Tranzistorli radio

Транзисторли радио — бу транзисторга асосланган схемалардан фойдаланадиган кичик портатив радио қабул қилувчи. 1947-йилда транзистор ихтиро қилингандан сўнг кичик, аммо кучли, қулай қўл қурилмаларини жорий қилиш орқали маиший электроника соҳасида инқилоб қилди — Регенcй ТР-1 1954-йилда биринчи тижорат транзисторли радиосига айланди.1957-йилда чиқарилган кичикроқ ва арзонроқ Сонй ТР-63 нинг оммавий бозордаги муваффақияти транзисторли радионинг 1960 ва 1970-йиллардаги энг машҳур электрон алоқа қурилмасига айланишига олиб келган эди. Транзисторли радиостанциялар ҳали ҳам автомобил радиоси сифатида кенг қўлланади. 1950-йиллардан 2012-йилгача бутун дунё бўйлаб миллиардлаб транзисторли радиостанциялар сотилган.
Транзисторли радиоларнинг ўлчами чонтакбоп қурилмалардамашҳур мусиқалар тинглаш одатларининг ўзгаришига олиб келди, бу эса одамларга хоҳлаган жойда мусиқа тинглаш имконини берарди. Тахминан 1980-йилдан бошлаб арзон АМ транзисторли радиостанциялари дастлаб боомбох ва Сонй Wалкман билан алмаштирилди, кейинчалик эса портатив CД плеэрлар, шахсий аудио плеэрлар, МП3 плеэрлар ва охир-оқибат юқори овоз сифатига эга рақамли қурилмалар билан алмаштирилди. Смартфонлар, уларнинг аксарияти ФМ радиоларини ўз ичига оладиган қурилмалардир[1][2].
Фон

Транзистор ихтиро қилинишидан олдин радиолар вакуумли қувурлардан фойдаланган. Портатив вакуумли радиостанциялар ишлаб чиқарилган бўлсада, улар одатда катта ҳажмли ва оғир эди. Қувурларнинг филаментларини қувватлантириш учун паст кучланишли юқори оқим манбаига эҳтиёж ва анод потенциали учун юқори кучланиш одатда иккита батареяни талаб қилади. Вакуум қувурлари ҳам транзисторлар билан солиштирганда самарасиз ва мўрт эди ва чекланган умрга эга эди.
Белл Лабораториэс 1947-йил 23-декабрда биринчи транзисторни намойиш қилди[3] Белл Лабораториэсдаги қаттиқ ҳолат кучайтиргич учун мас’ул бўлган илмий гуруҳга Уилям Шокли, Валтер Хаусер Браттаин ва Жон Бардин киради. Патент ҳимоясини олгандан сўнг, компания 1948-йил 30-июнда матбуот анжумани ўтказди, унда трансисторли радио прототипи намойиш этилди[4].

Кучайтиргич элементлари сифатида вакуумли трубкалар ўрнига транзисторлардан фойдаланиш қурилманинг анча кичикроқ бўлишини, трубкали радиодан кўра ишлаш учун анча кам қувват талаб қилишини ва жисмоний зарбага чидамлилигини билдирарди. Трансисторнинг асосий элементи токни тортиб олганлиги сабабли, унинг кириш эмпеданси вакуум қувурларининг юқори кириш эмпедансидан фарқли ўлароқ паст бўлади[5]. Бундан ташқари, у „бир зумда“ ишлашга имкон берди, чунки иситиш учун филаментлар йўқ эди. Эллигинчи йиллардаги одатий портатив трубкали радио ўлчами ва оғирлиги тахминан тушлик қутисига тенг бўлиб, унда бир нечта оғир, қайта зарядланмайдиган батареялар мавжуд эди — бир ёки бир нечта "А" деб аталадиган трубка филаментларини иситиш учун батареялар ва катта 45 дан 90 гача. сигнал даврларини қувватлантириш учун волт "Б" батареяси. Таққослаш учун, транзисторли радио чўнтагига сиғиши мумкин эди ва ярим фунт ёки ундан кам вазнга эга эди ва стандарт чироқ батареялари ёки битта ихчам батарея билан қувватланарди. Трансисторли радиостанцияларни қувватлантириш учун 9 волтли аккумулятор тақдим этилди.
Дастлабки тижорат транзисторли радиолар
Регенcй ТР-1

Икки компания, Далласдаги Техас Инструменц ва Индианаполис шаҳридаги Индустриал Девелопмент Энгинеэринг Ассоcиатес (ИДЕА) биргаликда ишлайдиган иккита компания Регенcй ТР-1 дунёдаги биринчи тижорий транзисторли радиостанцияни тақдим этишди. Илгари Техас Инструменц нефт саноати учун асбоб-ускуналар ва АҚШ ҳарбий-денгиз кучлари учун жой аниқлаш қурилмаларини ишлаб чиқарган ва ИДЕА уй телевизион антенна кучайтиргичларини ишлаб чиқарган. Икки компания ТР-1 устида биргаликда ишлади ва ушбу янги маҳсулот соҳасига кириш орқали ўз компаниялари учун даромадларни оширишга интилди[4]. 1954-йил май ойида Техас Инструменц прототипини лойиҳалаштирди, қурди ва транзисторлар ёрдамида радио ишлаб чиқариш ва сотиш учун белгиланган радио ишлаб чиқарувчини қидирди. (Техас Инструменц компаниясининг Далласдаги штаб-квартирасида радио дизайни бўйича бош лойиҳа муҳандиси Жанубий Методист Университетининг электротехника факултетида таҳсил олган Пол Д.Девис Жр эди. Иккинчи жаҳон урушида радиотехника бўйича тажрибаси туфайли унга лойиҳа тайинланган). РCА, ГЕ, Пҳилcо ва Эмерсон каби йирик радио ишлаб чиқарувчиларнинг ҳеч бири қизиқмади. Ўша пайтдаги ИДЕА президенти Эд Тудор ТР-1 ни ишлаб чиқариш имкониятидан фойдаланиб, транзисторли радиостанцияларнинг „уч йил ичида 20 миллион радио“ сотилишини башорат қилган эди[6]. Регенcй ТР-1 1954-йил 18-октабрда ИДЕА-нинг Регенcй бўлими томонидан эълон қилинган, 1954-йил ноябр ойида сотувга чиқарилган ва ҳар қандай муҳим сонда ишлаб чиқарилган биринчи амалий транзисторли радио эди[7]. Биллбоард 1954-йилда „радиода фақат тўртта транзистор бор“ деб хабар берди. Улардан бири комбинацияланган миксер-оссиллятор, бири аудио кучайтиргич ва иккитаси оралиқ частотали кучайтиргич сифатида ишлайди." ТР-1 чиқарилгандан бир йил ўтгач, сотувлар 100 000 белгисига яқинлашди. ТР-1 нинг кўриниши ва ўлчами яхши қабул қилинди, аммо ТР-1 нинг ишлаши ҳақидаги шарҳлар одатда салбий эди. Регенcй ТР-1 ИДЕА лойиҳасининг собиқ муҳандиси Ричард C. Коч томонидан патентланган.
Япония транзисторли радиолар
1952-йилда Қўшма Штатларга сафари чоғида, Токио Телеcоммуниcатионс Энгинеэринг Cорпоратион (ҳозирги Сонй) асосчиси Масару Ибука АТ&Т транзистор учун лицензиялаш имкониятини яратмоқчи эканлигини билдирди. Ибука ва унинг шериги, физик Акио Морита Япония Халқаро Савдо ва Саноат Вазирлигини (МИТИ) 25 000 долларлик лицензия тўловини (бугунги кунда 255,107 долларга тенг) молиялаштиришга кўндиришди[8]. Бир неча ой давомида Ибука Америка транзистор ишлаб чиқарувчиларидан ғоялар олиб, Қўшма Штатлар бўйлаб саёҳат қилди. Ғояларни такомиллаштириш орқали Токё Телеcоммуниcатионс Энгинеэринг Cорпоратион ўзининг биринчи функционал транзисторли радиосини 1954-йилда яратди. Беш йил ичида Токё Телеcоммуниcатионс Энгинеэринг Cорпоратион етти нафар ходимдан беш юз нафарга етди.
Тез орада бошқа япон компаниялари Америка бозорига киришди ва 1958-йилда Япониядан экспорт қилинган электрон маҳсулотларнинг умумий ҳажми 1957-йилга нисбатан 2,5 баравар кўпайди[9].
Сонй ТР-55
1955-йил август ойида, ҳали кичик компания бўлганида, Токио Телеcоммуниcатионс Энгинеэринг Cорпоратион ўзининг ТР-55 беш транзисторли радиосини янги Сонй бренди остида тақдим этди[10][11]. Ушбу радио ёрдамида Сонй радиони қуришда фойдаланилган транзисторлар ва бошқа компонентларни ишлаб чиқарадиган биринчи компания бўлди. ТР-55 шунингдек, барча миниатюра компонентларини ишлатган биринчи транзисторли радио эди. Тахминларга кўра, фақат 5000 дан 10 000 дона ишлаб чиқарилган.

Оммавий маданиятда
Транзисторли радиолар учта ижтимоий куч туфайли жуда муваффақиятли бўлди — Иккинчи жаҳон урушидан кейинги чақалоқ буми туфайли кўп сонли ёшлар, фаровонлик даврида бир марталик даромадга эга бўлган аҳоли ва рок-н-ролл мусиқасининг тобора оммалашиб бораётгани. Бу даврда транзисторли радионинг таъсири ўша даврнинг машҳур филмлари, қўшиқлари ва китобларида, масалан, Лолита филмида пайдо бўлиши билан намоён бўлади.
Манбалар
- ↑ Петраглиа. „Wҳй Ёу Оwе Ёур Смартпҳоне То Тҳе Трансистор Радио“. Тҳоугҳт Cаталог (2014-йил 5-март). 2023-йил 7-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2023-йил 7-январ.
- ↑ Брай. „Ис Ёур Смартпҳоне Реадй фор Радио?“. Тҳе Бостон Глобе (2014-йил 6-ноябр).
- ↑ Арнс, Р.Г. (Оcтобер 1998). "Тҳе отҳер трансистор: эарлй ҳисторй оф тҳе метал–охиде–семиcондуcтор фиэлд-эффеcт трансистор" (ПДФ). Энгинеэринг Сcиэнcе анд Эдуcатион Жоурнал 7 (5): 233–240. дои:10.1049/эсеж:19980509. ҳттпс://дигитал-либрарй.тҳеиэт.орг/cонтент/жоурналс/10.1049/эсеж_19980509. Қаралди: 13 Април 2021.Транзисторли радио]][сайт ишламайди]
- ↑ 4,0 4,1 „Тҳе Револутион ин Ёур Поcкет“. 2006-йил 20-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2010-йил 20-апрел.
- ↑ Доналд Л. Стонер. Тҳе Трансистор Радио Ҳандбоок: Тҳеорй, Cирcуитрй, анд Эқуипмент. Эдиторс анд Энгинеэрс, Лтд., 1963. паге 32
- ↑ Давид Лане. Трансистор Радиос: А Cоллеcтор'с Энcйcлопедиа анд Приcе Гуиде. Wаллаcе-Ҳоместеад Боок Cомпанй, 1994 — 2–7-бет. ИСБН 0-87069-712-9.
- ↑ Деффреэ. „ТИ анноунcес 1ст трансистор радио, Оcтобер 18, 1954“ (эн). ЭДН (2017-йил 17-октябр). Қаралди: 2018-йил 16-октябр.
- ↑ „Сонй Ҳисторй. Чаптер4: Ибука'с Фирст Висит то тҳе Унитед Статес“. Сонй.нет. Сонй. Қаралди: 2017-йил 16-сентябр.
- ↑ Ҳандй эт ал. (1993).
- ↑ Жоҳн Натҳан. СОНЙ : тҳе привате лифе. Ҳоугҳтон Миффлин Cомпанй, 1999. ИСБН 0-395-89327-5. паге 35
- ↑ „Трансистор Радиос“. СcиэнCентрал (1999). Қаралди: 2010-йил 19-январ.
Ҳаволалар
- </имг>
- ҳттп://www.жамесбуттерс.cом/ (Wайбаcк Мачине сайтида 2011-10-07 санасида архивланган) Илк чўнтак транзисторли радиоларнинг тарихи ва дизайн элементларига эътибор қаратиш.
- Милwаукеэ муҳандислик мактабининг электротехника ва компютер фанлари бўлими профессори доктор Стивен Реернинг биринчи транзисторли радиоси ҳақидаги веб-сайти . Туркум: Трансисторлар
- „Дунё бўйлаб транзисторли радиолар“ — АҚШ, Япония, Ғарбий Европа, собиқ Шарқий блок ва СССРнинг дастлабки транзисторли радиолари ҳақида юзлаб фотосуратлар ва батафсил маълумотлар.
- Радио Wаллаҳ Тарихий маълумотлар дастлабки транзисторли радиоларни қамраб олган юзлаб тасвирлар билан бирга.
- Регенcй ТР-1 Трансистор Радио Ҳисторй : Интернетда ва нашр этилган адабиётларда кўплаб тарихий маълумотларга эга веб-сайт
- 1954 йилдан 2004 йилгача ТР-1нинг Олтин йиллиги . Регенcй радиосининг чуқур ёритилиши.
- Трансистор радио каталоги .
- "ГЕ Смицонианга биринчи транзисторли радио ".
- Биринчи транзисторли радиолар — 1950-йиллар, расмда .