Ziyosfera

Tojixon Hasanova

Tojixon Hasanova (1916) — 2003) — Bobur nomidagi Oʻsh davlat akademik oʻzbek musiqali drama teatri aktrisasi, Qirgʻiziston xalq artisti (1940), Qirgʻiziston madaniyati va sanʼati rivojiga katta hissa qoʻshgan sanʼat arbobi. Qirgʻiziston SSR Oliy Kengashining 2-4 chaqiriq deputati etib saylangan.

Tojixon Hasanova
Tavalludi 1916-yil
 Kyrgyzstan Oʻsh shahri
Vafoti 2003-yil 12-avgust
Andijon viloyati, Oʻzbekiston
Fuqaroligi SSSR bayrogʻi SSSR
 Oʻzbekiston
Kasbi Aktrisa, Qoʻshiqchi
Faoliyat yillari 1930-1994
Mukofotlari

Biografiyasi

Tojixon Xasanova 1916-yil 14-iyunda Oʻsh shahrida tugʻilgan, millati oʻzbek . 14 yoshli yosh, isteʼdodli xonandani Oʻsh oʻzbek musiqali drama teatriga artist sifatida qabul etishgan. Koʻp oʻtmay Tojixon Hasanova „Ikki kommunist“, K.Yashinning „Doʻstlar“, Gʻulom Zafariyning „Halima“, U. Gadjibekovning „Arshin malalan“, J. Turusbekovning „Ajal Orduna“ spektakllarida bosh rollarini ijro eta boshlaydi.

U oʻzining yoqimli va baland ovozi bilan tomoshabinlar olqishi va hurmatini qozondi. Tojixon repertuarini oʻzbek, qirgʻiz va tojik mumtoz musiqa asarlari bilan muntazam boyitib bordi.

Tojixon Hasanova Oʻsh oʻzbek teatri tomonidan sahnalashtirilgan „Adolat“ musiqali dramada ijro etgan bosh qahramon obrazi tomoshabinlarga ming martadan ortiq namoyish etilgan. Shuningdek, „Farhod va Shirin“, „Qurmonbek“, „Tohir va Zuhra“, „Layli va Majnun“, „Alpomish“, „Nurxon“ kabi nufuzli va spektakllarda T. Xasanova asosiy rollarni ijro etgan, bu spektakllar Qirgʻiziston teatr sanʼatining oltin fondiga kiritilgan.

1934-yilda Leningrad shahridagi teatr gastrollarida qatnashgan. Tojixon Xasanova 1939 va 1959-yillarda Moskvada oʻtkazilgan Qirgʻiziston adabiyoti va sanʼati dekadasi ishtirokchisi. Teatr festivallari va mumtoz qoʻshiq ijrochilari tanlovlarida u „Qirgʻiziston bulbuli“ yuksak unvoniga sazovor boʻlgan.

1940-yilda Qirgʻiziston xalq artisti faxriy unvoni bilan taqdirlangan, "Mehnat Qizil Bayroq" ordeni (1942), "Shon-sharaf belgisi" ordeni, Oʻzbekiston „Shuhrat“ medali (1994) bilan taqdirlangan. Qirgʻiziston SSR Oliy Kengashining uch chaqiriq deputati etib saylangan.

2003-yil 12-avgustda Andijon shahrida vafot etgan.

Teatrdagi rollari

  • Lolaxon (Hamzaning shu nomli pyesasi)
  • Jamila („Boy ila xizmatchi“ Hamza)
  • Dilbar („Ikki kommunist“, K. Yashin)
  • Gulsara (K.Yashinning shu nomli pyesasi)
  • Shirin (Farhod va Shirin, Xurshid)
  • Halima (Zafariyning shu nomli pyesasi)
  • Adolat (Akromovning shu nomli pyesasi)
  • Malikai Turandot (K. Gozzi)
  • Agafya Tixonovna („Uylanish“ N.Gogol)
  • Dunka („Bahor sevgisi“, K.Treneva)
  • Zulayxo (Ajal Orduna, Turusbekov)
  • Gulchehra („Arshin malalan“, V. Gadjibekov)

Mukofotlari

  • Qirgʻiziston SSR xalq artisti (1940)
  • Ikki marta Mehnat Qizil Bayroq ordeni (1942 va 11/01/1958)
  • "Shon-sharaf belgisi" ordeni (1940-yil 31-yanvar)[1]
  • "Shuhrat" medali (1994)
  • Qirgʻiziston SSR Oliy Kengashi Prezidiumining Faxriy diplomi
  • Qirgʻiziston SSR Madaniyat vazirligining Faxriy diplomi

Adabiyotlar

  1. Teatralьnaya entsiklopediya, Tom IV. Moskva: Gos. nauch. izd-vo "Sov. entsiklopediya", 1965 — 113, 241-bet. 
  2. Kirgizskaya Sovetskaya Sotsialisticheskaya Respublika: entsiklopediya. Frunze: Glav. red. Kirgizskoy sov. entsiklopedii, 1982 — 432, 443-bet. 
  3. Entsiklopediya Oshskoy oblasti, Razdel "Teatralьnaya jiznь". Frunze (Bishkek): Glav. red. Kirgizskoy sov. entsiklopedii, 1987 — 109—111-bet.  BBK 92ya2 (rus.).
  4. Natsionalьnaya entsiklopediya Uzbekistana. Tashkent: Gosudarstvennoe nauchnoe izdatelьstvo "Oʻzbekiston milliy entsiklopediyasi", 2000—2006 — 219, bukva "Oʻ"-bet.  (Wayback Machine saytida 2018-07-12 sanasida arxivlangan) Arxivnaya kopiya ot 12-iyulya 2018 na Wayback Machine (uzb.)
  5. Natsionalьnaya entsiklopediya «Kыrgыzstan», 5 tom. Bishkek: Tsentr Gosudarstvennogo yazыka i entsiklopedii, 2014 — 763-bet. ISBN 978-9967-14-111-7.  (kirg.)
  6. Kыrgыzstan: entsiklopediya. Frunze: Tsentr Gos. yazыka i entsiklopedii, 2001 — 485, 520-bet. 
  7. Iskusstvo sovetskoy Kirgizii. Moskva; Leningrad: Gosudarstvennoe izdatelьstvo "Iskusstvo", 1939 — 41, 42, 44-bet.  Mat-li k dekade kirg. iskusstva v Moskve. 1939 g.
  8. Kirgizskiy teatr: ocherk istorii. Moskva: Iskusstvo, 1953 — 129-bet. 
  9. Kulьturnoe stroitelьstvo v Kirgizii: ch. 1. 1930-1941 gg.: Narodnoe obrazovanie. Frunze: Kirgizskoe gosudarstvennoe izdatelьstvo, 1957 — 18, 47-bet. 
  10. Iskusstvo Kirgizskoy SSR, Frunze, 1958 — 40, 70-bet. 
  11. "Roziyaxon Muminova "Dekada kirgizskogo iskusstva i literaturы v Moskve". Frunze: Kirgizgosizdat, 1958.  −16 s.: il.; 20 sm.
  12. Tadjixon Xasanova: Nar. artistka Kirgiz. SSR. Frunze: Kirgizgosizdat, 1958.  −20 s.: il.; 20 sm.
  13. Istoriya kirgizskogo iskusstva. Frunze: Ilim, 1971 — 76, 108-bet. 
  14. "Oshskiy uzbekskiy muzыkalьnыy dramaticheskiy teatr". Frunze: Kыrgыzstan, 1980.  21 sm, BBK 85.4. (uzb.), (rus.) i (kirg.)
  15. "Oshskiy akademicheskiy teatr". Osh: "Aziya Print", 2010.  (uzb.)
  16. "Vo imya protsvetaniya Kыrgыzstana" Entsiklopedicheskoe izdanie o vыdayuщixsya uzbekax Kыrgыzstana. Osh: "Rizvan", 2017 — 27—32, 287-309-bet. ISBN 978-9967-18-344-5.  UDK 351/354. BBK 66,3(2Ki). (uzb.), (rus.) i (kirg.)

Yana qarang

Manbalar

  1. ↑ Ukaz Prezidiuma Verxovnogo Soveta SSSR ot 31-yanvarya 1940 goda „O nagrajdenii peredovikov promishlennosti, selskogo xozyaystva, rabotnikov nauki i iskusstva Kirgizskoy SSR“ .

Havolalar

"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/19914441" dan olindi