Ziyosfera

Toqi Zafar

Тоқи Зафар (форсча: طاق ظفر‎‎) – Афғонистоннинг Пағмон шаҳридаги боғлар олдида жойлашган ёдгорлик аркаси[1]. Машҳур ғалаба аркаси 1919-йилда Учинчи Англия-Афғон урушидан кейин Афғонистон мустақиллигини хотирлайди[2][3].

Тоқи Зафар
طاق ظفر

Тоқи Зафар 2014-йилда
Умумий маълумот
Тури ёдгорлик аркаси
Жойлашуви Пағмон, Кобул вилояти, Афғонистон
Координаталар 34°35′24″Н 68°57′31″Э / 34.5900110°Н 68.9584813°Э / 34.5900110; 68.9584813
Қурилиши тугаган 1928-йил
Дизайн ва конструксия
Бошқа дизайнерлар Сайид Муҳаммад Довуд ал-Ҳуссайний (хаттот)

Тарихи

ХХ аср

Қурилиши

Ёдгорлик 1928-йилда қирол Омонуллахон ва малика Сурайё Тарзий Европадан қайтганидан кейин қурилган. Омонуллахон Кобулни қайта лойиҳалаш учун хорижий мутахассисларни жалб қилди. Турк меъмори ғалаба аркасини лойиҳалаштирди[4]. Ўша пайтда Пағмоннинг кириш қисмида улар Франсиянинг Париж шаҳридаги Арc де Триомпҳега ўхшаш, аммо ундан кичикроқ бўлган юнон-рим классик меъморчилиги услубида зафарли арка ёки монументал дарвоза яратди.

Пағмон ёзги пойтахт билан бир қаторда дам олиш масканига айланди. Унинг кенг хиёбонларида арк, терак ва ёнғоқ дарахтлари, виллалар ва голф майдончаси бор эди. Бу бойлар ва аристократлар ташриф буюрадиган машҳур жой бўлган[5]. Боғлар охир-оқибат маҳаллий ва хорижий сайёҳлар учун машҳур жойга айланди[6].

Вайрон бўлиши

1980-йилларда Совет-Афғон уруши пайтида Пағмон асосий жанг майдони бўлган ва Совет томонидан қўллаб-қувватланган ҳукумат ва мужоҳид исёнчилари томонидан бомбардимон қилинган. Кўпгина бинолар вайрон бўлган ва аҳоли қочиб кетган. Гуллаб-яшнаган боғлардан озгина қолган, фақат тепаси портлатилган Арc де Триомпҳе услубидаги арк қолдиқларидан ташқари[7][8].

Қайта тикланиши ва ХХИ аср

Карзай маъмурияти ташкил этилгандан сўнг, Арк 2005-йил май ойига қадар қайта тикланди. Эски боғларнинг бошқа шикастланган қисмлари ҳам қайта қурилди. У яна бир бор машҳур сайёҳлик жойига айланди ва Кобул аҳолиси орасида машҳур. 2010-йилларда янада ривожланиш кузатилди. Боғ шунингдек, итлар жанги мусобақалари учун ҳам фойдаланилади[9].

Дизайни

Ғалаба аркаси оқ мармардан ясалган[10]. Афғон хаттотлари Сайид Муҳаммад Довуд ал-Ҳуссайний[11] арканинг шифт ва деворларига хаттотлик ёзувларини чизган[12][13].

Галерея

  • 2014-yildagi Toqi Zafar
    2014-йилдаги Тоқи Зафар
  • Omonullaxonning ramzi
    Омонуллахоннинг рамзи
  • Arslon darvozasi
    Арслон дарвозаси
  • Yozuvlar
    Ёзувлар
  • 2005-yilda qayta tiklanganini bildiruvchi tosh
    2005-йилда қайта тикланганини билдирувчи тош

Яна қаранг

Манбалар

  1. ↑ „Руг, Т2008.1.94 – Техтиле Мусеум оф Cанада“ (эн-УС). Қаралди: 2021-йил 10-январ.
  2. ↑ „Тақ-э-Зафар ( Арч оф Виcторй )“. 2023-йил 24-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2021-йил 10-январ.
  3. ↑ „Cентрал Сқуаре: Виcторй Арч (Тақ-э-Зафар). | АCКУ Имагес Сйстем“. аcкуимагес.пҳотошелтер.cом. Қаралди: 2021-йил 10-январ.
  4. ↑ „Руг, Т2008.1.94 – Техтиле Мусеум оф Cанада“ (эн-УС). Қаралди: 2021-йил 10-январ.
  5. ↑ „ББCПерсиан.cом“. www.ббc.cом. Қаралди: 2021-йил 10-январ.
  6. ↑ „Афгҳанистан ас а Тоурист. Реаллй.“. ГоНОМАД Травел (2013-йил 12-декабр).
  7. ↑ Лорч, Донателла. „Онлй Флоwерс, Нотҳинг Элсе, Сурвиве ин ан Афгҳан Тоwн (Публишед 1992)“ (1992-йил 6-май).
  8. ↑ „Арчивед cопй“. 2011-йил 24-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2010-йил 8-июл.
  9. ↑ „А Лифетиме Аго: Тҳе Элеганcе Оф 1920с Афгҳанистан“ (эн). РадиоФреэЭуропе/РадиоЛибертй. Қаралди: 2021-йил 6-феврал.
  10. ↑ „ББCПерсиан.cом“. www.ббc.cом. Қаралди: 2021-йил 10-январ.
  11. ↑ „Wриттен ҳисторй: тҳе cаллиграпҳер то тҳе ласт Кинг оф Афгҳанистан“ (эн). Тҳе Натионал (2020-йил 17-феврал). Қаралди: 2021-йил 10-январ.
  12. ↑ „Cаллиграпҳер то тҳе Кинг – Дауд Ҳоссаини — Гоогле Арц & Cултуре“. арцандcултуре.гоогле.cом. Қаралди: 2021-йил 10-январ.
  13. ↑ „Cаллиграпҳер оф Кингс – Да'уд ал-Ҳоссаини - Эхҳибитион ат Пергамонмусеум ин Берлин“ (эн). АртРаббит. Қаралди: 2021-йил 10-январ. 
"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/19914441" dan olindi