Turkish Airlines
Туркиш Аирлинес (туркча: Тüрк Ҳава Ёллари, ўзбекча: Турк Ҳаво Ё'ллари) – Истанбулда жойлашган Туркиянинг йирик авиакомпанияси. Компамия Европа , Осиё , Африка ва Америкадаги 220 та хорижий ва 42 та маҳаллий аэропортларга мунтазам рейсларни амалга оширади. Туркиш Аирлинес 120 мамлакатга парвоз қилади, бу бошқа барча авиакомпанияларга қараганда кўпроқ[1]. Авиакомпаниянинг асосий маркази – Янги Истанбул аэропорти, Истанбул (ИСТ), иккинчи даражали марказлар – Эсенбоға халқаро аэропорти, Анқара (ЭСБ) ва Измир (ОТБ).
|
| |||||||
| |||||||
| Ташкил топган | 1933-йил | ||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| База аэропорти |
| ||||||
| Ҳаво тугуни |
| ||||||
| Алянси |
| ||||||
| Парк ҳудуди | 308 [1] | ||||||
| Парвоз йўналишлари | 292 | ||||||
| Бош қароргоҳи |
| ||||||
| Ходимлар сони | 31,543 (2017) | ||||||
| Сайти | ҳттп://www.туркишаирлинес.cом/ | ||||||
2006—2007-йилларда аэропорт орқали 17 миллиондан 19,7 миллионгача йўловчи ташилган[2]. Авиакомпанияда 31 мингга яқин ходим ишлайди. 2008-йил 1-апрелда авиакомпания Стар Аллианcе аъзоси бўлди[3].
Тарихи
Авиакомпания 1933-йил 20-майда Давлат Авиация Бошқармаси (турк. Девлет Ҳава Ёллари İşлетмеси İдареси) (ДҲЙ) сифатида ташкил этилган. Истанбул, Эскишеҳир ва Анқара ўртасида биринчи парвозлар 1933-йил август ойида амалга оширилган. 1937-йил сентябр ойида авиакомпания учта Де Ҳавилланд ДҲ 86Б самалётларини харид қилган. Ўша йилнинг декабр ойида тўртинчи самолёт келди. Ушбу самолётлар Истанбул , Эскишеҳир , Измир , Анқара , Адана , Кайсери ва Диярбакир ўртасидаги ички йўналишларда ишлатилган. Компания янги ном олди -Давлат Ҳаво Йўллари Умум Мудирлиги (ДҲЙ) 1938-йил июн ойида. Биринчи мунтазам халқаро рейс 1947-йилда Афинага амалга оширилган, аммо Узоқ Шарққа ва Атлантика океани бўйлаб узоқ масофали рейсларнинг очилиши 40 йил ўтгач амалга оширилган.
Қайта ташкил этиш натижасига кўра, 1956-йил 20-февралда авиакомпания аралаш корпорацияга айланди, Турк Ҳава Ёллари. 1990-йил декабр ойида 5% аксиялари сотилди. Кейинчалик ҳукумат 2004-йил декабр ойида 23% ва 2006-йил май ойида 28,75% акцияларни сотди.
Ҳозир аксияларнинг 49% и давлатга, 51%и эса хусусий мулкдорларга тегишли. Бундан ташқари, Луфтҳанса (Wайбаcк Мачине сайтида 2020-11-01 санасида архивланган) шўба Сунехпресс авиакомпаниясининг 50% га эгалик қилади. Турк Ҳаво Йўллари 1999-йилда Сwиссаир ва Делта билан мос кела олмагани учун Қуалифлер гуруҳидан чиқди.
2006-йил декабр ойида Турк Ҳаво Йўллари Стар Аллианcега қўшилиш тўғрисида қарор қабул қилинди. 2008-йилнинг 1-апрелида Турк Ҳаво Йўллари алянсга тўлиқ аъзо сифатида кирди[4].
2012-2015-йилларда у дунёдаги энг яхши ўнта авиакомпания қаторига кирди[5][6].
Йўналишлар
Турк Ҳаво Йўллари Туркиянинг 42 та аэропортидан парвоз қилади. Турк Ҳаво Йўллари Анадолу Жет нинг арзон бўлинмасини ҳисобга олган ҳолда ички ташишларда етакчи ҳисобланади. Рақобатчилар қаторига Онур Аир (Wайбаcк Мачине сайтида 2021-02-22 санасида архивланган) , Пегасус, Сунехпресс (50% Турк Ҳаво Йўллари тегишли) ва Атласжет (Wайбаcк Мачине сайтида 2022-04-02 санасида архивланган) киради.

Турк Ҳаво Йўллари халқаро рейсларининг аксарияти Истанбулнинг янги халқаро аэропортидан амалга оширилади, бу ердан 50 та йўналишга парвозлар уч соатдан ошмайди. Турк Ҳаво Йўллари Туркиядан ташқарида 220 та йўналишга хизмат кўрсатади. Атлантика океани орқали Шимолий Америкага – Атланта , Бостон , Ванкувер , Вашингтон , Ҳавана , Даллас , Канкун , Лос-Анжелес , Маями , Мехико , Монреал , Ню-Ёрк , Нюарк , Панама, Сан-Франсиско , Сиэтл , Торонто , Чикаго, Хюстон , Жанубий - Богота , Буэнос-Айрес , Каракас , Сан-Паулуга парвозлар мавжуд.
Осиёдаги энг йирик йўналишлар: Бангкок , Гонконг , Гуанчжоу , Жакарта , Куала-Лумпур , Манила , Пекин , Пхукет , Себу , Сеул , Сиан , Сингапур , Шанхай , Тайпей , Токио , Чин – Хан, Батор ва Хошимин)[7].

Турк ҳаво йўллари Денвер , Детроитга режалаштирилган рейсларни эълон қилди. 2022-йилда Абҳа , Асвон , Атирау , Бергамо , Волгоград , Кассел , Краков , Ла Коруня , Ланкаран , Махачқалъа , Нантес , Палермо , Порт Судан , Сиалкот ва Ҳаргеисага ўрта масофали рейсларни амалга оширади, аммо янги ҳаво кемалари қабул қилиниши кечикиши сабабли, бу муддатлар бажарилмайди[8].
Қозоғистондаги тадбирлар
Авиакомпания Ақтау , Атирау , Олмаота , Нур-Султон , Туркистон шаҳарларига мунтазам рейсларни амалга оширади.
Россиядаги тадбирлар
Авиакомпания Воронеж , Екатеринбург , Қозон , Калининград , Краснодар , Москва (Внуково аэропорти), Омск , Перм , Ростов-на-Дону , Самара , Санкт-Петербург , Сочи , Сургут , Тюмен , Уфа , Челябинск шаҳарларига мунтазам рейсларни амалга оширади.

Ҳомийлик ва реклама
Турк Ҳаво Йўллари „Барселона“, "Боруссия Дортмунд ", " Галатасарой ", „ Олимпик де Марсел [ Ганновер,Сараево“,ВиллаАстон,][9]'' ва „А. С. Рома[10] “ каби Европа клублари томонидан расмий авиаташувчи сифатида танланган. 2016-йилдаТурк Ҳаво Йўллари туркиялик сайёҳлик агентликлари билан ҳамкорликда „Қайтариб бўлмайдиган“ романтик комедия филмини суратга олди[11].
Авиакомпания, шунингдек, Лионел Месси , Кобе Браянт , Каролин Возняcки , Кевин Костнер , Уэйн Руни ва Диде Дрогба каби машҳур спортчилар ва актёрлар билан ҳомийлик ва промоутерлик қилган[12].

Компания 2010-йилдан бери Туркиш Аирлинес Эуролеагуэ (Wайбаcк Мачине сайтида 2024-11-27 санасида архивланган) бош ҳомийси ва 2010-йилги ФИБА Жаҳон чемпионати ҳомийлари қаторида эди.
"Турк Ҳаво Йўллари ва Евролига 2013-йил 22-октябрда ҳомийлик шартномасини 2020 -йилгача етти йилга узайтириш тўғрисида шартнома имзолади[13].
Турк Ҳаво Йўллари 2014-2015-йилги УЭФА Чемпионлар Лигаси учун Галатасарай ва ФК Сараево футбол клубларининг ҳомийси бўлди.
2015-йил 10-декабрда Турк Ҳаво Йўллари ва УЭФА ўртасида ЭВРО 2016 учун ҳомийлик шартномаси имзоланиб, футбол бўйича Европа чемпионати турнирларининг биринчи ҳомийси бўлди[14].
2016-йил 29-январда Турк Ҳаво Йўллари Wарнер Брос. Батман вс Суперман: Адолат тонгига ҳомийлик қилиш. Филмда асосий саҳна Туркиш Аирлинес А330 бортида содир бўлади[15].
компания самалётлари
2021-йил июл ойида Турк Ҳаво Йўллари флоти ўртача ёши 7,0 йил бўлган 308 та самолётдан иборат эди:
| Самолёт тури | Миқдори | Буюртма қилинган | жойлар сони | Изоҳлар |
|---|---|---|---|---|
| Аирбус А319-100 | 6 | _ | 126 | Ички рейслар, Европа. |
| Аирбус А320-200 | 11 | _ | 153 | Ички рейслар, Европа. |
| Аирбус А321-200 | 66 | _ | 188 | Ички рейслар, Европа, Транскавказ |
| Аирбус А321нео | 30 | 81 | 182 | 2018-йилдан 2023-йилгача етказиб бериш |
| Аирбус А330-200 | 23 | _ | 250 | Европа, Яқин Шарқ, Узоқ
Шарқ, Шимолий Америка ва Африка. |
| Аирбус А330-300 | 39 | _ | 289 | Европа, Яқин Шарқ, Узоқ
Шарқ, Шимолий Америка ва Африка. |
| Аирбус А350-900 | 5 | 25 | 329 | Европа, Яқин Шарқ, Узоқ
Шарқ, Шимолий Америка ва Африка. |
| Боэинг 737-800 | 41 | _ | 165 | Ички рейслар,
қисқа ва ўрта масофаларга парвозлар. |
| Боэинг 737-900ЭР | 15 | _ | 151 | Ички рейслар,
қисқа ва ўрта масофаларга парвозлар. |
| Боэинг 737 МАХ 8 | 14 | 65[16] | 151 | |
| Боэинг 737 МАХ 9 | 12 | 10[17] | 169 | 2019-йилдан 2020-йилгача етказиб бериш[18] |
| Боэинг 777-300ЭР | 33 | _ | 400 | Олмаота, Сингапур, Лондон, Ню-Ёрк,
Гонконг, Токио, Лос-Анжелес, Пекин, Сан-Франсиско, Вашингтон, Маями, Чикаго, Торонто. |
| Боэинг 787-9 | 15 | 25 | 300 | Европа, Яқин Шарқ, Узоқ
Шарқ, Шимолий Америка, Африка ва Марказий Осиё. |
| Жами: | 300 | 206 |
Мукофотлар
Турк Ҳаво Йўллари 2011, 2012 ва 2013-йилларда кетма-кет уч йил давомида Европанинг энг яхши авиакомпанияси, Жанубий Европанинг энг яхши авиакомпанияси ва дунё бўйлаб энг яхши иқтисод класси авиакомпанияси учун Скйтрах мукофотларини олди[19].
У 2014, 2015 ва 2016-йилларда Европанинг энг яхши авиакомпанияси мақомини сақлаб қолди ва олти йил кетма-кет унвонга эга бўлди[20][21].
Самолёт ҳалокатлари

75 йиллик тарихида Турк Ҳаво Йўллари самолётлари халқаро рейсларда 4 та, ички рейсларда эса 18 та ҳалокатга учради.
- Биринчи Турк Ҳаво Йўллари ҳалокати 1959 -йил 17-февралда рўй берди, унда Виcкерс Висcоунт Тйпе 793 ТC-СЕВ рўйхатидан ўтган самолёт Лондон Гатwиcк аэропортига қўнаётганда қалин туман остида ҳалокатга учради. Самолётдаги йўловчилар орасида Туркия Бош вазири Аднан Мендерес ва ҳукумат делегацияси Кипр мақоми тўғрисидаги битимни имзолаш учун Лондонга кетаётган эди. Мендерес омон қолган ўнтадан бири эди (бортда 8 экипаж аъзоси ва 16 йўловчи бўлган).

- 1974 -йил 3-мартда Франсияда содир бўлган 981-рейс ҳалокати оқибатида кўпчилик ҳаётдан кўз юмди, декомпрессия туфайли бортдаги барча 346 киши ҳалок бўлди. Бунинг сабаби ДC-10 нинг юк чиқишидаги дизайн хатоси эди. Тенерифе ҳалокатидан олдин бу энг ҳалокатли самолёт ҳалокати эди.
- 1994 -йил 29-декабрда Турк Ҳаво Йўлларига қарашли Боэинг 737-400 самолёти Ван Ферит Мелен аэропортидан 4 километр узоқликда қулаб тушди. Ҳодиса оқибатида 57 нафар йўловчи ҳалок бўлди, 19 нафари тирик қолди, бироқ яраланди .
- 2009 -йилнинг 25-февралида Туркиш Аирлинес’нинг ТК 1951 рейси Амстердамдаги Счипҳол халқаро аэропортида қўниш чоғида ҳалокатга учраган, бортда 127 йўловчи ва 7 нафар экипаж аъзоси бўлган. Боэинг 737-800НГ(қуйруқ рақами ТC-ЖГЕ) гавжум автомагистрал яқинига тушиб, уч қисмга бўлиниб кетди. Фожиа компютерга нотўғри кўрсаткичлар берган радио алтиметрнинг ишдан чиқиши туфайли содир бўлган. Борт электроникаси самолёт учиш-қўниш йўлагидан ошиб ўтганига қарор қилди ва автотроцел двигател режимини „бўш турган газ“га ўтказди. Кема командири самолёт конфигурациясини „қўниш“ конфигурациясига ўзгартириш билан машғул бўлиб, бир вақтнинг ўзида стажировка ўтаётган иккинчи учувчига кўрсатма берди. Экипажга ўқув парвозлари пайтида қўмондонга ёрдам бериш учун таништирилган қўшимча учинчи учувчи автотроселнинг ишлашига ва самолётнинг „ҳаво“ тезлигининг пасайишига эътибор бермади. Тезликни йўқотган ва баландлик захираси бўлмаган самолёт сирпаниш йўлидан тушиб кета бошлади. Қўмондон двигателларга қўлда режим қўшиш орқали жавоб берди, аммо жуда кеч эди.
Манбалар
- ↑ ҳттпс://ру.wикипедиа.орг/wики/Туркиш_Аирлинес#cите_ноте-1
- ↑ АТW Даилй Неwс, 2007-12-24да асл нусхадан архивланди, қаралди: 2022-05-25
- ↑ Туркиш Аирлинес – Стар Аллианcе (мавжуд ҳавола) (2015-йил 8-апрел). 2018-йил 7-январда олинди. 2015-йил 8-апрелда асл нусхадан архивланган.
- ↑ ҳттп://www.wорлдаирлинеаwардс.cом/
- ↑ Дунёдаги энг яхши авиакомпаниялар 2013 (мавжуд ҳавола). Кириш санаси: 2015-йил 18-январ. Асл нусхадан
- ↑ Дунёдаги энг яхши авиакомпаниялар 2014-йил
- ↑ ҳттпс://ру.wикипедиа.орг/wики/Туркиш_Аирлинес#cите_реф-8
- ↑ Оммавий хавфлар"
- ↑ Марсел Турк Ҳаво Йўллари билан ҳамкорликни қўлга киритди | Гоал.cом
- ↑ Турк Ҳаво Йўллари янги Рим ҳомийси | Футбол Италия
- ↑ Шира Лазар. Деярли бюджециз Европада қандай қилиб филм суратга оласиз? (инглизча). Ҳуффингтон Пост (2016-йил 23-феврал). 2018-йил 7-жанварда олинди. 2017-йил
- ↑ ВИДЕО: Месси ва Дрогба янги вирусли видеода тўқнаш келишди -
- ↑ Эуролеагуэ – ТҲЙ ҳамкорлик 2020’е узади
- ↑ уэфа.cом. Медиа-релизлар – Медиа – УЭФА.орг (инглизча) , УЭФА.cом (2015-йил 10-декабр). 2018-йил
- ↑ Туркиш Аирлинес Wарнер Брос. билан ҳамкорлик қилади. Ботмон ва Супермен учун расмлар
- ↑ 2013-йил 9-апрел. Турк Ҳаво Йўллари 50 737 МАХ ва 20 та янги авлод 737 самолётларини буюртма қилиш бўйича Боэинг режаси тўғрисида. Боэинг.cом. 2016-йил
- ↑ Турк Ҳаво Йўллари фирмаларининг 10 737 МАХ 8с, 20 А321неос вариантлари | дан ҳаво рамкалари таркиби
- ↑ ҳисобот 2013-йил. Турк ҳаво йўллари.
- ↑ Туркиш Аирлинес - Мукофотлар - туркишаирлинес.cом, 2013-10-17да асл нусхадан архивланди, қаралди: 2022-05-25
- ↑ томонидан „Европанинг энг яхши авиакомпанияси“ деб топилди
- ↑ Минтақалар бўйича дунёдаги энг яхши авиакомпаниялар | 2017