу асар Неw Ёрк Тимес бесцеллерига айланган.
| Файл:Энд оф повертй.жпг | |
| Муаллиф(лар) | Жеффрей Сачс |
|---|---|
| Тил | инглизча |
| Нашр этилган санаси | 30-декабр 2005-йил |
| Нашриёт | Пенгуин Пресс |
| Саҳифалар сони | 416 |
| ИСБН | 1-59420-045-9 |
| ОCЛC | 57243168 |
| Мавзуси: Ривожланиш иқтисодиёти | |
Китобда Жеффрей Сачс ўта қашшоқликни (Жаҳон банки томонидан кунлик даромади бир доллардан кам деб белгиланган ҳолат) 2025-йилга келиб бутун дунёда тугатиш мумкинлигини таъкидлайди. Бунинг учун у пухта режалаштирилган ривожланиш ёрдамидан фойдаланишни таклиф этади. Муаллиф муаммони қуйидагича тушунтиради: жуда камбағал давлатлар иқтисодий ривожланиш пиллапоясининг энг пастки поғонасига чиқа олмаяптилар. Агар мамлакат ушбу биринчи поғонага кўтарилиб олса, у ўз кучи билан глобал бозор иқтисодиётига қўшилиб кета олади. Натижада, ташқи ёрдамга бўлган эҳтиёж сезиларли даражада камаяди ёки бутунлай йўқолади.
Клиник иқтисодиёт
Турли мамлакатларнинг ўзига хос иқтисодий тўсиқларини аниқлаш ва бартараф этиш учун Жеффрей Сачс „клиник иқтисодиёт“ деб атаган услубни қўллашни таклиф қилади. У бу тушунчани тиббиётга қиёслаган ҳолда тушунтиради[1]. Жеффрей Сачснинг таъкидлашича, мамлакатлар ҳам беморлар каби мураккаб тизим. Шу сабабли, уларга нисбатан дифференсиал ташхис қўйиш, контекстни тушуниш, мониторинг ва баҳолаш ҳамда профессионал этика стандартларини қўллаш талаб этилади. Клиник иқтисодиёт мамлакатнинг иқтисодий муаммоларини услубий таҳлил қилишни ва „дифференсиал ташхис“ қўйишни, сўнгра эса айнан ўша ҳолатга мосланган махсус рецепт ишлаб чиқишни талаб қилади. Мамлакатнинг жаҳон бозорига кириш қобилиятига кўплаб омиллар таъсир қилиши мумкин. Буларга ҳукуматдаги коррупсия ҳамда жинс, этник келиб чиқиш ёки каста тизимига асосланган ҳуқуқий ва ижтимоий тенгсизликлар киради. Шунингдек, ОИТС ва безгак каби касалликлар, инфратузилманинг (транспорт, алоқа, соғлиқни сақлаш ва савдо) етишмаслиги, беқарор сиёсий муҳит, протексионизм ва географик тўсиқлар ҳам муҳим рол ўйнайди. Жеффрей Сачс ҳар бир омилни ва уларнинг эҳтимолий ечимларини бирма-бир муҳокама қилади.
Клиник иқтисодиёт қандай ишлашини кўрсатиб бериш учун муаллиф Боливия, Полша ва Россия мисолида амалий тадқиқотларни тақдим этади. У мазкур мамлакатлар учун таклиф қилган ечимлари ва уларнинг натижаларини таҳлил қилади. Шунингдек, китобда Малави, Ҳиндистон, Хитой ва Бангладеш иқтисодиётлари иқтисодий ривожланишнинг турли босқичлари намунаси сифатида кўриб чиқилади.
Мингйиллик ривожланиш мақсадлари
Жеффрей Сачс ўта қашшоқликни тугатиш йўлидаги биринчи қадам сифатида Бирлашган Миллатлар Ташкилотининг Мингйиллик ривожланиш мақсадларига (МРМ) катта эътибор қаратади. Китоб нашр этилган вақтда дунё бўйлаб тахминан 1,1 миллиард киши ўта қашшоқликдан азият чекаётган эди. Жеффрей Сачс 2002-йилдан 2005-йилгача БМТнинг Мингйиллик лойиҳасига раҳбарлик қилган. Ушбу лойиҳа МРМга эришиш учун ташкилий воситаларни яратиш билан шуғулланган.
Шунингдек, у баъзи аниқ ва тезкор ечимларни таклиф этади. Масалан, Саҳрои Кабирдан жанубдаги Африка мамлакатларида безгакка қарши чивин тўрларини кўпайтиришни ҳамда дунёнинг энг камбағал давлатлари учун қарзларни бекор қилишни қўллаб-қувватлайди. Жеффрей Сачснинг таъкидлашича, глобал қашшоқликни тугатиш мақсадига эришиш учун клиник иқтисодиёт янада кўпроқ молиялаштирилиши керак. У ривожланиш ёрдами миқдорини 2002-йилдаги 65 миллиард доллардан 2015-йилга келиб йилига 135-195 миллиард долларгача ошириш лозимлигини илгари суради[2].
Жеффрей Сачс ривожланган давлатларнинг энг камбағал мамлакатларни ўта қашшоқликдан чиқаришга қурби етишига ишонади. У МРМ ҳисоб-китобларига қўшилади. Унга кўра, биринчи дунё мамлакатлари умумий ялпи миллий маҳсулотининг 0,7 фоизи ушбу мақсадга эришиш учун етарли бўлади[3].
Манбалар
- ↑ Сачс, Тҳе Энд оф Повертй, 288
- ↑ Тайлор, Иҳсан. „Папербаcк Роw“. Тҳе Неw Ёрк Тимес (2006-йил 9-апрел). Қаралди: 2010-йил 25-май.
- ↑ Сачс, Тҳе Энд оф Повертй, 290 п