Валтер Жулиус Реппе (1892-йил 29-июлда Горинген шаҳрида — 1969-йил 26-июлда Гейделбергда) немис кимёгари эди. У асетилен кимёсига қўшган ҳиссаси билан ажралиб туради.

Таълим ва мартаба

Валтер Реппе 1911-йилда Жена табиий фанлар университетида ўқишни бошлади. Биринчи жаҳон уруши билан узилиб қолган у 1920-йилда Мюнхенда докторлик даражасини олди.

1921-йилда Реппе БАСФ нинг асосий лабораториясида ишлаган. 1923-йилдан бошлаб у индиго лабораториясида формамидни прусс кислотасига каталитик сувсизлантириш устида ишлади ва саноатда фойдаланиш учун ушбу процедурани ишлаб чиқарилганди. 1924-йилда у 10-йил давомида тадқиқотни тарк этди, фақат 1934-йилда уни қайта тиклади.

Асетилен кимёси

Реппе асетиленга қизиқишини 1928-йилда бошлаган. Асетилен кўплаб кимёвий реаксияларида иштирок эта оладиган газдир. Бироқ, у портловчи ва бахциз ҳодисалар тез-тез содир болиб туради. Ушбу хавф туфайли бир вақтнинг ўзида кичик миқдордаги асетилен ва ҳар доим юқори босимсиз ишлатилган. Аслида, БАСФда асетиленни 1,5 бардан ортиқ сиқиш тақиқланган.

Асетилен билан хавфсиз ишлаш учун Реппе махсус пробиркаларни ишлаб чиқди, улар „Реппе кўзойнаклари“ деб аталади — зангламайдиган пўлатдан ясалган шарчалар юқори босимли тажрибаларини ўтказишга имкон беради. Саъй-ҳаракатлар ниҳоят Реппе кимёси деб номланувчи кўплаб ўзаро боғлиқ реаксиялар билан якунланди.

= "Реппе Чемиэ"

Оғир метал ацетилидлари, айниқса мис асетилиди ёки металл карбониллери томонидан катализланган юқори босимли реаксиялар Реппе кимёси деб аталади. Реаксияларни тўртта катта синфга бўлиш мумкин:

  • Тенглама бўйича винилизация :

Ушбу оддий синтез, акрил шиша ишлаб чиқариш учун акрил кислота туревлерини тайёрлаш учун ишлатилади.

  • Асетиленнинг сиклооктатетраэнга сиклик полимеризацияси ёки сикло-олигомеризацияси, бу шаблон реаксияларининг энг муҳим иловаларидан биридир. Реаксия никел (ИИ) марказида содир бўлади, бу ерда тўртта ацетилен молекуласи металл атрофида тўртта жойни эгаллайди ва бир вақтнинг ўзида маҳсулот ҳосил қилади[1].

Агар трифенилфосфин каби рақобатдош лиганд битта координация жойини эгаллаш учун этарли нисбатда мавжуд бўлса, у ҳолда фақат учта ацетилен молекуласи учун жой қолади ва улар бензолни ҳосил қилиш учун бирлашади.

Бу реаксия бензолга ва айниқса сиклооктатетраэнга ғайриоддий йўлни таъминлади, уни бошқача тайёрлаш қийин эди.

Ушбу тўртта реаксия туридан маҳсулотлар лаклар, ёпиштирувчи моддалар, кўпикли материаллар, тўқимачилик толалари ва фармацевтика синтезида кўп қиррали оралиқ маҳсулотлар бўлиб чиқди.

Урушдан кейинги

Иккинчи жаҳон урушидан кейин Реппе 1949-йилдан 1957-йилда нафақага чиққанигача БАСФ тадқиқотига раҳбарлик қилади.1952-йилдан 1966-йилгача у кузатув кенгашида ҳам ўтиради. Шунингдек, у 1951 ва 1952-йилларда Майнс ва ТҲ Дармштадт университетида профессор бўлган. Отто Баер ва Карл Зиглер билан биргаликда у 1960-йилда янги синтетик юқори молекуляр материалларнинг техник ривожланиши ва илмий билимларини кенгайтиргани учун Вернер фон Сиэменс ҳалқасини олади.

Мерос

(Трифенилфосфин) темир тетракарбонил дастлаб Реппе томонидан тасвирланган кўплаб металл карбонил катализаторларидан биридир[2].

Реппе ва унинг ҳамкасблари томонидан ишлаб чиқилган саноат жараёнларининг аксарияти кимё саноати хом ашё сифатида кўмирдан нефтга ўтганлиги сабабли алмаштирилди. Термик ёрилишдан олинган алкенлар осонгина мавжуд, аммо асетилен йўқ.

Ўзининг замондошлари Отто Ролен, Карл Зиглер, Ханс Тропш ва Франц Фишер билан биргаликда Реппе органик бирикмаларнинг кенг миқёсли синтезида металл катализланган реаксияларнинг фойдалилигини намойиш этишда этакчи бўлган. Ушбу тадқиқот натижасида кўрсатилган иқтисодий фойдалар органометалл кимёнинг гуллаб-яшнаши ва унинг саноат билан чамбарчас боғланишига туртки бўлган.

Қўшимча ўқиш

  • Неуэ Энтwиcклунген ауф дем Гебиэт дер Чемиэ дес Аcетйлен унд Коҳленохйдс (Асетилен ва углерод оксиди кимёси соҳасидаги янги ишланмалари). Спрингер Берлин, Геттинген, Гейделберг. 1949. 184 бет.

Маълумотномалар

  1. ↑ Реппе, Wалтер; Счличтинг, Отто; Клагер, Карл; Тоэпел, Тим (1948). „Cйcлисиэренде Полймерисатион вон Аcетйлен И Üбер Cйcлооcтатетраэн“. Жустус Лиэбигс Аннален дер Чемиэ. 560-жилд. 1–92-бет. дои:10.1002/жлаc.19485600102.
  2. ↑ Реппе, Wалтер; Счwеcкендиэк, Wалтер Жоачим (1948). „Cйcлисиэренде Полймерисатион вон Аcетйлен. ИИИ Бензол, Бензолдеривате унд ҳйдроароматисче Вербиндунген“. Жустус Лиэбигс Аннален дер Чемиэ. 560-жилд. 104–116-бет. дои:10.1002/жлаc.19485600104. {{cите магазине}}: Ункноwн параметер |транс_титле= игноред (|транс-титле= суггестед) (ёрдам)