Turkiya guvohnomasi
Туркия Республикасининг шахсий гувоҳномаси (туркча: Тüркие Cумҳуриети Кимлик Картı) туғилгандан бошлаб барча Туркия фуқаролари учун мажбурийдир. Туркия полициясига ҳар қандай шахсдан гувоҳнома кўрсатишни сўрашга рухсат берилган ва бу талабни бажаришдан бош тортиш ҳибсга олинишга олиб келиши мумкин. У Шимолий Кипрга,[1] Грузия (2011-йилдан),[2] Молдова (2019-йилдан),[3] Украина (2017-йилдан бошлаб, агар Туркиядан тўғридан-тўғри келган бўлса),[4] Озарбайжонга кириш учун саёҳат ҳужжати сифатида фойдаланиш мумкин. (2021-йил 1-апрелдан бошлаб, агар тўғридан-тўғри Туркиядан келган бўлса),[5] ва Сербия (2022-йилдан)[6] паспорт ўрнига ўтади.
Тарихи
Назарий жиҳатдан барча фуқаролар, эркак ва аёл учун мажбурий бўлган шахсий гувоҳномалар Усмонли империясининг сўнгги даврида аллақачон мавжуд эди. Улар туркчада нüфус тезкереси сифатида танилган.[7] Усмонли давлатининг славян фуқаролари учун улар сўзлашув тилида нофуз (булғорча: нофуз) деб аталган.[8]
ИД карталари (1927—1991)
Туркия 1927-йилдаги аҳолини рўйхатга олиш билан Усмонли араб ҳарфлари билан ИД карталарини чиқарган (туркча: Нüфус Ҳüвиет Cüздани). Туркиянинг лотин ёзувига ўтиши билан 1928-йилда ИД карталари лотин ёзувига ўзгартирилди. Фамилиялар 1934-йилдан кейин Фамилия қонуни билан қўшилди. Янги ИД карталар 1976-йилда чиқарилган, аммо эски карталар 1991-йилгача амалда бўлган.
ИД карталари (1976—2017-йилларда берилган, ҳали ҳам амал қилади)
Туркия 1976-йилдан бошлаб барча фуқаролар учун ИД карталарини (туркча: Нüфус Cüздани) чиқарди. Карточкалар 7х9 см ўлчамда ва жинсга хос рангга эга (аёллар учун тўқ сариқ/қизил, эркаклар учун кўк). 1999-йилдан бошлаб туркий идентификация рақами билан карталар чиқарила бошланди. Карталарда хавфсизлик учун бўрттирма муҳр мавжуд.
2017-йилдан бошлаб ИД-карталар бериш тўхтатилди. Ҳукумат мавжуд карталарнинг амал қилиш муддатини 2023-йилгача узайтирди[9]
Янги шахсий гувоҳномалар (2017-ҳозирга қадар)
Туркия Ички ишлар вазирлиги барча Туркия фуқаролари учун Европа Иттифоқига ўхшаш шахсий гувоҳнома (туркча: Кимлик Картı) чиқарди. Янги шахсий гувоҳномалар паспорт каби биометрикдир. 2020-йил 21-сентябрдан бошлаб улар ҳайдовчилик гувоҳномаси сифатида фойдаланишлари мумкин.[10] Келажакда улар банк картаси ва автобус чиптаси сифатида ишлатилади. 2017-йил 2-январдан бошлаб ушбу янги ИД карталар бутун Туркия бўйлаб чиқарилди. Аввалги карталардан фарқли ўлароқ, улар умр бўйи амал қилади, янги карталар фақат 10 йил давомида амал қилади. Улар ИД-1 (кредит карта) ўлчамида, олдинги карталардан кичикроқ. Карталар барча фуқаролар учун, жинсга боғлиқ эмас.[11] Карталар икки тилда, ҳам турк, ҳам инглиз тилларида. Электрон имзолар карта чипига ўрнатилиши мумкин.[12] Карталарда авторизация учун ПИН -кодлар мавжуд.
Янги карталар учун ариза бериш жараёнида барча бармоқлар учун бармоқ излари ва палма томирлари излари тўпланади ва шахс билан боғланади. Янги карталар учун биометрик фотосуратлар (15 ва ундан катта ёшдагилар учун) ва шахснинг имзоси бўлиши керак. Янги карталарга, шунингдек, олдинги карталарда топилган бир нечта маълумотлар киритилмайди, масалан; оилавий аҳволи, дини, қон гуруҳи, чиқарилган жойи, олдинги фамилияси (аёллар учун), туғилган шаҳри (штат, туман, қишлоқ) ва рўйхатга олиш рақамлари (жилд, оила ва қатор рақамлари).
Автомат аниқлай оладиган қисми
2017-йилги картанинг орқа томонида машинада аниқланадиган қисми мавжуд. У ҳар бири 30 та белгидан иборат 3 қатордан иборат. Формат ИCАО 9303 ҳужжатининг 5-қисмига мос келади.[13]
| Қатор | Лавозимлар | Узунлик | Мисол | Маъноси |
|---|---|---|---|---|
| 1 | 1-2 | 2 | И< | Ҳужжат коди (ҳужжатни расмий саёҳат ҳужжати сифатида белгилайди) |
| 1 | 3-5 | 3 | ТУР | Давлатнинг ИСО 3166 Алпҳа-3 коди |
| 1 | 6-14 | 9 | А12Б34567 | Ҳужжат рақами (серия рақами) |
| 1 | 15 | 1 | 0 | 6-14 позициялар учун рақамни текширинг |
| 1 | 16 | 1 | < | Ажратувчи белги |
| 1 | 17-27 | 11 | 12345678901 | Турк идентификатори рақами картанинг олд томонидаги ИД рақамига ва юқори ўнгдаги штрих-кодга мос келади |
| 1 | 28-30 | 3 | < | Ажратувчи белги |
| 2 | 1-6 | 6 | 950110 | ЙЙММДД форматида туғилган сана |
| 2 | 7 | 1 | 3 | 1-6 позицияси учун рақамни текширинг |
| 2 | 8 | 1 | Ф | Қисқартирилган жинс |
| 2 | 9-14 | 6 | 250101 | Яроқлилик муддати ЙЙММДД форматида |
| 2 | 15 | 1 | 8 | 9-14-позициялар учун рақамни текшириш |
| 2 | 16-18 | 3 | ТУР | Фуқаролик мамлакатининг ИСО 3166 Алпҳа-3 коди (бу ҳар доим ТУР) |
| 2 | 19-29 | 11 | < | Ажратувчи белги |
| 2 | 30 | 1 | 4 | Композит текшириш рақами |
| 3 | 1-30 | 30 | ЖЕН<<ДОЭ<АНОН | Ҳар бири битта ажратувчи белги (<), иккита ажратувчи белги (<<) билан ажратилган фамилия (лар), ҳар бири битта ажратувчи белги (<) билан ажратилган исм (лар) |
Текшириш суммасини ҳисоблаш машина томонидан ўқиладиган паспортларда қўлланиладиган бир хил алгоритмдир.
Манбалар
 | Бу мақола бирорта туркумга қўшилмаган. Илтимос, мақолага алоқадор туркумлар қўшиб ёрдам қилинг. (Апрел 2024) |
- ↑ „ВИСА Регулатионс | Туркиш Републиc оф Нортҳерн Cйпрус“ (4-март 2014-йил).
- ↑ „Фром Реп. Оф Тüркие Министрй оф Фореигн Аффаирс“.
- ↑ „Пасспорт-фреэ травел бетwеэн Туркей, Молдова“. Даилй Сабаҳ (20-феврал 2019-йил). 2022-йил 8-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 3-август.
- ↑ „Арчивед cопй“. 28-январ 2018-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 7-июн 2017-йил.
- ↑ „Тüркие-Азербайcан арасıнда кимлик картı иле сеяҳат имканı“.
- ↑ „Сıрбистан иле Тüркие арасıнда кимликле геçиş уйгуламасı“.
- ↑ Чрис Гратиэн, Оттоман Идентитй Cард; инcлудес имагес оф тҳе cардс
- ↑ Кунчов, Васил (1900), Македонии͡а (болгар), Софиа: Булгарското Книзҳевно Друзҳество, 135-бет
- ↑ „Сıк Сорулан Сорулар - НВИ“. рандеву.нви.гов.тр. 20-июл 2019-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 3-август 2022-йил.
- ↑ „СОН ДАКİКА ҲАБЕРİ: Çипли кимлик картıнда ени дöнем“.
- ↑ „Эҳлиет енилеме ücрети не кадар? (Эҳлиет енилеме иşлемлери)“. НТВ. Қаралди: 21-январ 2017-йил.
- ↑ „Кимликлерде ени дöнем баşлıёр: Э-имза йüкленеcек“.
- ↑ Интернатионал Cивил Авиатион Организатион. „Доc 9303 – Мачине Реадабле Травел Доcуменц“. 2020-йил 15-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 3-август.