Uru
Уру (Урос) — Боливия ва Перуда Титикака кўлига туташган ҳудудларда, шунингдек, тўғридан-тўғри кўл юзасида сузувчи қамиш оролларида яшовчи ҳинду халқи. Бугунги кунда бундай оролларнинг 92 таси (бошқа маълумотларга кўра, 40-60та[1]) мавжуд бўлиб, уларни Уру халқи анъанавий равишда Титикака қирғоғида кўп ўсадиган тотора қамишидан қурган. 3000 дан ортиқ урулардан фақат бир неча юз киши сузувчи оролларда яшайди, қолганлари қуруқликка кўчиб ўтишган[2].
Ҳаёт тарзи
Қамиш оролини қуриш Уру маданиятининг муҳим қисмидир. Материк билан ороллар орасидаги асосий алоқа воситаси қамиш қайиқлардир. Бугунги кунда бундай оролларнинг 92 таси (бошқа маълумотларга кўра, 40-60та) мавжуд бўлиб, улар анъанавий равишда Титикака қирғоғида мўл-кўл ўсадиган тотора қамишидан Уру томонидан қурилган. Бугунги кунда 3000 дан ортиқ урулардан фақат бир неча юз киши сузувчи оролларда яшайди, қолганлари қуруқликка кўчиб ўтишган.
Бугунги кунда қамиш ороллар кўплаб сайёҳларни ўзига жалб қилади.
Баъзи ороллардаги қуёш панеллари Уруга телевизор ва бошқа электр жиҳозларидан фойдаланишга имкон беради. Бошланғич мактаблар ҳам мавжуд, аммо кейинги таълим учун болалар қуруқликка, асосан Пуно шаҳрига бориши керак.
Тарихи
Дастлаб, ороллар ҳимоя ва мудофаа функсиясига эга бўлган, чунки хавф туғилганда улар бошқа жойга кўчирилиши мумкин бўлган. Энг катта оролда қоровул минораси бор, у ҳам бутунлай қамишдан қурилган. Урулар кўл қирғоғида яшовчи аймара халқи билан савдо-сотиқ қилиб, аста-секин уларнинг тилини ўзлаштирдилар, шу сабабли бугунги кунда халқнинг она тили — уру тилида оз кишилар сўзлашади. Титикака кўли атрофидаги ҳудудларни инклар империяси босиб олганида, Уру халқи солиқ тўлаши керак эди. Кўпинча, улар жанговарроқ қўшниларига қул бўлишган.
Эҳтимол, инклар сузувчи оролларни ҳеч қачон кашф қилмаган бўлар эди. Аммо бир куни Аймару қабиласи навбатдаги жангдан сўнг Титикака чакалакзорларига сузиб кириб, инклардан яширинишга қарор қилади. Инклар қочқинларни қидириш асносида қувғиндаги Уруни топдилар ва уларга солиқ юкладилар.
Кейин испан мустамлакачилари келди ва инк империяси қулади. Уру қабилалари яна озод бўлишди, лекин уларнинг турмуш тарзи ўзгаришсиз қолди.
Манбалар
- ↑ „Плавучиэ острова Урос“. 2021-йил 27-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 25-май.
- ↑ „Загадочный народ уру, проживающий на плавучих островах“. ҳттпс://wеэкенд.рамблер.ру.