Unicode kiritish
Униcоде киритиш фойдаланувчи томонидан компютерга маълум бир Униcоде белгисини киритиш ҳисобланади. Униcоде белгилар уларни дисплейдан танлаш ёки оддий клавиатурада маълум бир кетма-кетликни киритиш орқали ишлаб чиқарилиши мумкин. Бундан ташқари, битта веб-саҳифада ёки ҳужжатда ушбу усуллардан бири билан яратилган белги бошқасига кўчирилиши мумкин. АСCИИ нинг 96 элементли белгилар тўпламидан фарқли ўлароқ, Униcоде дунёнинг деярли барча ёзма тилларидаги юз минглаб графемаларни (белгиларни) ва бошқа кўплаб белгиларни кодлайди[1].Униcоде киритиш тизими белгиларнинг катта репертуарини, идеал ҳолда барча жорий Униcоде код нуқталарини таъминлаши керак. Бу фақат маълум бир маҳаллий параметрга мос келадиган чекланган миқдордаги белгилар учун тугмалар ва уларнинг комбинацияларини белгилайдиган клавиатура тартибидан фарқ қилади.
Униcоде рақамлари
Униcоде белгилар код нуқталари билан ажралиб туради, улар шартли равишда „У+“ ва кейин тўрт, беш ёки олти ўн олтилик рақамлар билан ифодаланади, масалан, У+00АЭ ёки У+1Д310. Замонавий ёзув тизиминлари 4 хонали кодга эга. Тарихий ёзувлар, шунингдек, кўплаб замонавий белгилар ва пиктограммаларда (масалан, кулгичлар, ўйин карталари ва кўплаб CЖК белгилари) 5 хонали кодлар мавжуд.
Мавжудлиги
Илова белги учун глифни ўз ичига олган шрифтга кира олсагина, белгини кўрсатиши мумкин[2]. Жуда оз сонли шрифтлар тўлиқ Униcоде қамровига эга. Кўпчилиги фақат бир неча ёзиш тизимини қўллаб-қувватлаш учун зарур глифлери ўз ичига олади. Бироқ, кўпгина замонавий браузерлар ва бошқа матнни қайта ишлаш иловалари кўп тилли матнни кўрсатишга қодир, чунки улар шрифтни алмаштиришни амалга оширадилар, жорий шрифтда қўллаб-қувватланмайдиган белгиларни кўрсатиш учун керак бўлганда автоматик равишда захира шрифтга ўтадилар. Униcоде қамровининг пухталиги дастурий таъминот ва операцион тизимга қараб фарқ қилади.Баъзи дастурлар барча ўрнатилган шрифтларда мос глифни қидиради, бошқалари фақат маълум шрифтлар ичида қидиради.
Агар иловада глифга кириш имкони бўлмаса, белги одатда шрифтнинг „.нотдеф“ глифи[3] сифатида кўрсатилади. У кўпинча бўш қути сифатида кўринади. Замонавий иловалар қўллаб-қувватланмайдиган белгилар учун „.нотдеф“дан фойдаланади.
Экрандан танлаш
Кўпгина тизимлар Униcоде белгиларини визуал равишда танлаш усулини тақдим этади. ИСО/ИЭC 14755 буни экранни танлашга кириш усули сифатида кўрсатади[4].
Миcрософт Wиндоwс Чараcтер Мап дастурининг Униcоде версиясини тақдим этди. Бу асосий кўп тилли текисликдаги (БМП) белгилар билан чекланган. Белгиларни Униcоде белгилар номи бўйича қидириш мумкин ва жадвал маълум бир код блоки билан чекланиши мумкин[5]. Кўпгина Линух иш столларида эквивалент воситалар;масалан, гучармап (ГНОМЕ) ёки кчарселеcт (КДЕ) мавжуд[6].
Одатда, бу воситалар фойдаланувчига танланган белгиларни cлипбоардга „нусхалаш“ имконини беради ва кейин уларни тўғридан-тўғри киритилгандек кўрсатмасдан, уларни ҳужжатга жойлаштиришга ёрдам беради.
Ўнлик код киритиш
Миcрософт Wиндоwс тизимида ишлайдиган баъзи дастурлар, жумладан Wорд ва Wордпаднинг сўнгги версиялари ўнли каср билан ифодаланган ва рақамли клавиатурада киритилган Униcоде код нуқталаридан белгилар ишлаб чиқиши мумкин.Алт тугмаси босиб ушлаб турилади. Мисол учун, Евро белгиси € 20АC ўн олтилик код нуқтасига эга, бу ўнлик 8364 ни ташкил қилади, шунинг учунАлт+8 3+6+4 белгиси пайдо бўлади. Худди шундай, 𝕄 .белгисини икки марта уриш Алт+1 2+0+1+3+2 белгисини ҳосил қилади.
160-255 оралиғидаги ўнлик код нуқталари бош нол билан киритилиши керак (Wиндоwс код саҳифаси танланиши учун) ва бундан ташқари Wиндоwс код саҳифаси Униcоде билан мос келадиган қилиб ўрнатилиши керак(CП1252дан фойдаланиш керак) . Масалан,Алт+0 2+4+7 унинг код нуқтасига мос келадиган ÷ ни беради.
255 дан ортиқ Алт кодлари ишламайдиган дастурларда олинган белги одатда рақам 256 га бўлинганда қолдиққа тўғри келади.
Вим матн муҳаррири белгиларни икки белгили мнемоника (Вим ишлаб чиқувчилари томонидан чалкашлик билан „диграфлар“ деб аталади) орқали аниқлаш имконини беради. Ўрнатилган тўпламни ўнли касрда кўрсатилган ихтиёрий код нуқталари учун аниқланган махсус мнемоника ёрдамида тўлдириш мумкин. Масалан, 9881 ўнлик сон 2699 га тенг бўлгани учун, диг Гр 9881 „Гр“ билан боғланади.
ҲТМЛда ўнли код нуқталаридан фойдаланиш учун қуйида кўринг.
Миcрософт Wиндоwс тизимида
ҲКЕЙ_CУРРЕНТ_УСЕР\Cонтрол Панел\Инпут Метҳод регистр калитига ЭнаблеҲехНумпад деб номланган сатр тури (РЕГ_СЗ) қийматини қўшиш орқали ўн олтилик Униcоде киритишни ёқиш мумкин. Ишни бошлаш учун ушбу киритиш усули учун регистрни таҳрир қилгандан сўнг фойдаланувчилар тизимдан чиқишлари ва қайтадан киришлари керак бўлади. (Вистаъдан олдинги версияларда фойдаланувчилар уни ишга тушириш учун қайта ишга туширишлари керак эди.)
Униcоде белгиларини рақамли клавиатурада Алт ва + ни босиб ушлаб туриш орқали киритиш мумкин.
Агар кимдир рўйхатга олиш китобини таҳрир қилишни хоҳламаса ёки кўплаб ноутбукларда бўлгани каби, рақамли клавиатура мавжуд бўлмаса, УниcодеИнпут каби учинчи томон дастурий таъминотидан фойдаланиш мумкин[7].
АутоҲоткей скриптлари тугмаларни босиш учун Униcоде белгиларини алмаштиришни қўллаб-қувватлайди. Масалан, Сенд {У+2014} буйруғи фаол ойнадаги матн майдонига чизиқча қўяди[8].
Баъзи иловаларда (Wорд, WордПад ва ЛибреОффиcе дастурлари) оддийроқ усул қўллаб-қувватланади: биринчи навбатда белгилар код нуқтасини (икки ва олти ўн олтилик рақам оралиғида) киритади, сўнгра ёзади.Алт+Х рақамларни Униcоде белгиси билан алмаштиради. Масалан, ф1 ни киритиб, кейин комбинацияни босиш 'ñ' белгисини ҳосил қилади.
Агар у олти ўн олтилик рақамдан иборат бўлмаса, код олдидан ҳеч қандай рақам ёки а-ф ҳарфлари бўлмаслиги керак, чунки улар конвертация қилинадиган коднинг бир қисми сифатида кўриб чиқилиши мумкин. Масалан, аф1 кейин киритилишиАлт+Х (ёкиАлт+CАгар франсузча версиядан фойдаланилса, тугмалари бирикмаси „ж“ (У+0АФ1) ҳосил қилади, лекин а0000ф1 ва ундан кейин киритилса.Алт+Х „аñ“ („а“ кейин У+00Ф1 белгиси) ҳосил қилади.
Wорд дастурида ушбу услуб ёрдамида керакли белги яратиш мумкин (масалан) ва кейин уни ушбу усулни тўғридан-тўғри қўллаб-қувватламайдиган дастурга нусхалаш ва жойлаштириш мумкин.
ҲТМЛ
ҲТМЛ ва ХМЛ тилларида белги сифатида кўрсатиладиган белгилар кодлари амперсанд ва рақам белгиси (& #) билан олд қўйилади ва ундан кейин нуқтали вергул (;) қўйилади. Код нуқтаси ўнлик ёки ўн олтилик бўлиши мумкин; иккинчи ҳолатда ундан олдин „х“ қўйилади. Бошланғич ноллар қолдирилиши мумкин. Бир қатор белгилар номли обект томонидан ифодаланиши мумкин.
Мисол: ҲТМЛ/ХМЛда муаллифлик ҳуқуқи белгиси © (У+00А9) қуйидагича кодланиши мумкин:
& #169;(ўнлик код нуқтаси)& #ха9;(он олтилик код нуқтаси)& cопй;(таъсис номи)
Бу Тҳундербирд ва Википедия таҳрирлаш каби ҲТМЛ белгиларини қабул қиладиган кўплаб дастурларда ишлайди.
Яна қаранг
- АСCИИ
- Диграф (дастурлаш)
- АлтГр калити
- Ёзиш калити
Манбалар
- ↑ Лафонтаине. „Униcоде вс АСCИИ дифференcе анд бенефиц“. МСДН (2012-йил 17-феврал). 2022-йил 21-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 23-сентябр.
- ↑ Андреw Марcусе, „Ҳоw то энтер Униcоде чараcтерс ин Миcрософт Wиндоwс“. Аccесс дате: Септембер 13, 2012
- ↑ Тҳис ис а привате-усе cоде поинт У+10ФФЕЭ wҳич ис унликелй то ҳаве а глйпҳ ассигнед со ит шоулд дисплай ас а реплаcемент.
- ↑ „ИСО/ИЭC 14755:1997 Информатион течнологй -- Инпут метҳодс то энтер чараcтерс фром тҳе репертоире оф ИСО/ИЭC 10646 wитҳ а кейбоард ор отҳер инпут девиcе“. ИСО. Қаралди: 2017-йил 14-октябр.
- ↑ „Ҳоw то Усе Спеcиал Чараcтерс ин Wиндоwс Доcуменц“. суппорт.миcрософт.cом (2019-йил 31-июл). Қаралди: 2020-йил 17-октябр.
- ↑ Пеcк. „Мастеринг Чараcтерс Сец ин Линух (Wеирд Чараcтерс, парт 2)“. ЛинухПланет (2009-йил 25-ноябр). 2019-йил 10-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2018-йил 5-декабр.
- ↑ Оприс. „УниcодеИнпут Ревиэw“. Софтпедиа (2018-йил 30-январ). Қаралди: 2018-йил 28-ноябр.
- ↑ „Сенд Кейс & Cлиcкс“. АутоҲоткей Фоундатион ЛЛC.