Тоналлик (франсузча: тоналитé; юнонча: τόνος) — мусиқа назариясида қуйидагича маъноларда қўлланади:

  1. Ладнинг баланд-пастлик ҳолати (масалан, „Ре мажор“ — мажор ладининг „ре“ нотасидан, „ми минор“ — минор ладининг „ми“ нотасидан бошланишини белгилайди;
  2. Муайян баландпастликдаги лад тизими (лад—тоналлик);
  3. Тор маънода — гармоник тоналлик, яъни мажор-минор лад тизимини белгиловчи, консонанс аккорд асосида қурилган функсионал тизим. ХВИ-ХИХ асрлар композиторлик ижодида ривож топиб, ХХ асрда тоналлик хусусиятлари мураккаблаша борган, муайян тоналликни инкор этувчи политонал, атонал, мусиқа, додекафония каби ижодий йўналишлар юзага келган[1].

Мусиқа асарининг тонал асоси асосий тоналлик деб аталади. Одатда мусиқа асари асосий тоналликдан бошланади ва тугайди[2][3].

Манбалар

  1. ↑ Файл:Натионал Энcйcлопедиа оф Узбекистан лого.пнг „Тоналлик“, Ўзбекистон миллий энсиклопедияси (Т-ҳарфи). Тошкент: „Ўзбекистон миллий энсиклопедияси“ Давлат илмий нашриёти, 2000–2006-йиллар.
  2. ↑ И. А. Акбаров. Музика луғати. Тошкент: Ғафур Ғулом номидаги Адабиёт ва санъат нашриёти, 1987. 
  3. ↑ И. А. Акбаров. Мусиқа луғати. Тошкент: Ўқитувчи нашриёти, 1997 — 384-бет. ИСБН 5-645-02422-2. 

Ҳаволалар