Ulli Hovli
| Уллиҳовли | |
|---|---|
 | |
| Жойлашув | Урганч Хоразм |
| Бинокор | Абулғози Баҳодирхон |
| Тури | Тарихий обида |
| Материал | Тупроқ, ёғоч |
| Қурила бошлаган | 1680-йил |
| Қурилиш тамомланган | 1694-йил |
| Очилиш санаси | 1694 |
| Харита | |
 Уллиҳовлининг харитада кўриниши | |
Улли Ҳовли (туркм. Uly Howly) — Хоразм вилояти Урганч тумани Ғойбу қишлоғидаги Туркманлар маҳалласи[1] ҳудудида жойлашган тарихий мажмуа. „Улли ҳовли“ мажмуаси 1640—1694-йилларда, Абулғози Баҳодирхон даврида бунёд этилган[2].
Тарихи
Улли ҳовли „катта ҳовли“ деган ма'нони билдиради[3]. Илк фарзанди бўлган Алабелук этономининг бир кўриниши дея айтиш мумкин. Хўжамуберди Божимон даврида Олауйлик ҳудудида 100 хоналик катта бино қурилиши бошланган. Уни аҳоли Улли(катта) Ҳовли деб номлаган. Дастлабки пайтда унда 15 та оила яшаган. Мажмуа ХВИИ асрда ўзбеклар ва туркманлар томонидан қурилган[4]. 2009-йил март ойида Хоразм Маъмун академияси ҳодимлари ҳамда Урганч давлат университети профессорлари, шарқшунос олимлари уллиҳовли мажмуасини илмий тадқиқ қлиш учун обиаднинг техник ҳолатини ўрганиб чиқди. Ҳозирда Улли ҳовли мажмуасида 35 та хонадон сақланиб қолган.
Улли ҳовлига кираверишдаги қадимий дарвоза ва деворга шундай ёзувлар битилган:
Ушбу муборак Улли ҳовли Хоразмшоҳ Абулғози баҳодирхон томонидан Солер туркманларининг оқсоқоллари Хўжамберди ва Шермаматбой илтимосига кўра бунёд этилган[5].
Мунис ва Огаҳийнинг „Фирдавс ул иқбол“ асарида Хивада қолган туркманлар орасида Олабелуқли тўплар уйи бор эди[6].
Қурилиш материали
Ички ва ташқи деворлар пахсадан қилинган. Қурилиш маретиаллари учун маҳаллий хом-ашёлардан, соз тупроқ[7] ва йўғочлардан фойдаланилган. Ҳовли трапеция шаклига яқин шаклда бунёд этилган.
Реставрация
ХВИИ асрга оид „Улли ҳовли“ тупроқли қал’аси 2013—2015-йилларда Хоразм вилоятининг туризм соҳасини ривожлантириш дастурига мувофиқ мажмуада реконструксия ишлари якунланди[7]. Амалга оширилган ишлар натижасида Урганчдан бир неча километр узоқликда жойлашган „Улли ҳовли“ қадимий қал’аси сайёҳлик мажмуасига айланди. Мажмуада туялар, отлар ва паррандалар сақланадиган жойлар, эски тегирмон ва қадимий қудуқ мавжуд[7].
„Улли ҳовли“ 2017-йилдан 2018-йилнинг 25-апрелигача Давлатназар Ражабовнинг[8] ташаббуси билан қайта тамирланди ва туристик масканга айлантирилди.
2020-йил 29-декабрда Вазирлар Маҳкамасининг 815-сонли қарори асосида Ўзбекистон Республикаси Маданият вазирлигининг Хоразм вилояти Маданият бошқармаси таркибида „Ўзбек—Туркман дўстлик уйи“ ва „Улли ҳовли“ мажмуаси" дирексияси давлат муассасаси сифатида ташкил этилди[1][9].
Галерея
Президентлар ташрифи
2018-йил 25-апрелда Ўзбекистон Республикаси Президенти СҲ. М. Мирзиёев ва Туркманистон Республикаси Президенти г. Бердимуҳаммедовлар Хоразм вилоятига ташрифи давомида Уллиҳовли мажмуасида бўлдилар „Дўстлик уйи“нинг очилиши ва ушбу қаъла билан танишдилар[10].
Ҳозирда бу ерда ҳунармандчилик маскани, ресторан, 15 ўринли меҳмонхона, музей, кинозал, фотогаларея, нортуялар боқиладиган махсусу жойлар ташкил этилганМанба хатоси: Тҳе опенинг <реф> таг ис малформед ор ҳас а бад наме.
Яна қаранг
Манбалар
- ↑ 1,0 1,1 „ХОРАЗМ ВИЛОЙАТИДАГИ “ЎЗБЕК — ТУРКМАН ДЎСТЛИК УЙИ” ВА “УЛЛИ ҲОВЛИ” МАЖМУАСИ” ДИРЕКСИЙАСИНИ ТАСҲКИЛ ЭТИСҲ CҲОРА-ТАДБИРЛАРИ ТЎҒРИСИДА“. лех.уз. Қаралди: 10.10.23.
- ↑ Андоза:Ёутубе2
- ↑ „Улли Ховли“. Қаралди: 10.10.23.
- ↑ „Улли ҳовли“. травел.уз. Қаралди: 15.10.23.
- ↑ „“Улли ҳовли”га мажмуа ташаббускорининг еттинчи авлоди раҳбарлик қилмоқда“. хс.ух (15 март 2019). 2023-йил 10-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 15.10.23.
- ↑ ХОРАЗМ ВА ХОРАЗМЛИКЛАР Еттинчи китоб. Умид Бекмуҳаммад. Бухоро. 2023. 75-бет
- ↑ 7,0 7,1 7,2 „Древняя крепость в Хорезме стала туристическим комплексом“. подробно.уз (2014-йил 7-ноябр). Қаралди: 10.10.23.
- ↑ Андоза:Ёутубе2
- ↑ „Хоразм вилоятидаги Ўзбек — Туркман дўстлик уйи ва Улли ҳовли мажмуаси бошқарув дирексияси ташкил этилади“. спот.уз (2018-йил 15-август). Қаралди: 10.10.23.
- ↑ „Шавкат Мирзиёев и Гурбангулы Бердымухамедов осмотрели комплекс “Улли-ховли”“. пресидент.уз (2018-йил 24-апрел). Қаралди: 10.10.23.