Ziyosfera

Togutil

Тогутил — Индонезиянинг шарқий қисмида жойлашган Ҳалмаҳера ороли ҳудудида яшовчи Осиё халқларидан бири. Тогутиллар Шимолий Ҳалмачер халқларига мансуб халқ. 90-йилларнинг охиридаги маълумотларга кўра, бу одамларнинг сони 1 минг киши эди.

Халқни ўрганиш

Бу халқни ўрганиш билан жуда кам олимлар шуғулланади. Улардан бири индонезиялик олим Мартодирджо бўлиб, у ўзининг илмий асарларида тогутиллар ҳаётининг ижтимоий ташкил этилишини, хусусан, овчилик ва теримчилик жараёнини ёритиб беради. Шунингдек, тадқиқотчилардан бири бу халқ этнографиясини ўрганувчи Нижланддир (Барнес 1996:201) ҳисобланади.

Тили

Тобело тили — Ҳалмаҳера оролида Телук, Лили, Кусури шеваларида сўзланувчи тил.

Дини

Тогутил халқи шоманизмга, аждодлари руҳига қаттиқ ишонади. Ўрмонлар, дарёлар ва кўллар руҳларга тегишли ва уларнинг назорати остида эканлигига ишонилади. Руҳлар кўпинча касалларни даволаш ва уларнинг тикланишига ёрдам бериш учун чақирилади. Тўғутил қабиласининг шаманларидан бири эътиқод ҳақида шундай деган:

„Ўликлар дунёси билан тириклар дунёси ўртасида воситачи сифатида мен руҳлар билан алоқадаман ва ҳамма нарса коинотдаги уйғунликка ҳисса қўшишига ҳаракат қиламан. Биламан, шифобахш ўсимликларнинг маънавий қувватлари, шунингдек, уларнинг жисмоний хусусиятлари шифолашда ёрдам беради. Мен руҳларни хасталарга шифо беришга ва уларнинг тузалиб кетишига ёрдам беришга чақираман“[1] (Wайбаcк Мачине сайтида 2012-05-29 санасида архивланган).

Ҳаёт тарзи

Тирикчилиги

Тогутиллар пулсиз, электр энергиясисиз, сувсиз, соғлиқни сақлашсиз яшайди. Бир уруғда тўртдан ўн бешгача одам бор. Халқнинг аниқ белгиланган вазифалари бор: аёлларнинг роли болаларни туғиш ва тарбиялаш, аёллар ҳам ўсимликлар ва саго йиғиш, овқат пиширишдан иборат. Эркаклар роли: озиқ-овқат топиш. Улар кийик ва ёввойи ҳайвонларни найзалар ва балиқлар билан овлайдилар, эркаклар ҳам дарахт пўстлоғини йиғиб, ундан белбоғ ясайдилар. Улар тропик қўлда деҳқончиликка қўшилишга ҳаракат қилмоқдалар. Аҳолининг асосий касби Тидор деҳқончилик (маккажўхори, илдиз экинлари, чиннигуллар ва мускат ёнғоғи, шоли, сабзавотлар) ва балиқ овлаш. Улар яхши сузувчилар ва Шарқий Индонезия оролларига темирчи, савдогар ва харидор сифатида ташриф буюришади. Ҳаётнинг асосий йўли — кўчманчилик. 1920-йиллардан бошлаб Тогутиллар аста-секин ўтроқ турмуш тарзига ўта бошладилар.

Аҳоли пунктлари

Аҳоли пунктлари дарёларнинг қуйи оқимида, ўрмонлар ва кўллар бўйларида тарқалган. Бир яшаш жойидан иккинчисига ўтишни осонлаштириш учун улар ўз уйларини асосан барглар ва шохлардан қурадилар, яъни кўчманчи халқдир.

Кийими

Эркаклар ва аёллар белбоғ боғлашади, баъзида сиз белига мато бўлаги боғланган аёлларни учратишингиз мумкин. Болалар яланғоч юришади.

Адабиётлар

  • Членов М.А. 1999. Тогутил. Народы и религии мира / Глав. ред. В. А. Тишков. М.: Большая Российская Энциклопедия. С. 534.
  • Барнес Р.Ҳ. 1996. Рев: Виссер Л. Э. (эд.). Ҳалмаҳера анд беёнд: соcиал сcиэнcе ресеарч ин тҳе Молуccас (Конинклижк Институутвоор Таал-, Ланд эн Волкенкунде Проcеэдингс, 1.) ви, 249 пп. Леиден: КИТЛВ Пресс, 1994. Буллетин оф тҳе Счоол оф Ориэнтал анд Африcан Студиэс, Университй оф Лондон. Вол. 59, Но. 1. П. 200-201.

Ҳаволалар

"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/19914441" dan olindi