Vanapam
Ванапам, баъзан нотўғри ванапум, Ванапум — илгари Колумбия дарёси бўйлаб Прист-Рапидсдан (Колумбия дарёсининг бир қисми) Снаке дарёсининг оғзигача, ҳозирги Вашингтон штати ҳудудигача яшаган плато ҳиндуларининг қабиласи. Ҳозирда Ванапам тўғони яқинида 60 га яқин Ванапамлар яшайди[1].
Тарихи
1953-йилда иккита тўғон қурилиши натижасида — Приэст Рапидс ва Ванапамская — дарё қирғоқлари сув остида қолди, бу ерда Ванапамлар анъанавий равишда қамиш уйларда яшаган ва қабила қолдиқлари кўчиб ўтишга мажбур бўлган.
Қабила тарихан яшаган ерлар қадимдан лососга бой бўлган. Ванапамлар Америка қамишидан уйлар қурдилар. Бундан ташқари улар базалт қояларида 300 дан ортиқ петроглифларни ўйиб қўйишган[1]. 1805-йилда Луис ва Кларк экспедициясининг саёҳат журналларига кўра ванапамлар бош Cуцсаҳнем бошчилигида экспедицияни илиқ кутиб олишган, овқатларини баҳам кўришган ва улар шарафига зиёфат уюштирган[2]. Уларнинг турар жойлари, кийим-кечаклари ва ташқи кўринишининг тавсифлари капитан Кларкнинг саёҳат журналларида мавжуд.
Мерос
Ванапам мероси маркази музейи тўғонлар қурилишигача бўлган тарихий асарларни намойиш этади[3]. Ванапам дарёси патрули ҳинд ерларининг хавфсизлигини кузатиб боради ва сайёҳларга маълумот беради.
Ванапам тўғонини қуриш жараёнида Ванапам қоя санъатининг 60 га яқин намуналари тошдан портлатилган ва ҳозирда Гинкго-Ванапам давлат боғида жойлашган.
Вашан култи
ХИХ асрда Ванапамларнинг руҳий раҳбари По Смоҳаллага эга бўлиб, Вашан ёки Вашани деб номланган янги култни яратди[4]. Ушбу култ тарафдорлари агар маросимлар ва анъанавий турмуш тарзига риоя қилинса, оқ танли одам бир кун йўқ бўлиб кетишига ишонишган. Оқ танлилар билан ҳарбий тўқнашувларга киришиш ўрнига, ҳиндулар ибодат қилишди. Натижада қабила мақоми мавҳум эди: қабила ҳеч қачон оқ танлилар билан урушмаган, лекин улар билан шартнома тузмаган ва шу пайтгача унинг ерларга бўлган ҳуқуқлари федерал даражада тан олинмаган.
Ҳозиргача Вашан култи бошқа бир қатор қабилаларда ҳам мавжуд[5].
Манбалар
- ↑ 1,0 1,1 Тате, Cассандра. „Гинкго Петрифиэд Форест Стате Парк“. ҳисторйлинк.орг (2005). Қаралди: 2-декабр 2006-йил.
- ↑ „Wанапум Индианс“. Натионал Геограпҳиc. 2012-йил 9-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2-декабр 2006-йил.
- ↑ „Wанапум Ҳеритаге Cентер Мусеум“. Грант Cоунтй Публиc Утилитй Дистриcт. 2004-йил 17-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2-декабр 2006-йил.
- ↑ „Cолумбиа Ривер Дамс“. cwнп.орг. 2006-йил 27-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2-декабр 2006-йил.
- ↑ „Глобал Сеcуритй: Ҳанфорд Сите“. ГлобалСеcуритй.орг. Қаралди: 2-декабр 2006-йил.
Ҳаволалар
- Wанапум ҳиндулари (Wанапам, Сокулкс) Архивировано 9 2012-йил апрел йилнинг.
- Wанапум (Wайбаcк Мачине сайтида 13-май 2008-йил санасида архивланган)