Tongling
Тонглинг (соддалаштирилган хитой тилида "Мис тепалик" ; собиқ исмлари: Тунглингҳсиэн, Тунгкваншан) — жанубий Анхуй провинсиясидаги префектура даражасидаги шаҳар. Янгтзе дарёси бўйидаги дарё порти, Тонглинг шарқда Вуҳу, жануби-ғарбда Чизҳоу ва ғарбда Анқинг билан чегарадош[1].
2020-йилги аҳолини рўйхатга олиш маълумотларига кўра, унинг аҳолиси 1,311,726 кишини ташкил этди, уларнинг 842,675 нафари 3 та шаҳар тумани ҳудудида яшаган. Шаҳар номи Тонглинг астероиди шарафига номланган.
Географияси
Тонглинг жанубий Анхуйда, Янсзи дарёсининг қуйи оқимининг жанубий (ўнг) қирғоғида жойлашган бўлиб, кенглиги 30° 45' 12" дан 31° 07' 56" ш.гача ва узунлик 117° 42' 00" оралиғида. 118° 10' 06" Э гача; шимолдан жанубга максимал узунлиги 42.5 километр (26.4 ми) ва энг катта шарқ-ғарбий эни 40.6 км (25.2 ми)[2]. У жануби-шарқда Фанчанг округи, жанубда Қингянг округи ва Нанлинг округлари, жануби-ғарбда Чизҳоунинг Гуичи тумани ва шимоли-ғарбда Янгтзе, Вувей ва Зонгянг округлари орқали чегарадош.
Маъмурият
Префектура даражасидаги Тонглинг шаҳри 4 та округ даражасидаги бўлинмаларни, шу жумладан 3 та туман ва 1 округни бошқаради.
- Тонггуан (铜官区)
- Жиао (郊区)
- Янг (义安区)
- Зонгянг (枞阳县)
2012-йилда вилоят ҳукумати Янгсзи бўйлаб иккинчи ерни бериш учун Зонгянг округини Анқинг шаҳридан Тонглинг шаҳрига беришни режалаштирган.[3]
- Тонггуаншан 铜官山区)
- Шизишан округи (狮子山区)
Тарихи
Тонглинг 1500 йил олдин Хан сулоласида пайдо бўлганидан бери гўзал тоғли шаҳар сифатида машҳур. Мис ва қалай конлари туфайли у ўтмишда бронза ишлаб чиқаришда муҳим марказ бўлган. Мин (1368—1644) ва Қинг (1644—1911) сулолалари, 1938—1945-йиллардаги Япония истилоси ва айниқса 1949-йилдан бери коммунистик ҳукумат даврида саноат фаолияти кўлами аста-секин ўсиб борди.
Иқтисодиёт
Бугунги кунда шаҳарнинг саноат базаси ҳали ҳам яқин атрофдаги бир нечта мис конлари ва мисни қайта ишлаш корхоналари атрофида жойлашган. Маҳаллий минерал ресурслар ҳам ўз ичига олади: темир, кўмир, олтин, кумуш, қалай, темир сулфид, шунингдек, никел, кадмий, галий, молибден, германий ва селен каби улар билан боғлиқ бўлган йигирмадан ортиқ бошқа ноёб минераллар. Бошқа муҳим тармоқларга кимё саноати, тўқимачилик, қурилиш материаллари, электроника, машинасозлик ва озиқ-овқат маҳсулотларини қайта ишлаш киради. Узоқ вақт давомида сув транспорти маркази бўлган Тонглинг 1995-йилда Анхуй провинсиясининг Янгтзе дарёси бўйлаб ўтадиган биринчи автомагистрал кўприги жойига айланди.
Тонглинг шаҳри асосан тоғли бўлса-да, унинг атрофидаги текисликлар; гуруч, буғдой, пахта, ловия, саримсоқ, ўсимлик препаратлари ва занжабил етиштирувчи бой қишлоқ хўжалиги раёнларидир. Вилоятда ҳам катта миқдорда балиқ овланмоқда.
Тонглинг охирги қолган Янгсзи чучук сув делфинларини сақлаб қолиш учун табиатни муҳофаза қилиш ҳаракатлари марказидир. Тонглинг ҳудудида, Тонглинг ва Шишоу кўлларида иккита ярим табиий қўриқхоналар ташкил этилган, аммо ҳалигача бирорта делфин муваффақиятли қўлга киритилмаган ва дарёдан кўлларга кўчирилмаган.
Тонглинг сўнгги 5 йил ичида, яъни 2003-йилдан 2007-йилгача тез сур’атда ривожланди. Аҳоли жон бошига ўртача ЯИМ 2008-йилда 44,870 га етди, бу Анхуй провинсиясида иккинчи ўринда туради. Ўсиш сур’ати эса 13% ни ташкил этади, бу бутун вилоят бўйича ўртача 12,8% ўсиш сур’атидан анча юқори. Ва у 2012-йилда аҳоли жон бошига ялпи ички маҳсулот ҳажмини 10 000 долларга етказишни мақсад қилган.
2016-йил ҳолатига кўра, Тонглинг шаҳри 3 та туман ва 1 та округни бошқарган, жами аҳолиси 1,7185 миллион киши яшаган. Саноат бўйича бирламчи саноатнинг қўшилган қиймати 4,89 миллиард юанни, иккиламчи саноатнинг қўшилган қиймати 56,96 миллиард юанни, учинчи даражали саноатнинг қўшилган қиймати 33,87 миллиард юанни ташкил этди.
Маданияти
Танг сулоласининг машҳур шоири Ли Бай (тахминан 700-762, Ли По номи билан ҳам танилган) Тонглингнинг гўзаллиги ва бойлигини мақтаган. Тонглинг спорт маркази стадиони шаҳарда жойлашган. 30 000 томошабинга мўлжалланган футбол стадиони 2018-йилда очилган.
Манбалар
- ↑ „Тонглинг | Чина“ (инглизча). Энcйcлопедиа Британниcа. Қаралди: 31-октабр 2021-йил.
- ↑ {{Веб манбаси}} андозасидан фойдаланишда
сарлавҳа=параметрини белгилашингиз керак. „{{{титле}}}“ (зҳ-ҳанс). Wеатҳер Чина. Қаралди: 7-январ 2013-йил. - ↑ „архив нусхаси“. Тонглинг Пеопле'с Говернмент. 5-декабр 2012-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 7-январ 2013-йил.
„Чина Тонглинг“. Тонглинг Пеопле'с Говернмент. 12-январ 2019-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 22-март 2013-йил.
„Тонглине Неwс“. Тонглинг Неwс. Қаралди: 22-март 2013-йил.
Ҳаволалар
- Тонглинг ҳукумати сайти (Wайбаcк Мачине сайтида 12-январ 2019-йил санасида архивланган) (соддалаштирилган хитой тилида)