Tsaangi
Цаанги (канги, неби) — Конго Республикасининг марказий минтақасида ва Габон чегарасида яшовчи халқ. Аҳолиси: 95 000 (Бромлей 1988: 449), 50 000 Конгода 450,000 киши. Габонда. Тил: Банту гуруҳининг Цаанг (Тишков 2000:361).
Дин
Кўпчилик анъанавий эътиқодларга амал қилади, аждодларга сиғиниш мавжуд (Тишков 2000:361).
Анъанавий иқтисодий фаолият
Цаанглар тропик қўлда деҳқончилик (кукунли банан, батат, ямс, маниок) ва (кола ёнғоғи) йиги`ш билан шуғулланади. Кўпгина аҳоли ёғоч кесиш, палма ёғи, ерёнғоқ, қаҳва плантацияларида ишлайди. Озиқ-овқат экинларини асосан аёллар боғ ва далаларда етиштиради. Анъанавий машғулот — ёғоч ўймакорлиги (уй-рўзғор буюмлари, ниқоблар, мусиқа асбоблари). Мусиқий ва рақс фолклори ривожланган (масалан, ксилофон товушлари остида рақсга тушиш) (Тишков 2000:360).
Ижтимоий тузилма
Патриархал-жамоа муносабатлари ҳукмрондир. Жамиятнинг асосини матрилинеал қариндошлик ҳисобига эга бўлган оила жамоаси ташкил қилади (Бромлей 1988:449).
Турар жой ва ҳаёт
Цаанг дарёлар ва йўллар бўйлаб ихчам қишлоқларда яшайди. Турар-жойлар тўртбурчак шаклда бўлиб, деворлари новдалардан ясалган, томи рафия палма баргларидан тўқилган баланд томли уйлардир. Ёғоч конструкциялар кўпинча ўймакорлик билан безатилган. Цаанглар европача тикилган кийимларни кийишади, пахта матолари устунлик қилади. Озиқ-овқат, асосан, ўсимликдан тайёрланади: цаанглар хамирга ўхшаш пасталар ва кукунли банан, ям, манок ҳамда бататадан тайёрланган бўтқаларни истеъмол қиладилар; сабзавот ва мевалардан соуслар. Ундан ташқари балиқни ҳам истеъмол қилишади (Тишков 2000:360).
Адабиётлар
- Андрианов Б. В. // Народы и религии мира / Глав. ред. В. А. Тишков. — : Большая Российская Энциклопедия, 2000. — С. 360—361.
- Виноградов В. А. Бантоидные языки // Виноградов В. А. Исследования по грамматике африканских языков — : Наука, 2004. — С. 367.
- Мазов С. В. Народ тсаанги / Гл. ред. Бромлей Ю. В.; редкол.: Артюнов С. А., Брук С. И., Жданко Т. А. // Народы мира. — : Советская энциклопедия, 1988. — С. 449.
- Собченко А. И. Этнический состав Конго // Африканский этнографический сборник. — Т. 4, 1962.
- Бурссенс Ҳ. Лес пеупладес де Лентре Cонго-Убанги. — Тервурен, 1958.
Ҳаволалар
- Статья Андрианова на ҳттпс://wеб.арчиве.орг/wеб/20061012043836/ҳттп://энc.маил.ру/артиcле/?1900021042
- Тсаанги на ҳттп://www.cйcлопедиа.ру/89/210-2.ҳтмл (Wайбаcк Мачине сайтида 4-март 2016-йил санасида архивланган)