Upsala
Уппсала (шведча талаффузи: [ˈɵ̂пːˌсɑːла], архаик номи – Упсала) – Швециянинг Уппсала округи маркази бўлиб, мамлакатнинг тўртинчи энг йирик шаҳри ҳисобланади. Стокголм, Гётеборг ва Малмö шаҳарларидан кейин энг кўп аҳоли яшайдиган бу шаҳар 2019-йилда 177 074 нафар аҳолига эга эди[1].
Упсала | |
|---|---|
| Шаҳар | |
|
| |
| Мамлакат | Швеция |
| Шаҳар | Уппланд |
| Майдон | 48.77 км2 (18.83 кв ми) |
| Аҳолиси (2019-йил 31-декабр[1]) |
177,074 |
| Телефон коди | +46(0) 18 |
| Почта индекс(лар)и | 75х хх |
Стокголм пойтахтидан 71 км шимолда жойлашган бўлиб, шунингдек, Уппсала муниципалитетининг маркази ҳамдир. 1164-йилдан бери Уппсала Швеция черковининг диний маркази ҳисобланади ва бу ерда Швеция черковининг архиепископи жойлашган. Шаҳарда Скандинавиядаги энг катта черков – Уппсала черкови жойлашган бўлиб, у ХИХ аср охиригача Швеция монархларининг тож кийиш маросимларини ўтказиш жойи бўлган[2]. Қирол Густав Васа томонидан қурилган Уппсала қал’аси тарих давомида бир неча бор кенгайтирилган ва Швеция монархларининг қироллик қароргоҳларидан бири сифатида хизмат қилган. Ушбу қал’а, шунингдек, Упсалани Швециянинг муҳим иккинчи пойтахтига айлантирган. Бугунги кунда қал’а Уппсала округи губернатори қароргоҳи сифатида ишлатилади.
Тарихи

Уппсала дастлаб ҳозирги шаҳар жойлашган ҳудуддан бир неча километр шимолда жойлашган ҳудуднинг номи бўлиб, бугунги кунда Гамла Уппсала (Эски Уппсала) деб аталади. Ҳозирги Уппсала эса ўша даврда Öстра Арос (Ғарбий Аросдан фарқлаш учун Шарқий Арос) деб аталган. Ўрта аср ёзувчиси Бременлик Адамнинг маълумотларига кўра, (Эски) Уппсала Швециянинг асосий бутпарастлик маркази бўлиб, бу ердаги маъбадда Норсе худоларининг муҳим бутлари бўлган[3][4].
Уппсаланинг жанубида, дарё бўйидаги Кунгсäнген текисликлари 980-йилларда Фйрисвеллир жангининг жойи бўлган. Ҳозирги Уппсала ўша даврда Гамла Уппсалага қарашли порт шаҳар эди. 1160-йилда қирол Эриc Жедвардссон Öстра Арос черкови ташқарисида ҳужумга учраб, ҳалок бўлган ва кейинчалик католик черкови томонидан авлиё сифатида эъзозланган. 1274-йилда Öстра Арос Гамла Уппсалани асосий минтақавий марказ сифатида босиб олди. Гамла Упсала черкови ёниб кетгач, архиепископ ва Авлиё Эриcнинг қолдиқлари ҳозирги Уппсала черкови қурилган Öстра Аросга кўчирилди ва бу черков 1435-йилда очилган. Готика услубида қурилган бу черков шимолий Европадаги энг катта черковлардан бири бўлиб, унинг миноралари 118,70 метр (389,4 фут) баландликка эга.
Манбалар
- ↑ 1,0 1,1 „Статистик ом Уппсала коммун 2020“. Уппсала муниcипалитй. 2023-йил 20-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 15-июн.
- ↑ „Уппсала cатҳедрал – ДестинатионУппсалаWеб“. ДестинатионУппсала.се. 2019-йил 19-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2016-йил 22-март.
- ↑ Адам оф Бремен. „Десcриптио Инсуларум Ақуилонис“ (ла) (c. 1075). 2005-йил 7-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2012-йил 15-январ.
- ↑ П. W. Чристенсен. „Адам аф Бремен ом Менигҳеден и Норден ундер Эркесæдет и Бремен ог Ҳамборг (788–1072)“ (да). Карл Счøнбергс Форлаг (1862). Қаралди: 2012-йил 15-январ.