Tufang

Туфанг, тўфанг — чақмоқтош ёрдамида отадиган пилта милтиқ. Туфак фонетик шакли ҳам мавжуд. Маҳмуд Кошғарийнинг "Девону луғотит турк" асарида тувак атамаси тол дарахти ва умуман ҳўл шохларнинг пўстлоғини ёрмай, шох, навдадан суғуриб олинган ва учига ғўлакчалар қўйилиб, қушларни овлаш учун мўлжалланган туппакни англатиши қайд этилган. ХВИ асрга келиб тувак — туфак ва Т. фонетик шаклларни олган ва у энди ўт сочиш учун мўлжалланган жанговар қуролмилтиқни ифодалаган. Турк сайёҳи Сайд Али Раиснинг гувохлик беришича (ХВИ аср), Т. нинг стволи мисдан ясалган. Тарихий манбаларда келтирилган маълумотларга кўра, Т. Ўрта Осиёда ХВИ асрдан эътиборан қуролланишда ишлатилган. Бобур қўшинида Т. ясайдиган усталар ва Т. билан куролланган аскар— туфакандозлар бор эди, улар Панипат жангида Иброҳим Лўдий устидан қозонилган ғалабага салмоқли улуш қўшган.