Туциндан (сербча: Туциндан, Тучиндан, Стражњи дан, Здражњи дан[1]) — серб халқ-православ байрами. Сербия, Черногория ва Сербия Республикасида[2] 23-декабр (5-январ) куни нишонланади. Уч кунлик Рождество (Боžиčа) байрамининг биринчи куни.

Анъаналар

Байрам Сербия Республикаси, Сербия ҳамда Черногория Республикасида — ҳар йили Исо Масиҳ мавлидидан (Рождество Христово) икки кун олдин ва Мавлид (Рождество) арафасида нишонланади.

Туциндан серб тилидан сўзма-сўз таржима қилинганда „Рождество чўчқачасини сўйиш куни“ деган маънони англатади. Шарқий Герцеговинадаги Попов майдони ҳудудида бу кун Стражний Дан ёки Здразҳй Дан деб аталади. Бу эса „олдинги кун“ деб таржима қилиниши мумкин.

Байрам куни чўчқа боласи сўйилади ва у эртаси куни пиширилади. Рождество куни байрам дастурхонига тортилади. Сўйиладиган чўчқача Божичняр деб аталади (серб тилида „Рождество“ — Божич). Бозҳичнярни пичоқни тиқиб эмас, балки бўғизлаш керак. Сўнгра, тузлангандан кейин утуцат, яъни болтанинг тўмтоқ томони ёки болға билан пешонасига урилади[3]. Бундай чўчқачанинг қони шифобахш хусусиятларга эга, деб ишонилади[4]. Уй бекаси, шунингдек, байрам пироги учун хамир қоради ва Сочелник кунида пиширилади. Оммавий эътиқодга кўра, шу куни уйдан ҳеч нарса берилмаслиги керак.

Илгари, Туциндан кунида Бадняк учун ҳовлидаги дарахт кесилган. Уни фақат эртаси куни, яъни Сочелник куни (Рождество арафаси)да уйга олиб келишган[5].

Байрам анъаналарига кўра, Туциндан куни болаларнинг бирор қилмиши учун таъзирини бериб бўлмайди: ушбу байрамни нишонлайдиган Болқон ярим ороли аҳолиси орасида, агар бола шу куни жазоланса, йил давомида безори бўлиб қолади, деган ишонч бор[6].

Яна қаранг

Манбалар

  1. ↑ Туциндан (серб)
  2. ↑ Праздничниэ и памятниэ дати, связанниэ с туризмом и путешествиями
  3. ↑ Загадочноэ сербскоэ Рождество
  4. ↑ Данас же Туcиндан (серб)
  5. ↑ „Архивированная копия“ (деадлинк). 2014-йил 21-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2014-йил 20-апрел.
  6. ↑ „иаэн.ру“ (деадлинк). 2019-йил 28-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2010-йил 3-январ.