Ziyosfera

Transmilliy tarix

Трансмиллий тарих (инглизча: wорлд ҳисторй, глобал ҳисторй, транснатионал ҳисторй) 1980-йилларнинг охири ва 1990-йилларнинг бошларида (совуқ урушдан кейин) пайдо бўлган тарихни ўрганишнинг йўналиши. Бу соҳанинг диққат марказида барча миллий маданиятлар учун умумий бўлган қонуниятлар, шунингдек, алоҳида давлатларнинг ҳаракатлари ёки миллий манфаатлар, бозорларнинг ривожланиши натижалари сифатида тушунтириб бўлмайдиган муносабатлар ва зиддиятларни ўрганишга қаратилган.

Трансмиллий жараёнларни ўрганувчи тарихчиларнинг фикрича, халқлар ёки империялар ё умуман тарихнинг асосий ҳаракатлантирувчи кучи эмас ёки фақат маълум бир тарихий давр ичида бўлади. Лекин бу тарихчилар умумий тарихий жараённи турлича тушунадилар. Иккита экстремал позиция мавжуд:

  • тарихий ривожланиш табиатнинг ўхшаши сифатида , эволюциянинг ўзига хос фожиали бўлмаган тасодифийлиги (Дарвинга кўра).
  • тарихий тараққиёт инсониятнинг алоҳида вакилларининг ресурслар учун кураш тўқнашуви сифатида, ахлоқий жиҳатдан баҳоланиши мумкин.

Трансмиллий ёндашувга кўра, гуруҳ ёки гендер ижтимоий ўзига хосликлари ёки корпорациялар каби тарихнинг ҳаракатлантирувчи кучлари халқлар ва империяларнинг мафкуравий ва географик чегараларига тўғри келмайди. Трансмиллий тарих шахс ва жамият ўртасидаги муносабатларга, чегараларнинг инсоният тараққиёти имкониятларидаги ўрни, шунингдек, уруш ҳодисасига бошқа томондан қараш имконини беради.

Интизомнинг пайдо бўлиши

Трансмиллий тарих фанининг алоҳида академик соҳа сифатида вужудга келишини 1980-йилларда[1], Жаҳон тарихи ассоциацияси ташкил этилганлиги эълон қилинган ва айрим университетларда ихтисослик дастурлари жорий этилган пайтдан кузатиш мумкин. Кейинги ўн йилликларда трансмиллий тарих бўйича илмий нашрлар, профессионал ва академик ташкилотлар, университет дастурлари сони ўсди. Америка университетларининг ўқув дастурларида Трансмиллий тарих курси кўпинча Ғарб цивилизацияси тарихи курсини алмаштиради; трансмиллий ёндашувга асосланган янги дарсликлар мавжуд. Жаҳон тарихига оид истиқболлар ХИХ Халқаро тарих фанлари конгрессида (Осло, 2000), 2008-йилда эса муҳокама мавзусига айланди. Гарвардда „глобал тарихчилар“ биринчи марта „Глобал тарих, глобал миқёсда“[2] шиори остида жаҳон тарихига бағишланган махсус илмий форумга йиғилишди.

Ташкилотлар ва ресурслар

  • Ҳ-Wорлд ресурси трансмиллий ёндашувни қўллаётган тадқиқотчиларнинг профессионал мулоқоти учун тармоқдир.
  • Сивилизацияларни қиёсий тадқиқ қилиш халқаро жамияти (ИСCСC) трансмиллий тарихга цивилизацияларнинг қиёсий тарихи нуқтаи назаридан ёндашади. 1961 йилда Австриянинг Залсбург шаҳрида Отмар Андерле, Питирим Сорокин ва Арнолд Тойнби иштирок этган конференцияда асос солинган. Жамият қиёсий цивилизация шарҳини нашр этади ва ҳар йили дунё шаҳарларида йиғилиш ўтказади.
  • Трансмиллий тарих ассоциацияси (Жаҳон тарихи ассоциацияси; WҲА) — 1980-йилларда ташкил этилган. WҲА асосан америкалик ҳодиса бўлиб қолмоқда [3] .
  • Жаҳон тарихи журнали 1990 йилдан бери Трансмиллий тарих ассоциацияси томонидан ҳар чоракда чоп этилади .

Трансмиллий йўналиш тарихчилари

  • Кристофер Байли, Замонавий дунёнинг туғилиши: глобал алоқалар ва таққослашлар, 1780-1914 (Лондон, 2004)
  • Филипп Д. Cуртин (1922-2009), Дунё ва Ғарб: Европа муаммоси ва империя давридаги чет элда жавоб . (2000) 308 бет. ИСБН 978-0-521-77135-1 . Умумий кўриниш)
  • Кристофер Доусон (1889-1970) „Дин ва маданият“ / Пер. Инглиз тилидан, кириш. Арт., шарҳ. К. Я. Козҳурина . — Санкт-Петербург: Алетейя, 2000. — 281 п. — (Афсона, дин, маданият).
  • Уилям Дюрант (1885-1981) ва Ариэл Дюрант (1898-1981); Сивилизация қиссаси (1935-1975).
  • Френсис Фукуяма (1952-) " Тарихнинг охири ва охирги одам „ (1992)
  • Питер Хауген, Висконсин университети профессори; Думмиэс учун трансмиллий тарих оптикасида ёзади
  • Георг Ҳегел (1770-1830), жаҳон тарихи файласуфи
  • Патрик Меннинг, Жаҳон тарихини ўрганиш: Тарихчилар глобал ўтмишни яратадилар (2003)
  • Уилям МакНил (1917-2016), айниқса Ғарбнинг юксалишига қаранг. Инсоният жамияти тарихи“. М., 2004 йил (асл нусхаси 1963 йил).
  • Роберт Макнейл ва Уилям Макнейл. Инсон тармоғи: Жаҳон тарихига қуш назари (2003)
  • Юрген Остерхаммел, Дунёнинг ўзгариши: Ўн тўққизинчи асрнинг глобал тарихи (2014)
  • Керролл Куигли (1910-1977), Сивилизациялар эволюцияси: тарихий таҳлилга кириш (асл. 1961), Фожиа ва умид: бизнинг замонамиздаги дунё тарихи (асл. 1966), Қурол тизимлари ва сиёсий барқарорлик: тарих. (1983)
  • Питирим Сорокин (1889-1968), рус, америкалик социолог; Ижтимоий ва маданий динамика / Пер. инглиз тилидан. В. В. Сапова. Санкт-Петербург: Рус нашриёти. христиан. гуманитар. Ин-та, 2000. 1054 б. ИСБН 5-88812-117-7 (4 жилд, 1937-41) [4]
  • Освалд Спенглер (1880-1936), „Европанинг таназзулга учраши“ (1918-22) 1-в.2.
  • Питер Стеарнс, Жаҳон тарихи қисқача: ўзгариш ва узлуксизликнинг асосий намуналари, 7-нашр. (2009); Жаҳон тарихи энсиклопедияси, 6-нашр. (200пп)
  • Луc-Норманд Теллиэр, Канада; Урбан Wорлд Ҳисторй, ПУҚ, (2009), 650 бет; онлайн нашри
  • Арнолд Тойнби, " Тарихни ўрганиш " (1934-61)
  • Эрик Воэгелин (1901-1985) Тартиб ва тарих (1956-85) [5]
  • Иммануэл Валлерштейн, нео-марксист социолог, дунё тизимлари таҳлилининг асосчиларидан бири

Адабиёт

Трансмиллий тарих бўйича умумий тадқиқотлар

  • Байли, Кристофер Алан. Замонавий дунёнинг туғилиши, 1780-1914: глобал алоқалар ва таққослашлар (Блаcкwелл, 2004)
  • Буллет, Ричард ва бошқалар, Ер ва унинг халқлари 6-нашр. 2-жилд, 2014 йил), дарслик
  • Дуикер, Уилям Ж. Дуйкер ва Жексон Ж. Спиэлвогел. Жаҳон тарихи (2 жилд. 2006), дарслик
  • Гомбрич, Эрнст . Машҳур тарихчи, санъацҳунос ва ёзувчи Эрнст Х. Гомбричнинг жаҳон тарихи / Пер. у билан. ланг. Р. Г. Секачев. М: АСТ.: Астрел, 2008; Ёш китобхонлар учун жаҳон тарихи, АСТ, 2011
  • Гренвилле, ЖАС Жаҳон тарихи: 20-асрдан 21-асргача (2005)
  • МcКай, Жон П. ва Беннетт Д. Ҳилл. Жаҳон жамиятлари тарихи (2 жилд, 2011 йил), дарслик
  • МcНеилл, Wиллиам Ҳ. А Wорлд Ҳисторй (1998), дарслик; " Жаҳон тарихининг ўзгарувчан қиёфаси " (2001)
  • МакНеилл, Уилям Х., Жерри Х. Бентли ва Девид Кристиан, муҳаррирлар. Беркшире Жаҳон тарихи энсиклопедияси (2005 йил 5-жилд)
  • Остерҳаммел, Юрген. Дунёнинг ўзгариши: Ўн тўққизинчи асрнинг глобал тарихи (Принстон университети нашриёти, 2014), 1167пп.
  • Роберц, ЖМ ва ОА Wестад. Дунё тарихи (2013)
  • Росенберг, Эмили ва бошқалар. муҳаррирлар. Алоқа дунёси: 1870-1945 (2012)
  • Стеарнс, Питер Н. эд. Замонавий дунёнинг Оксфорд энциклопедияси: 1750 йилдан ҳозирги кунгача (8 жилд, 2008 йил)
  • Стеарнс, Питер Н. Жаҳон тарихидаги саноат инқилоби (1998) онлайн кириш[сайт ишламайди])
  • Сзулc, Тад. Кейин ва ҳозир: Иккинчи Жаҳон Урушидан бери дунё қандай ўзгарган . (1990). 515п. ИСБН 0-688-07558-4
  • Тигнор, Роберт ва бошқалар. Оламлар бирга, дунёлар алоҳида: дунё тарихи (4-нашр, 2-жилд, 2013 йил), дарслик
  • Ватт, ДC, Франк Спенсер, Невилл Браун. Йигирманчи асрдаги дунё тарихи (1967)

Хусусий тадқиқот

  • Акира Ирие ва Пер-Ив Сауниэр (таҳрирлар.), Трансмиллий тарихнинг Палграве луғати . Лондон: Палграве Макмиллан, 2009 йил.
  • CА Байлй, Свен Беcкерт, Метю Коннелли, Исабел Ҳофмейр, Wендй Козол ва Патрисия Сеэд, АҲР „Трансмиллий тарих бўйича суҳбат“, Америка тарихий шарҳи, 2006 йил.
  • Қиёсий. Зеицчрифт фüр Глобалгесчичте унд верглеиченде Геселлсчафцфорсчунг [ рус . Қиёсий Глобал тарих ва қиёсий ижтимоий тадқиқотлар журнали, нашр. Маттиас Мидделл томонидан таҳрирланган, Ханнес Сиэгрист]
  • Эдвард Беренсон, Озодлик ҳайкали: Трансатлантика ҳикояси . Ню-Хейвен: Ел университети нашриёти, 2010. [ рус . Озодлик ҳайкали: Трансатлантик ҳикоя]
  • Кристофер Кларк, Уйқучилар: 1914-йилда Европа қандай урушга кирган . Лондон: Пингвин, 2012. [ рус . Слеэпwалкерс: 1914-йилда Европа урушга қандай кирди]
  • Пол Гилрой, Қора Атлантика: Замонавийлик ва икки томонлама онг . Кембриж, Масс.: Гарвард университети нашриёти, 1992. [ рус . Қора Атлантика: замонавийлик ва икки томонлама онг]
  • Марк Мазоwер, Қоронғу қитъа: Европанинг ХХ аср . Лондон: Пингвин, 1998 йил. [ рус . Зулмат қитъаси: Йигирманчи аср Европа]
  • Марк Мазоwер, Салоника, Арвоҳлар шаҳри: насронийлар, мусулмонлар ва яҳудийлар 1430-1950 . Лондон: ҲарперCоллинс, 2004. [ рус . Салоники, арвоҳлар шаҳри: насронийлар, мусулмонлар ва яҳудийлар, 1430-1950]
  • Сара Снайдер, инсон ҳуқуқлари фаоллиги ва совуқ урушнинг тугаши. Хелсинки тармоғининг трансмиллий тарихи . Ню-Ёрк: Кембриж университети нашриёти, 2011. [ рус . Инсон ҳуқуқлари фаоллиги ва совуқ урушнинг тугаши. Хелсинки тармоғининг трансмиллий тарихининг тажрибаси]
  • Герасимов И., Могилнер М., Семенов А. Империя ихтироси: тиллар ва амалиётлар. Москва: Янги нашриёт уйи, 2011 йил. ИСБН 978-5-98379-152-7

Яна қаранг

Манбалар

  1. ↑ Петер Гран (28 Фебруарй 2009). Тҳе Рисе оф тҳе Рич: А Неw Виэw оф Модерн Wорлд Ҳисторй. Сйраcусе Университй Пресс. п. ХВИ. ИСБН 978-0-8156-3171-2. Ретриэвед 25 Май 2012.
  2. ↑ ҳттпс://cйберленинка.ру/артиcле/н/изучениэ-истории-нового-времени-и-новистика
  3. ↑ Ҳисторй Ассоcиатион — Миссион[сайт ишламайди]Андоза:Недоступная ссылка — сайт Ассоциации
  4. ↑ Б. В. Жоҳнстон, Питирим А. Сорокин ан Интеллеcтуал Биограпҳй (1995)
  5. ↑ Жеффрей C. Ҳерндон, Эриc Воэгелин анд тҳе Проблем оф Чристиан Политиcал Ордер (2007)

Ҳаволалар

  • Аб Империо — посцовет ҳудудида миллатчилик ва янги империя тарихини ўрганишга бағишланган „Аб Империо“ халқаро илмий журналининг сайти.
  • ПостНаука — Тез-тез сўраладиган саволлар: Трансмиллий тарих
  • Трансмиллий тарих — видео: тарихчи Дина Ҳусейнова миллий манфаатлар, Оборонсервис ва Биринчи жаҳон уруши мероси ҳақида
"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/19914441" dan olindi