Махсус қўш чойнак чойданлик (туркча: çайданлıк) турк чойини тайёрлаш учун

Турк чойи (туркча: çай) — туркий мамлакатларда машҳур қора чой тури[1].

Ишлаб чиқариш

Туркияда ишлаб чиқариладиган чойнинг катта қисми шарқий Қораденгиз соҳилидаги Ризе вилоятининг Ризе вилояти бўлиб, у ёғингарчилик кўп, унумдор тупроқли юмшоқ иқлимга эга[2]. Бундай чой одатда оддий қора чой билан бир хил ишлов беришдан ўтади, гарчи у махсус қуюқ қизил рангга эга[3].

Миллий турк чойи етиштириш 1928-йилда президент Кемал Ататурк ташаббуси билан бошланган ва у мамлакатга қўшни Грузиядан уруғ ва кўчат олиб келишни буюрган. 1938-йилдан чой Туркияда саноат миқёсида етиштирилган.

2004-йилда Туркия 205,5 минг тонна чой ишлаб чиқарди (жаҳондаги умумий чой ишлаб чиқаришнинг 6,4 %), бу уни дунёдаги энг йирик чой етказиб берувчилардан бирига айлантирди[4]. Туркиянинг ўзида йилига тахминан 120 минг тонна чой истеъмол қилинади, қолгани экспорт қилинади. Чой етиштириш бўйича Туркия дунёда Хитой, Ҳиндистон, Кения ва Шри-Ланкадан кейин Ветнам, Индонезия ва Япония каби давлатларни қувиб ўтиб, 5-ўринда туради[5][6].

2004-йилда Туркия аҳоли жон бошига чой истеъмоли бўйича дунёда 1-ўринни эгаллади, бу киши бошига 2,5 кг[7].

Тайёрлаш жараёни

Турк чойи одатда махсус қўш чойнак ёрдамида тайёрланади (туркча: çайданлıк). Катта пастки чойнакда сув қайнатилади. Кейин қайноқ сувнинг бир қисми кичикроқ юқори чойнакда бир неча қошиқ майдаланган чой баргларини тайёрлаш учун ишлатилади. Қолган чойни суюлтириш учун индивидуал имтиёзларга қараб ишлатилади: ёки кучли чой (туркча: кою — „қоронғи“), ёки заиф (тур туркча: аçıк — „ёруғлик“)[8]. Турк чойи анъанавий тарзда лолалар шаклидаги кичик шиша идишларда хизмат қилади (туркча: инcе белли) шакар кублари билан.

Яна қаранг

Манбалар