Kontent qismiga oʻtish
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦

Tokvil effekti

ZiyoSfera, erkin ensiklopediya

Токвил эффекти (шунингдек, Токвил парадокси деб ҳам аталади) [1] ижтимоий ҳаётдаги катта муаммолар қанча яхшилана бораверса, кичик муаммоларга нисбатан норозилик шунча ўсиб бориши ҳодисаси [2][3]. Эффект , Алексис де Токвилнинг франсуз инқилоби ва кейинчалик Европа ва Қўшма Штатлардаги ислоҳотлар ҳақидаги кузатишларига асосланади. Таъсирни таърифлашнинг яна бир усули „иштаҳа овқатланадиган нарсага қараб ўсади“ афоризмидир[4]. Мисол учун, каттароқ ижтимоий адолатга эришилгандан сўнг, аввалгидан ҳам кичикроқ ижтимоий адолацизликларга қаттиқроқ қаршилик кўрсатиши мумкин.

Бу эффект ижтимоий тенглик ва кутилмаган натижалар ўртасидаги боғлиқликни кўрсатади, чунки ижтимоий ислоҳотлар кераксиз умидларни уйғоотиши мумкин[5]. Токвил эффектига кўра, Маркснинг инқилоб назариясидан фарқли ўлароқ, инқирознинг тобора кучайиб бориши (шароитнинг ёмонлашуви) натижасида ижтимоий шароит яхшилангандан кейин инқилоб содир бўлиши мумкин. [6]

1949-йилда Харлан Кливленд ўзининг Совуқ уруш ҳолатида ортиб бораётган талаб инқилобини тушунчасини киритди. Шу муносабат билан, сиёсацҳунос Жеймс Чоунинг Девис инқилобларнинг Ж эгри чизиғини таклиф қилди, унда бойлик ва юксалиш даврларидан кейин инқилобга олиб келадиган инқироз даврлари келади. Тед Роберт Гурр, шунингдек, инқилоблар яхшиланиш кутилганда содир бўлади ва аксинча, қаттиқ сиёсат олиб борилса, нисбий маҳрумлик атамасидан фойдаланган.

Келиб чиқиши

Бу ҳодисани биринчи марта Алексис де Токвил ўзининг "Америкада демократия" (1840-йил) китобида тасвирлаб берган:

"Эркакларнинг имтиёзларга бўлган нафратлари, имтиёзлар камроқ ва аҳамияциз бўлиши билан мутаносиб равишда ортади, шунинг учун демократик эҳтирослар энг кам ёқилғи бўлганда энг қаттиқ ёниб кетадигандек туюлади. Мен бу ҳодисанинг сабабини аллақачон айтиб ўтдим. Барча шартлар мавжуд бўлганда. ҳеч қандай тенгсизлик ранжитадиган даражада катта эмас, умумий бир хиллик ўртасида энг кичик ўхшашлик жирканчдир; бу бир хиллик қанчалик тўлиқ бўлса, бундай фарқни кўриш шунчалик тўлиқ бўлмайди. Тенгликка бўлган муҳаббат тенгликнинг ўзи билан бирга доимий равишда ортиб бориши ва у озиқланган нарсадан ўсиши керак." [7]

Ислоҳот ва инқилоб парадокси унинг кейинги китоби "Эски тузум ва инқилоб" (1856-йил) асарида тушунтирилган:"Инқилоб вайрон қиладиган режим деярли ҳар доим ундан олдинги режимдан яхшироқ бўлади ва тажриба шуни кўрсатадики, ёмон ҳукумат учун энг хавфли вақт одатда ислоҳотларни бошлаган пайтда бўлади".

Шунингдек қаранг

Маълумотномалар

  1. ↑ Элстер, Жон. Алехис де Тоcқуэвилле, тҳе Фирст Соcиал Сcиэнтист (эн). Cамбридге Университй Пресс, 2009-04-27 — 162-бет. ИСБН 9780521518444. 
  2. ↑ Сwедберг, Ричард. Тоcқуэвилле'с Политиcал Эcономй. Принcетон Университй Пресс, 2009 — 260-бет. ИСБН 9781400830084. 
  3. ↑ Маcкиэ, Геррй (Новембер 1995). "Фрустратион анд преференcе чанге ин интернатионал мигратион". Эуропеан Жоурнал оф Соcиологй 36 (2): 185–208. дои:10.1017/С0003975600007530. ҳттпс://арчиве.орг/детаилс/сим_арчивес-эуроп-эннес-де-соcиологиэ_1995_36_2/паге/185. 
  4. ↑ Вернон, Ричард (Жулй 1987). "Cитизеншип анд Эмплоймент ин ан Аге оф Ҳигҳ Течнологй". Бритиш Жоурнал оф Индустриал Релатионс (Блаcкwелл Публишинг) 25 (2): 201–225. дои:10.1111/ж.1467-8543.1987.тб00709.х. ҳттпс://арчиве.орг/детаилс/бритиш-жоурнал-оф-индустриал-релатионс_1987-07_25_2/паге/201. 
  5. ↑ Вернон, Роналд (Фебруарй 1979). "Унинтендед Cонсеқуэнcес". Политиcал Тҳеорй (Саге Публиcатионс) 07 (1): 57–73. дои:10.1177/009059177900700104. 
  6. ↑ Элстер, Жон. Тоcқуэвилле: Тҳе Анcиэн Рéгиме анд тҳе Френч Револутион. Cамбридге Университй Пресс, 2011 — хв-бет. ИСБН 978-1139498814. 
  7. ↑ Тоcқуэвилле, Алехис де „Чаптер ИИИ: Тҳат тҳе сентименц оф демоcратиc натионс аccорд wитҳ тҳеир опинионс ин леадинг тҳем то cонcентрате политиcал поwер“, . Демоcраcй ин Америcа. Лондон: Саундерс анд Отлей, 1840 — 272-бет.