Tiro
Тиро (др. Парс) — юнон мифологиясидаги қаҳрамон. Посейдоннинг севгилиси, Крефейнинг рафиқаси, Пелий ва Нелейнинг онаси.
Келиб чиқиши
Тиро Элиддаги Салмония шаҳрининг ўзи томонидан ташкил этилган Эолидларнинг оиласидан Салмонийнинг қизи эди. Отасига сўзларига кўра, у Эллин ва Прометейдан (учинчи ва бешинчи тиззаларда) келиб чиққан. Унинг онаси Алкидика, Аркадия шоҳи Алейнинг қизи эди.
Манбалар ва адабиётлар
Зевс чақмоқ билан урган Салмонейнинг вафотидан кейин, Зевс Тиронни ўзининг амакиси[1] бўлган Крефейнинг Фесалиядаги қирол Иолкга тарбиялаш учун берди (бошқа версиясига кўра, биринчи Тиро отасининг яна бир акаси, Деионей билан яшаган[1]). Малика Дарё худоси Энипейни севиб қолди, лекин у унга жавоб бермади.
Посейдон бундан фойдаланди: Тиронинг гўзаллигига алданиб, Энипей қиёфасини олди ва уни эгаллаб олди. Посейдондан Тиро Нелеус ва Пелиас эгизакларини дунёга келтирди[2].
Кейинги воқеалар ҳақида қадимий муаллифлар турли йўллар билан ёзадилар. Ферекид ва псевдо-Аполлодорга кўра, тиро ўғилларининг туғилиши ҳақиқатини яширган: у болаларни далага ташлаган, у ерда уларни чўпон топиб олган ва асраб олган[3]. Аммо Гомернинг хабар беришича, Посейдон Тирога ўғилларининг ҳақиқий отаси[4] кимлигини ҳеч кимга айтмасдан, севги билан тарбиялашни буюрган Тез орада малика Крефейга турмушга чиқди (муқобил версияга кўра, у Посейдондан[4] ҳомиладор бўлганида турмушга чиқди) ва эгизаклар саройда туғилиб, Шоҳ Иолкнинг қонуний ўғиллари сифатида тарбияланган. Ниҳоят, Сицилия Диодорусига кўра, Тиро эгизакларни очиқчасига дунёга келтирди ва бу Посейдоннинг болалари эканини айтди; бу Салмонейнинг ҳаёти давомида ва унинг шоҳлигида содир бўлди ва Салмоней қизига ишонмади. Бу воқеалардан кейин унинг Тирога ёмон муносабати унинг ўлимига сабаб бўлди[5].
Крефейдан Тиро яна учта ўғил туғди — Эсон, Ферет ва Амифаон[5]. Кейинги йилларда, бир версияга кўра, унинг ҳаёти бир хил Сидеро — ёки Крефейнинг иккинчи рафиқаси ёки Тиронинг ўгай онаси томонидан ҳар қандай тарзда уни ҳақорат қилган. Аммо Пелий ва Нелей катта бўлиб, оналарини топиб, Сидерони ўлдиришди[6].
Афсонанинг бир версиясига кўра, Еиро Коринф қаҳрамони Сисифдан яна икки ўғил туғди ва уларни ўлдирди — "Аполлон[7] Ораклига кўра „ёки“ отаси учун"[8]. Византиялик Стефан Перребияда худди шу номдаги шаҳарга асос солган Тиронинг қизи Фаланг ҳақида ёзади.
Маданиятда
Тиро Аидадаги тош устида ўтирган Делфлардаги Полигнот расмининг Павсания томонидан тасвирланган таърифи сақланиб қолган[9]. Гомер „Одйссей“ да Тиро, Алкмен ва Микена билан бирга энг ақлли аёллар қаторидан деб айтади (гарчи уларнинг барчаси шоирга кўра, Пенелопдан паст бўлган бўлса-да)[10]. ТБундай юқори баҳо нима билан боғлиқ, номаълум[10].
Тиро бир қанча қадимий песалар бош қаҳрамонига айланди. Хусусан, бу Софоклнинг бир хил номдаги иккита трагедияси бўлиб, улардан бир қанча парчалари сақланиб қолган; Бу бир хил сюжетнинг иккита мослашуви ёки мифологик биографиянинг икки хил эпизодлари ҳақидаги ҳикоялар эканлиги аниқ эмас[10].
Манбалар
Ҳаволалар
- „Аполлодор. Мифологическая библиотека“. Сайт «История Древнего Рима». Қаралди: 2018-йил 7-апрел.
- „Гесиод. Каталог женщин“. Сайт «История Древнего Рима». Қаралди: 2018-йил 7-апрел.
- „Гай Юлий Гигин. Мифы“. Қаралди: 2018-йил 7-апрел.
- „Гомер. Одиссея“. Сайт «История Древнего Рима». Қаралди: 2018-йил 7-апрел.
- „Диодор Сицилийский. Историческая библиотека“. Қаралди: 2018-йил 7-апрел.
- „Павсаний. Описание Эллады“. Сайт «История Древнего Рима». Қаралди: 2018-йил 7-апрел.
Адабиётлар
- Грейвс Р. Мифи Древней Гресии. — Екатеринбург: У-Фактория, 2005. — 1008 с. — ИСБН 5-9709-0136-9.
- Радке Г. Тйро // Паулйс Реаленcйcлопäдиэ дер cлассисчен Алтертумсwиссенсчафт. — Стуттг. : Ж. Б. Метзлер, 1948. — Бд. ИИ, 14. — Кол. 1869—1875.