Валерий Владимирович Попенченко (1937-йил 26-август, Кунцево — 1975-йил 15-феврал, Москва) — совет боксчиси, 1964-йил Токиодаги Олимпия ўйинлари чемпиони, икки карра Европа чемпиони (1963, 1965), олти карра СССР чемпиони (1960-1965). СССРда хизмат кўрсатган спорт устаси (1964). СССРнинг атоқли боксчиси (1964). Совет боксчилари орасида Вал Баркер кубогининг ягона соҳиби.

Валерий Попенченко
Шахсий ма'лумотлар
Маҳаллий исм Валерий Владимирович Попенченко
Миллати  СССР
Туг'илиши 26-август 1937-йил (37 ёш)
Кунцево, Москва
Баландлиги Андоза:Инфобох шахс/баландлиги
о'г'ирлиги 2-ўрта вазн
Спорт
Спорт Боксчи
Мураббийлари Ю. Б. Матулйевич-Иличёв Г. Ф. Кусикянс
Медаллари ва ютуқлари

Андоза:Турнир

Олтин Токио 1964 75 кг гача

Андоза:Турнир

Олтин Москва 1963 75 кг гача
Олтин Берлин 1965 75 кг гача

Спортдаги фаолияти

Валерий Попенченко 1937-йил 26-августда Кунцевода (ҳозирги Москва шаҳри) ҳарбий учувчи оиласида туғилган, оиласи Ўрта Осиёга эвакуация қилинган. Отаси Улуғ Ватан уруши фронтида вафот этгач, Валерийнинг онаси уни Тошкентдаги Суворов мактабига ўқишга берган ва Валерий ушбу мактабда 12 ёшидан бошлаб Юрий Матулевич-Иличев раҳбарлигида бокс билан шуғуллана бошлаган[1].

1955-йилда СССР ёшлар чемпионатида ғолиб чиққан. Ўша йили коллежни олтин медал билан тугатгандан сўнг, Валерий Попенченко Ленинградга кўчиб ўтган ва Ленинград олий чегара денгиз мактабининг курсанти бўлган[2]. Ленинградда Валерий билан ,,Динамо" спорт жамияти мураббийи Григорий Кусикянс ишлай бошлаган.

1960-йилда Попенченко 2-ўрта вазнда бокс бўйича СССР чемпиони унвонини қўлга киритган ва кейинчалик уни кетма-кет беш марта муваффақиятли ҳимоя қилган. 1963-йилда Москвада бўлиб ўтган Европа чемпионатида Валерий биринчи марта халқаро мусобақада ғолиб чиққан.

1964-йил кузида Токиода бўлиб ўтган Олимпия ўйинларида спортчи олтин медал учун асосий даъвогар даражасига кўтарилган. Олимпия ўйинларида  Попенченконинг биринчи рақиби покистонлик Султон Маҳмуд бир раундга ҳам чидай олмаган. Иккинчи нокдаундан сўнг жанг тўхтатилган. Ганалик Жо Дартига қарши кечган иккинчи жангда совет боксчиси очколар ҳисобида ғалаба қозонган. Ярим финалда полшалик Тадеуш Валасек устидан Попенченко яққол устунлик билан ғалаба қозонган. Олимпиаданинг финал жанги бир дақиқадан камроқ давом этган. Германиянинг 5 карра чемпиони Эмил Шулс биринчи раунддаёқ нокаутга учраган. Ҳар бир Олимпиада ўйинларида „Халқаро ҳаваскор бокс федерацияси“ энг техникали боксчига мусобақанинг олий мукофоти Вал Баркер кубогини тақдим этади. Токиода ўтказилган ушбу турнирда Валерий Попенченко ушбу мукофотнинг соҳибига айланган.

Олимпиадада ғалаба қозонганидан сўнг, у навбатдаги Европа чемпионатида биринчиликни қўлга киритган. Шундан сўнг кутилмаганда катта спортни тарк этган ва 213 та жангда 200 та ғалаба қозонган спортчи сифатида тарихга кирган. Рингни тарк этишига, Попенченконинг сўзларига кўра, бошига ўтказиб юборилган зарбалардан сўнг кўзлари олдида „чивинларнинг пайдо бўлиши“ сабаб бўлган. Спортни тарк этганидан сўнг Валерий Москвага кўчиб ўтиб илмий иш билан шуғулланган. Техника фанлари номзоди илмий даражаси учун номзодлик диссертациясини ҳимоя қилган. Бауман номидаги Москва давлат техника университетида жисмоний тарбия кафедраси мудири лавозимида ишлаган. Бундан ташқари, Валерий Попенченко ше‘р ҳам ёзган, инглиз тилини яхши билган ва шахматни яхши ўйнаган.

Олий таълим ва ўқитувчилик фаолияти

Ленинграддаги Олий денгиз муҳандислик-техника билим юрти(ВВИТУ)ни тугатган (1960). Ҳар доим денгизчи формасида юрган. Техника фанлари номзоди (1968). 1970-1975-йилларда Бауман номидаги Москва олий техника мактабининг жисмоний тарбия кафедраси мудири, доцент (1972). 1960-йилдан КПСС аъзоси. 1966-1970-йилларда Комсомол МК аъзоси. Валерий Попенченко 1975-йил 15-февралда 37 ёшида Москва олий техника мактаби бош биносида зинапоядан қулаб тушиб „сирли“ бахциз ҳодиса натижасида вафот этган. Попенченко учинчи қаватдан пастга тушиб кетган ва шу заҳоти вафот этган. Москвадаги Введенский қабристонига дафн этилган (29-участка).

СССР Бош прокурорининг давлат хавфсизлиги назорати соҳаси бўйича ёрдамчиси, кейинчалик таниқли депутат Виктор Илюхин янги очилган ҳолатлар туфайли ушбу жиноий иш юзасидан терговни бошқарган. Аниқланишича, Попенченко космонавтлар корпусига қўшилиш тўғрисида ариза берган, аммо у Ҳарбий-денгиз флоти офицери бўлганлиги, шунингдек, ўтмишда СССР КГБ ҳарбий-денгиз кучлари бўлинмаларида космонавтлар корпуси ва денгиз флоти ўртасида космик дастурларнинг бўйсуниши ҳамда иштирокчиларнинг таркиби тўғрисидаги масала юзасидан келишмовчиликлар келиб чиққан. Бундан ташқари, Москва олий техника мактаби бўлимидан Валерийнинг космик дастур бўйича материаллари ғойиб бўлган. Бу РСФСР Жиноят кодексининг 64-моддаси („Ватанга хиёнат“) бўйича жиноий иш қўзғатилишига сабаб бўлган.

Попенченко фан бўйича проректорни материалларни ўғирлаган, деб гумон қилган. [манба 1610 кун кўрсатилмаган][манба керак].

Ютуқлари

Халқаро

  • ХВИИИ ёзги Олимпия ўйинлари 1964 -й — 1st
  • Бокс бўйича Европа чемпионати 1963 -й — 1st
  • Бокс бўйича Европа чемпионати 1965 -й — 1st

Бутуниттифоқ доирасида

  • Бокс бўйича СССР чемпионати 1960-й — 1st
  • Бокс бўйича СССР чемпионати 1961-й — 1st
  • Бокс бўйича СССР чемпионати 1962-й — 1st
  • Бокс бўйича СССР чемпионати 1963-й — 1st
  • Бокс бўйича СССР чемпионати 1964-й — 1st
  • Бокс бўйича СССР чемпионати 1965-й — 1st
  • Бокс бўйича ёшлар ўртасидаги СССР чемпионати 1955-й — 1st

Спорт унвонлари ва мукофотлари

  • Вал Баркер кубоги (1964)
  • „СССРнинг таниқли боксчиси“ (1964)
  • СССРда хизмат кўрсатган спорт устаси

Мукофотлари

Кино мужассамлаш

Валерий Попенченкога бағишлаб „Жаноб нокаут“ бадиий филми суратга олинган. (2022-йил, режиссёр А. Михалков, ссенарий муаллифи ака-ука Владимир ва Олег Пресняковлар). Бош ролни Виктор Хориняк ижро этган.

Манбалар

  1. ↑ Школьников Е. А.. Динамо. Энциклопедия, 2, Олма Медиа Гроуп, 2003 — 36-бет. ИСБН 5224043999. 
  2. ↑ „Попенченко Валерий Владимирович – курсант Ленинградского высшего пограничного военно-морского училища“. 2021-йил 28-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 12-август.

Адабиёт

Ҳаволалар