Trigonosefaliya
Тригоносефалия – бу метопик чокнинг (қадимги юнонча метопон " пешона " дан) муддатидан олдин қўшилиши натижасида учбурчак пешонага олиб келадиган туғма ҳолат. Икки фронтал суякнинг муддатидан олдин бирлашиши кўндаланг ўсиш чекланишига ва параллел ўсиш кенгайишига олиб келади. Бу синдромнинг таркибий қисмларидан бири сифатида бошқа анормаллик билан бирга ёки алоҳида шаклда пайдо бўлиши мумкин. Бу атама қадимги юнонча тригонон „учбурчак“ ва cепҳале „бош“ сўзларидан келиб чиққан[1][2].
Тарих
Илгари, нотўғри шаклланган бош суяги билан туғилган одамлар ташқи кўринишига қараб рад этилган. Бу интеллектуал ривожланиш кўпинча нормал бўлса ҳам, дунёнинг турли бурчакларида ҳамон сақланиб қолмоқда. Австриялик шифокор Франс Жозеф Галл 19-аср бошларида ўзининг " Умуман асаб тизимининг, хусусан, миянинг анатомияси ва физиологияси" асари орқали френология фанини тақдим этди[3].
Гиппократ тригоносефалияни қуйидагича таърифлаган: эркакларнинг бошлари бир-бирига ўхшамайди ва барча эркаклар бошининг тикувлари бир хил шаклда қурилган. Шундай қилиб, кимда бошнинг олдинги қисмида ўсимта бўлса (кўтарилиш деганда суякнинг қолган қисмидан ташқарига чиқадиган думалоқ ўсимтаси назарда тутилади), унда бошнинг тикувлари юнонча „тау“ ҳарфи шаклини олади[4].
Сабаб
Тригоносефалия синдромда ҳам, мустақил равишда ҳам пайдо бўлиши мумкин. Тригоносефалия қуйидаги синдромлар билан боғлиқ: Боҳринг-Опитз синдроми, Муэнке синдроми, Якобсен синдроми, Баллер-Геролд синдроми ва Сай-Меер синдроми. Тригоносефалиянинг этиологияси асосан номаълум, аммо учта асосий назария мавжуд. Тригоносефалия, эҳтимол, кўп факторли туғма ҳолатдир, аммо бу назарияларнинг чекланган далиллари туфайли бу ҳақда ишончли хулоса чиқариш мумкин эмас[5].
Даволаш
Даволаш шакли ва ҳажмига эътибор бериб, жарроҳлик йўли билан амалга оширилади. Жарроҳлик одатда бир ёшдан олдин амалга оширилади, чунки бунда интеллектуал натижа яхшироқ эканлиги ҳақида хабар берилган[6].
Эпидемиология
Метопик синостоз билан касалланиш дунё миқёсида тахминан 1:700 ва 1:15,000 янги туғилган чақалоқлар орасида (ҳар бир мамлакатда фарқ қилади). Тригоносефалия эркакларда аёлларга қараганда 2:1 дан 6,5:1 гача кўпроқ кузатилади. Метопик синостозда ирсий алоқалар аниқланган, уларнинг 5,5% яхши аниқланган синдром эди. Тригоносефалияда она ёши ва туғилиш вазни 2500 г дан кам бўлиши ҳам рол ўйнаши мумкин. Бу маълумотлар тахминларга асосланган ва ҳақиқий маълумот бермайди[7].
Ҳаволалар
Манбалар
- ↑ ҳттпс://радиопаэдиа.орг/артиcлес/тригоноcепҳалй
- ↑ ҳттпс://www.ресеарчгате.нет/публиcатион/373403000_Неw_диагностиc_cритериа_фор_метопиc_ридгес_анд_тригоноcепҳалй_а_3Д_геометриc_аппроач
- ↑ ҳттпс://www.cраниофаcиал.иэ/cраниосйностосис/метопиc-тригоноcепҳалй/
- ↑ ҳттпс://лнпук.cом/тригоноcепҳалй/
- ↑ ҳттпс://www.сcиэнcедиреcт.cом/топиcс/ветеринарй-сcиэнcе-анд-ветеринарй-медиcине/тригоноcепҳалй
- ↑ ҳттпс://www.ҳcаҳеалтҳcаре.cо.ук/Cондитионс/Тригоноcепҳалй
- ↑ ҳттпс://www.нcби.нлм.ниҳ.гов/пмc/артиcлес/ПМC4166832/