Turk oshxonasi
Турк ошхонаси (турк. Турк мутфаги) — Туркия аҳолисининг анъанавий миллий таоми.
Турк ошхонаси асрлар давомида ривожланган ва о'з келиб чиқиши ко'чманчи туркий қабилаларнинг ошпазлик ан'аналаридан келиб чиққан бо'либ, улар о'з навбатида юнон (ва бутун О'рта ер денгизи), Болқон, араб, Кавказ ошхоналари, шунингдек, ислом таомларининг тақиқлари энг ко'п та'сирланган. Бутун ислом оламида бо'лгани каби Туркияда ҳам озиқ-овқат ва уни тайёрлаш бо'йича махсус қоидалар мавжуд - ҳаром (тақиқланган) ва ҳалол (рухсат берилган). О'зига хос тарзда, мусулмон маросимига ко'ра, ҳайвонлар со'йилади.
Ун маҳсулотлари
Турк ошхонасида турли хил нон, пирог ва печене мавжуд.
Дастурхонга нон бериш одат тусига кирган. Мана унинг ба'зи турлари:
Пита хамиртурушли хамирдан тайёрланган қалин юмшоқ ясси нондир. Аксарият турк ошхоналарида таклиф этилади. Питага ихтисослашган ресторанларда унда пиширилган пишлоқ, қийма го'шт, сабзавотлар ва бошқалар билан хизмат қилади.
Экмек - оқ нон. Ноннинг кулранг (тариқдан) ва қора навлари (сомун) қишлоқ жойларда уй рецепти бо'йича пиширилиб, асосан бозор ва ярмаркаларда сотилади.
Симит - кунжут уруг'ига сепилган симит. Туркияда ҳамма жойда сотилади, шу жумладан ко'ча сотувчилари.
Лаҳмаcун - бу турк пицаси. Бу қийма го'шт, майда туг'ралган сабзавотлар ва зираворлар билан юпқа торт. Унинг та'ми "оддий" ва аччиқдир.
Гöзлеме - ясси нон. Бу юпқа о'ралган хамир (юфка). То'лдириш - исмалоқ билан пишлоқ аралашмаси ёки сиз танлаган пломба (қийма, пишлоқ, творог ва бошқалар)
Берек - кичик пиширилган турк симитлари. Улар учбурчак шаклида кесилган пита нонидан тайёрланади. То'лдириш пишлоқ, о'тлар ва зираворлардир
Кабоблар
Кабоб, қоида тариқасида, қовурилган го'шт деб аталади, ундан турк ошпазлари ко'плаб таомларни тайёрлайдилар.
Дöнер кабоб бутун Европадаги энг машҳур кабоб таомидир. Пишириш усули: узун о'ткир пичоқ билан вертикал равишда о'рнатилган ва аста-секин айланадиган шишдан ингичка бо'лаклар кесилади, устига қовурилган го'шт тортилади. Дастлаб, бу гуруч ва салат ёнма-ён овқат билан мунтазам кечки овқат эди. Вақт о'тиши билан Туркия ва Эвропада дöнер кабоб "ё'лда газак" га айланди - кабоб ярмига бо'линган ясси нонга мос келади. Ичкарида сабзавот ва сослар го'штга та'мга қо'шилади - аччиқ (чили) ёки баҳаратлı (тзатзики).
Искандар кабоби - майда то'г'ралган ясси бо'лаклар, сариёг 'ва ёгурт билан томат соусида пиширилган юпқа то'г'ралган қо'зичоқ.
Шиш кабоб - ан'анавий равишда помидор ва ширин қалампир (турк кабоби) билан қовурилган го'шт (қо'зичоқ).
Адана кабоби - қийма го'шт, жуда аччиқ қалампир ва тупуришда қовурилган.
Кофте - туркча кöфте. Мамлакатнинг ҳар бир минтақасида махсус рецепт бо'йича пишириш.
Шо'рвалар
Турк шо'рвалари (чорбалар) ко'п навларга эга. Улар орасида қуйидагиларни та'кидлаш керак:
Ишкембе Чорбаси - саримсоқ ва сирка қо'шилган ички маҳсулотлардан (қо'й ёки мол го'шти) тайёрланадиган ош.
Мерджимек Чорбасй - қизил ясмиқ шо'рва.
Шекҳриэли есил мердзҳимек чорбасй - майда вермишелли яшил ясмиқ шо'рва
Тархона чорбаси - тархона шо'рва (тархона - қуритилган ва кукунга солинган помидор, яшил ёки қизил қалампир, пиёз, ферментланган сут ёки хамиртуруш ва уннинг тайёр қуруқ аралашмаси). Бу ош машҳур миллий турк биринчи таомидир. Қуруқ тарҳананинг ички таркиби Туркиянинг турли минтақаларида фарқ қилиши мумкин, аммо бу шубҳасиз Туркия халқи орасида энг машҳур ва севимли шо'рвалардан биридир.
Ширинликлар
Туркияда ан'анавий равишда ширин ва қандолатли таомлар ва таомларнинг катта танлови мавжуд, масалан:
Пахлава - сиропга намланган, писта ёки ёнг'оқ қо'шилган хамирдан тайёрланган ширинликлар
Тулумба - силиндрсимон хамирдан шакар сиропига намланган очиқ қовург'али ширинлик.
Пишмание - ёг'да қовурилган ун ва шакардан ташкил топган, ба'зан писта ёнг'ог'и, кунжут, ванил ёки бошқа хушбо'й моддалар қо'шилган юпқа иплардан ясалган шарчалар.
Ревани - шакар сиропидаги ирмик пироги
Локум - крахмал, қуритилган мевалар, ёнг'оқлар, писта, ҳиндистон ёнг'ог'и, атиргул ёки мева та'ми қо'шилган шакар ёки асал кубиклари.
Сютлач - ваниллин қо'шилган сутли гуруч пюреси.
Пекмез - қуюқлашган узум шарбатидан тайёрланган сироп (Кападокияда ан'анавий)
Беҳи татлиси - ярмига бо'линган беҳи сиропда қайнатилади ва қаймоқ (ёг'ли қаймоқ) билан совутилган ҳолда берилади.
Кабак татлиси - шакар билан қайнатилган қовоқдан тайёрланган нозиклик.
Гуллач – сутга намланган ва қатлам орасига майдаланган ёнғоқ билан та’мланган фило гуруч хамиридан тайёрланадиган, устига анор уруғлари билан безатилган ширин таом (тана томонидан яхши ҳазм бўлгани учун, айниқса, Рамазон ойида рўза тутиш пайтида тайёрланади).
Локма - чуқур қовурилган ва кейин сироп билан қуйилган хамир то'плари.
Жесере - қайнатилган ва желланган сабзи сиропи, анор шарбати ёки писта қо'шилган бошқа мева жели асосидаги ширин таом.
Нуҳ ширинлиги (ашуре) - дон, ловия, мевалар, қуритилган мевалар ва ёнг'оқлардан тайёрланган ширин бо'тқа; бутун халқнинг миллий таоми бо'либ, бирон бир байрам усиз о'толмайди.
Турк ҳолваси (Ҳелва) - кунжут хамири ва шакардан, ба'зида какао қо'шилиши билан тайёрланади. (шунингдек турк халқининг миллий таоми)
Мажун юмшоқ конфет пастасидир.
Бу мақола бирорта туркумга қўшилмаган. Илтимос, мақолага алоқадор туркумлар қўшиб ёрдам қилинг. (Апрел 2024) |