Tutek
Тутек ёки тутек (озарб. озарбайжонча: Тüтəк) — озарбайжон, арман, тожик, тоғ яҳудийлари, тат (тютак номи билан аталади) най туридаги пуфлама мусиқа асбоби, қадимдан, асосан чўпонлар орасида оммабоп бўлган. Бу 6-7 ўйин тешигига эга бўлган найча[1] ҳисобланади. Озарбайжонда тутекнинг катта-кичик навлари асосан халқ чолғулари ансамбллари ва оркестрларида яккахон чолғу асбоблари сифатида қўлланади.[2]
- Тожикистонда — най-чўпони (чўпон найи), сурнай, филан.
- Арманистонда — шви (арм. Շ<мета />վի).[источник не указан 166 дней]
Тайёрланиши
Унинг силиндрсимон танага эга бўлиб, мазкур асбоб ўрик, ёнғоқ, тут дарахти ёки қамишдан тайёрланади. Узунлиги 280–300 мм, диаметри 20 мм бўлган танасида олд томондан 6-7, орқа томондан битта тешик очилган.[2]
Эшитилиши
Эшитилиши сокин, паст регистрда нафис, баланд, ҳуштакли — баланд оҳангда бўлиши мумкин. Тутекда асосан чўпон ва ҳўкиз подачилари ижро этишади: улар (яккахон) қўшиқлар, рақслар ва дастурли чолғу асарларини ижро этишади, кўпинча виртуоз, мелизмалар билан безалган бўлади; ансамблларда кўп ишлатилади. Асбобнинг товуш диапазони кичик октаванинг „си“сидан учинчи октаванинг „до“сигача бўлган диапазонни қамраб олади. Малакали ижрочи ушбу диапазонни бир неча товушга ошириши мумкин.[2]
Яна қаранг
Манбалар
- ↑ Абдуллаева С. Народные музыкальные инструменты Азербайджана, Баку, 1972.
- ↑ 2,0 2,1 2,2 Меджнун Керимов. Атлас традиционной азербайджанской музики. Бабалан
Адабиётлар
| Тутек ҳақида Википедиянинг қардош лойиҳаларида кўпроқ билиб олинг | |
| Маъно ва таржималари Викилуғатда | |
| Медиа файллар Викиомборда | |
| Таълим ресурслари Викиверситетда | |
| Хабарлар Викиянгиликларда | |
| Иқтибос, мақол ва маталлар Викииқтибосда | |
| Асарлар матнлари Викиманбада | |
| Китоб ва дарсликлар Викикитобда | |
- „Тутак“, Музыкальный энциклопедический словарь. М.: Советская энциклопедия, 1990 — 558-бет.
- „Тутек“, Музыкальная энциклопедия. Том 5. М.: Советская энциклопедия, 1981 — 655-бет.
- „Тутак, тутек“, Музыкальные инструменты. Энциклопедия. М.: Дека-ВС, 2008 — 609-бет.
Бу мақола бирорта туркумга қўшилмаган. Илтимос, мақолага алоқадор туркумлар қўшиб ёрдам қилинг. (Апрел 2024) |