Туркмангаз давлат консерни (туркм. «Türkmengaz» döwlet konserni) – Туркманистоннинг газ қазиб олиш ва тақсимлаш компанияси, мамлакатнинг энг йирик компанияси[2]. Газ саноатининг барча жабҳалари: қидирув, қазиб олиш, ташиш, табиий газ ва конденсатни қайта ишлаш билан шуғулланади. Бош қароргоҳи Ашхободда. Компаниянинг 100% аксиялари Туркманистон ҳукумати томонидан бошқарилади.

Туркмангаз
«Тüркменгаз» дöwлет консерни
Тури Давлат консерни
Тармоғи газ
Эгаси Turkmaniston bayrogʻi Туркманистон ҳукумати
Қачон асос солинган 1997-йил
Жойлашуви Ашхобод, Туркманистон
Раҳбарият Мақсад Бабаев[1] (Бошқарув раиси)
Ишчилар сони 20 минг (2016)
Вебсайти ГК «Туркменгаз»(рус.)

Тарихи

Туркманистон президентининг 1996-йил 1-июлдаги „Нефт-газ комплексини бошқариш ва минерал ресурслардан оқилона фойдаланишни такомиллаштириш тўғрисида“ги фармони билан тугатилган Туркманистон Нефт ва газ вазирлигининг газ қазиб чиқарувчи корхоналари негизида тузилган.

2017-йил 7-июлда у тугатилган „Туркменнефтгазстрой“ („Туркменнебитгазгурлушик“) давлат консернининг вориси бўлиб, у газ, газ конденсати ва нефтдан углеводородларни ишлаб чиқариш ва ташишни таъминлайдиган обектларни қуриш билан шуғулланади.

Мақсад ва вазифалари

Туркмангаз давлат консерни ишлаб чиқариш-хўжалик фаолиятини оператив бошқариш масалаларида тўлиқ мустақилликка эга ва ўзига юкланган қуйидаги вазифаларни амалга оширади:

  • Туркманистон ҳудудидаги табиий газ конларини ўзлаштиради;
  • Туркманистон ҳудудидаги конлардан табиий газ ва газ конденсати ишлаб чиқаришни амалга оширади;
  • табиий газни тайёрлаш, қайта ишлаш ва истеъмолчиларга мамлакат ичида ҳамда экспорт қилиш учун ташишни амалга оширади.

Туркмангаз давлат консерни раиси ва унинг ўринбосарлари Туркманистон президенти томонидан тайинланади ва унинг олдида Туркманистон нефт ва газ саноатини ривожлантириш консепсияси доирасидаги вазифаларни амалга ошириш учун жавобгардир.

Тузилиши ва таркибидаги корхоналари

Туркмангаз давлат консерни таркибига қуйидагилар киради:

  • Тüркменгазакдйрйș бирлашмаси;
  • Тüркменгазупжунçилик бирлашмаси;
  • Тüркменгазаwтоматика бошқармаси;
  • Тüркменгазарагатнасйк бошқармаси;
  • Тüркменгазбураwлаййş бошқармаси;
  • Марйгазгйкарйş бошқармаси;
  • Доwлетабатгазçйкарйş бошқармаси;
  • Газйгайтаданиșлейиș бошқармаси;
  • Нефт ва газ институти;
  • Табиий газ илмий-тадқиқот институти;
  • Тüркментурба ОАЖ;
  • Небит-Газ газетаси.

Фаолияти

Консерн 1997-йилда ташкил этилган. Табиий газни, шунингдек уни қайта ишлаш маҳсулотларини ўзлаштириш, ишлаб чиқариш, ташиш, қайта ишлаш ва экспорт қилиш билан шуғулланади[3].

Раҳбарияти

Туркмангаз давлат консерни раҳбари вазир даражасидаги давлат консерни раиси ҳисобланади. Раис мамлакат президенти томонидан тайинланади.

Раислари

№  Исм фамиляси Тайинланган сана Ишдан олинган сана  Ишдан олиниш сабаби
1  Гуйнчназар Тачназаров 01.07.1996 20.05.2005  бошқа ишга ўтган
2  Алламурад Овезов 10.06.2005 02.11.2005  ҳибсга олинган
-  Қурбонмурод Атаев 02.11.2005 26.04.2006  вақтинча в.б.
3  Бахтияр Хожиқурбонов 26.04.2006 14.02.2007  бошқа ишга ўтган
4  Тачберди Тагиев 18.02.2007 22.02.2007  бошқа ишга ўтган
5  Яхшигелди Какаев 22.02.2007 27.08.2008  бошқа ишга ўтган
6  Боймурод Хо'жамуҳаммедов 27.08.2008 10.07.2009  бошқа ишга ўтган
-  Довлет Моммаев 10.07.2009 12.10.2009  вақтинча в.б.
7  Нури Муҳаммедов 12.10.2009 08.10.2010  фаолиятидаги жиддий камчиликлар туфайли
-  Довлет Моммаев 08.10.2010 10.01.2011  вақтинча в.б.
8  Аманали Хоналиев 10.01.2011 06.01.2012  фаолиятидаги камчиликлар туфайли
9  Ақмурад Егелеев 06.01.2012[4] 23.02.2012[5]  бошқа ишга ўтган
10  Сахатмурад Мамедов 23.02.2012[6] 11.01.2013[7]  фаолиятидаги камчиликлар туфайли
11  Какагелди Абдуллаев 11.01.2013[7] 10.01.2014[8]  бошқа ишга ўтган
12  Чоримуҳаммед Хоммадов 10.01.2014[8] 09.01.2015[9]  бошқа ишга ўтган
13  Аширули Беглиев 09.01.2015[9] 13.01.2017[10]  бошқа ишга ўтган
14  Мақсад Бабаев 13.01.2017[10] 05.04.2017[11]  бошқа ишга ўтган
-  Мурад Арчаев 11.04.2017[12] 01.12.2017  вақтинча в.б.
15  Мурад Арчаев 01.12.2017[13] 03.04.2020[14]  фаолиятидаги камчиликлар туфайли
16  Ботир Омонов 03.04.2020[14] 05.2023[1]  
17  Мақсад Бабаев 05.2023[1]  амалдаги

Газ можароси

2009-йил 9-апрелда Марказий Осиё – Марказ (CАC-4) газ қувурининг участкасида содир бўлган авария натижасида туркман газини ташиш бўйича можаро туркман томонининг газ етказиб беришни узоқ муддатга тўхтаб қолишига олиб келди. Россияга етказиб бериш 2010-йил 9-январда қайта тикланди.

2019—2024-йилларда Туркмангаз Россиянинг Газпром компанияси билан 5 йил муддатга йилига 5,5 млрд куб метр туркман газини Россияга етказиб бериш бўйича шартнома имзолаган. Нарх борасида томонлар келиша олмагани туфайли Туркмангаз ушбу шартномани узайтирмади[15].

Манбалар

  1. ↑ 1,0 1,1 1,2 „МАКСАТ БАБАЕВ“ (русча). огт-туркменистан.cом. 2024-йил 3-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 30-октабр 2024-йил.
  2. ↑ Глава Туркмении сменил председателя госконцерна «Туркменгаз»|Дате= 2014-01-11|Аcессдате= 2017-07-12
  3. ↑ Государственный концерн «Туркменгаз»|Аcессдате= 2017-07-12[сайт ишламайди]Андоза:Недоступная ссылка
  4. ↑ „Новые кадровые назначения“. ИП «ТУРКМЕНинформ». 2020-йил 29-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 27-июн.
  5. ↑ „Председатель госконцерна «Туркменгаз» назначен вице-премьером по строительству“. Интернет-газета Туркменистан.Ру (2012-йил 21-феврал). 2016-йил 4-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 27-июн.
  6. ↑ „Назначены руководители нефтегазовой отрасли Туркменистана“ (деадлинк). Гундогар (2012-йил 23-феврал). 2020-йил 29-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 27-июн.
  7. ↑ 7,0 7,1 „Президент произвёл кадровые перестановки в правительстве“. Хроника Туркменистана (2013-йил 14-январ). 2020-йил 27-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 27-июн.
  8. ↑ 8,0 8,1 „Президент Туркменистана выразил недовольство низкими темпами развития нефтегазового комплекса“ (деадлинк). Гундогар (2014-йил 11-январ). 2020-йил 27-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 27-июн.
  9. ↑ 9,0 9,1 „Президент Туркменистана провёл кадровые перестановки в правительстве“ (ру). Интернет-газета Туркменистан.Ру. www.туркменистан.ру (2015-йил 10-январ). 2020-йил 28-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 27-июн.
  10. ↑ 10,0 10,1 „Президент Туркменистана произвёл кадровые перестановки в правительстве“ (ру). Интернет-газета Туркменистан.Ру. www.туркменистан.ру (2017-йил 14-январ). 2018-йил 30-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 27-июн.
  11. ↑ „Президент Туркмении уволил двух вице-премьер-министров“ (ру). ИА РЕГНУМ (2017-йил 6-апрел). 2018-йил 30-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 27-июн.
  12. ↑ „Мырат Арчаев назначен и. о. главы госконцерна «Туркменгаз»“. www.анги.ру -. 2020-йил 3-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 27-июн.
  13. ↑ „Назначен глава ведущего нефтегазового ведомства Туркменистана“. «СНГ СЕГОДНЯ» (2017-йил 4-декабр). 2018-йил 29-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 27-июн.
  14. ↑ 14,0 14,1 „Президент Туркменистана уволил главу «Туркменгаза» за недостатки в работе“ (ру). Информационный портал Туркменистана «Туркменпортал» (2020-йил 3-июл). 2020-йил 4-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 4-июл.
  15. ↑ „“Туркмангаз” Россияга газ етказиб бериш тўхтатилиши сабабини тушунтирди“. Газета.уз. Афиша Медиа (2024-йил 28-октябр). Қаралди: 30-октабр 2024-йил.

Ҳаволалар