Ziyosfera

Uch Maryam

[1]Микоłаж Ҳаберсчраcкнинг „Қабрдаги учта Марям“ картинаси, ХВ аср

Уч Марям (шунингдек, Мария деб ҳам аталади) — бу каноник Инжилларининг Исонинг хочга михланиши ва тирилиши ҳақидаги ҳикояларида айтиб ўтилган аёллар. улардан бир нечтаси Марям (бу исм яҳудийларда кенг тарқалган)[1][2].

Авлиё Анна ва унинг қизлари, Уч Мариям.Жеан Фоуқуэт

Инжилда Марям исмини бир неча кишининг исми сифатида тилга олинган. Христиан дини тарихининг турли манбаларида бу аёлларнинг баъзилари бир-бири билан алоқадорлиги айтилади[3].

  • Марям, Исонинг онаси
  • Магдалалик Марям
  • Марям, Кичик Ёқубнинг онаси) (Матто 27:56; Марк 15:40; Луқо 24:10)
  • Клопалик Марям (Жоҳн 19:25)
  • Байтаниялик Марям (Луқо 10:38-42, Жоҳн 12:1-3), хочга михланиш ёки тирилиш ҳақидаги ривоятларда тилга олинмаган, лекин баъзи афсоналарда Магдалалик Марям билан битта шахс эканлиги айтилади.

Хочга михланиш ва тирилиш ривоятларида пайдо бўлган яна бир аёл Саломе ҳисобланади. У бошқа исмга эга бўлишига қарамай, баъзи манбаларда Марямлардан бири сифатида танилган. Шу сабаб баъзи ҳолларда у Марям Саломия (Мери Саломе) деб аталади. Ривоятларда тилга олинган бошқа аёллар Жоанна ва Забадий ўғилларининг онасидир.

Уч Марям бўйича қуйидагилар айтилади:

  • Исонинг хочга михланишида учта Марям мавжуд;
  • Пасха якшанбасида Исонинг қабридаги учта Марям;
  • Уч Марям — Авлиё Аннанинг қизлари сифатида.

Исонинг хочга михланиши ва Уч Марям

Исонинг хочга михланишидаги аёллар, Ҳанс Мемлинг.

Исонинг хочга михланишида бир гуруҳ аёл шогирдларининг мавжудлиги Янги Аҳднинг барча тўртта Инжилида учрайди. Параллел ҳисоблардаги фарқлар эса, қанча ва қайси аёллар иштирок этганлиги ҳақида турли талқинларга олиб келди. Баъзи урф-одатларда ва Ирландиянинг „Cаоинеадҳ на дТрí Муире“ қўшиғида тасвирланганидек[4], Уч Марям Исонинг хочга михланишида ҳозир бўлган. Улар Юҳанно Хушхабарида тилга олинган;

Бу уч аёл кўпчилик санъат асарларида намоён бўлади. Масалан, Эл Греcонинг „Масиҳнинг кийимларини ечиш“ асарида.

Юҳанно Инжилларидан бошқа Инжилларда Исонинг онаси ёки Клопалик Марям ҳозир бўлгани ҳақида айтилмаган. Бунинг ўрнига улар Ёқубнинг онаси Марям (Марк ва Матто), Саломия (Марк) ва Забадий ўғилларининг онаси (Матто) деб ном беришади.

Бу баъзиларнинг Ёқубнинг онаси Марям, Клопалик Марям, шунингдек, Марям Саломия ва Забадий ўғилларининг онаси, деб талқин қилишларига олиб келди.

Исо қабридаги Уч Марям

Чиос Неа Мони монастиридаги Уч Марям иконаси

Бу исм Исонинг қабрига келган учта аёлдан иборат гуруҳ учун ишлатилади. Шарқий православликда улар анъанавий равишда жуда кўп сонли одамларни ўз ичига олган гуруҳи ҳисобланади. Тўртта Инжилда ҳам Исонинг қабрига борадиган аёллар ҳақида эслатиб ўтилади. Лекин фақат Марк 16:1 да Марям исмини олган уч шахс ҳақида гапирилади:

  • Магдалалик Марям
  • Клопалик Марям
  • Марям Саломия

Бошқа манбаларда қабрга ташриф буюрган аёлларнинг сони ва кимлиги ҳақида турли хил кўрсатмалар берилган:

  • Юҳанно 20:1 фақат Магдалалик Марям ҳақида айтиб ўтади. Лекин у кўплик маъносини ишлади: „Уни қаерга қўйишганини билмаймиз“ (Жоҳн 20:2).
  • Матто 28:1 да айтилишича, Магдалалик Марям ва „бошқа Марям“ қабрни кўргани боришган.
  • Луқо 24:10 да Магдалалик Марям, Жоанна ва Ёқубнинг онаси Марям ҳақида гапиради ва аввалроқ (Луке 23:55) Исонинг дафн маросимида "Жалиладан у билан бирга келган аёллар… қабрни ва унинг жасади қандай қўйилганини кўрдим, " дейилади.

Христиан динида 22-июл куни Магдалалик Марямни хотирлайди. 24-апрелда у "Магдалалик Марям билан Пасха куни эрталаб Исонинг қабрига унинг жасадини мойлаш учун келган ва унинг тирилиши ҳақидаги хабарни биринчи бўлиб эшитган Клопалик Марям ва Марям Саломияни хотирлайди[5].

Лорензо Монаcо, Қабрдаги учта Марям[6].

Ўн бешинчи асрдаги Пасха мадҳияси „О филии эт филиаэ“ Исонинг жасадини мойлаш учун Фисиҳ куни эрталаб қабрга борадиган учта аёлни англатади. Мадҳиянинг асл лотинча версияси аёлларни Магдалалик Марям (Магдалалик Мария), Юсуфнинг Марями (эт Иаcоби) ва Саломия (эт Саломе) сифатида белгилайди.

Манбалар

  1. ↑ Ричард Бауcкҳам, Тҳе Тестимонй оф тҳе Беловед Дисcипле (Бакер Аcадемиc 2007 ИСБН 978-0-80103485-5), п. 175
  2. ↑ Барт Д. Эҳрман, Петер, Паул, анд Марй Магдалене (Осфорд Университй Пресс 2006 ИСБН 978-0-19974113-7), п. 188
  3. ↑ Сcотт Ҳаҳн (эдитор), Cатҳолиc Библе Диcтионарй (Рандом Ҳоусе 2009 ИСБН 978-0-38553008-8), пп. 583-84
  4. ↑ „Cаоинеадҳ на дТрí Муире“ (Тҳе Ламент оф тҳе Тҳреэ Марйс)
  5. ↑ Мартйрологиум Романум (Ватиcан Пресс 2001 ИСБН 978-88-209-7210-3)
  6. ↑ Wеб Галлерй оф Арт 
"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/19914441" dan olindi