Вероника Александровна Марченко (русча: Верони́ка Алекса́ндровна Ма́рченко) — россиялик ҳуқуқ ҳимоячиси ва журналист. 2009-йилда инсон ҳуқуқлари соҳасидаги хизматлари учун АҚШ Давлат департаменти томонидан „Жасоратли аёллар“ халқаро мукофоти билан тақдирланган. Мукофотни унга Оқ уйда Мичелле Обама ва Ҳилларй Cлинтон топширган.

Вероника Марченко
Таваллуди 1969-йил 27-ноябр (1969-11-27) (56 ёш)
Таълими Москва давлат университетининг журналистика факултети
Касби журналист, ҳуқуқ ҳимоячиси

Ҳаёти

2009-йилда АҚШ Давлат департаментининг Мичелле Обама ва Ҳилларй Cлинтон томонидан Вероника Марченкога „Жасоратли аёллар“ халқаро мукофоти тақдимоти

Вероника Марченко 1969-йил 27-ноябрда Москвада туғилган. Бошланғич таълимни она шаҳрида олган. М. В. Ломоносов номидаги Москва давлат университетининг журналистика факултетини тамомлаган[1]. Талабалик йиллариданоқ фаол ижтимоий фаолият билан шуғулланади. СССР Марказий телевидениесининг „12-й этаж“ (1986) ёшлар телекўрсатуви иштирокчиси бўлган. Марченко „Нехт Стоп Совжет“ халқаро ёшлар ҳаракати иштирокчиларидан бири (1987—1990)[2]. Қайта қуриш йилларида „Юност“ журналида ишлаган.

1989-йилдан Вероника Марченко ҳалок бўлган аскарларнинг ота-оналари ҳуқуқларини ҳимоя қилувчи минтақавий „Право Матери“ хайрия жамоат фонди бошқаруви раиси[3]. Марченко ташаббуси билан жамғарма кўплаб шов-шувли ишларга қўл урган. Шундай қилиб, мамлакатда ўтказилган суд ишларида ҳалок бўлган ҳарбий хизматчиларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилишдан ташқари, Европа судига бир нечта мурожаатлар қилинган. 2012-йилда жамғарма апелляциясига кўра Страсбург суди биринчи марта чақирилувчининг ўлимида Россия айбдор деган қарорга келган[4]. Жамғарма хайрия марафонлари ҳам ташкил қилади. 2000-йил декабр ойининг охирида Москванинг „Метелица“ клубида ўтказилган марафонда йиғилган жами 500 000 рублдан ортиқ маблағ „Право матери“ жамғармаси ҳисобига ўтказилган[5]. Пул жамғармадан ёрдам сўраб мурожаат қилган Чеченистонда ҳалок бўлганларнинг ота-оналари ўртасида тенг тақсимланган. 2006-йилда фонд 127 249 рубл йиққан. Марченко иштирокида маблағлар армия зўравонлиги қурбони бўлган Андрей Сичевнинг онасига берилган[6][7].

Шунингдек, Россия инсон ҳуқуқлари тадқиқот маркази директорлар кенгаши аъзоси. Марченко — Россия Федерацияси Бош прокуратураси ҳузуридаги Илмий маслаҳат кенгаши аъзоларидан бири[8].

Ғарб матбуоти ва ташкилотлари Марченконинг инсон ҳуқуқлари соҳасидаги фаолиятини юқори баҳолайди. „Тимес“ журнали 2009-йил 3-июн сонида у ҳақида шундай ёзган эди:

Уни машҳур қиладиган ҳеч қандай шов-шувли жанжаллар, даҳшатли хабарлар ва ҳаракатлар йўқ. Тахмин қилиш мумкинки, агар журналист Вероника Марченко 1989-йилда, юмшоқ қилиб айтганда, Совет жамияти учун одатий бўлмаган армиядаги ваҳшийликлар ҳақидаги мақола эълон қилиб, имкониятдан фойдаланганида, у юқори ҳақ тўланадиган ОАВ капитанига айланган бўларди. Аммо у бунинг ўрнига бошқа йўл танлади.

2009-йил 5-мартда Вашингтонда жойлашган ташкилот матбуот котиби веб-сайтида эълон қилинган мақолада Вероника Марченконинг инсон ҳуқуқларини ҳимоя қилиш учун кураши қуйидагича тасвирланган:

Вероника Марченко „Право Матери“ нодавлат ташкилоти раҳбари бўлиб, Россия қуролли кучларида тинчлик пайти юз берган ўлимлар ҳақидаги ҳақиқатни фош қилишда ажойиб жасорат ва етакчилик қобилиятини намоён этди. Марченко хоним шафқациз ва ғайриинсоний шароитларда ҳалок бўлган ҳарбий хизматчиларнинг марҳум оилалари номидан адолат изламоқда.

Мукофотлари

1998-йил ноябр ойида Марченко „Ошественний признание“ миллий жамғармаси, Фуқаролик жамиятини қўллаб-қувватлаш мустақил ассоциацияси ва Москва инглиз клуби томонидан таъсис этилган „Жамоатчилик эътирофи“ фахрий кўкрак нишонини олган.

2002-йил декабр ойида Вероника Марченко Очиқ жамият институтининг (Сорос-Россия жамғармаси) „Аскетизм учун“ мукофоти билан тақдирланган[9].

2009-йил март ойида Вероника Марченко Ҳилларй Cлинтон ва Мичелле Обама томонидан тақдим этилган „Жасоратли аёл“ халқаро мукофоти билан тақдирланган[10].

2020-йилда Москва Хелсинки гуруҳининг инсон ҳуқуқларини ҳимоя қилиш бўйича мукофоти лауреати бўлган[11].

Нашрлари

Манбалар

  1. ↑ Ольна Кравец. „Если не она, то кто же...“. Новые Известия (2004-йил 2-июн). 2012-йил 16-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2010-йил 9-июл.
  2. ↑ „Вероника Марченко“ (деадлинк). Аргументы и Факты (2007). — Гостиная АиФ. 2010-йил 21-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2010-йил 9-июл.
  3. ↑ „Вероника Марченко“ (деадлинк). Новая Газета (2010-йил 17-март). — Онлайн конференции. 2010-йил 25-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2010-йил 9-июл.
  4. ↑ Новости НЕWСру.cом. „"Страсбургский суд впервые признал вину России в гибели призывника: матери выплатят 45 тыс. евро"“. НЕWСру.cом (2012-йил 14-май). 2012-йил 18-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2012-йил 8-август.
  5. ↑ Лариса Ларина. „Спасибо за поддержку!“ (ру). «Труд» (2001-йил 17-феврал). — В Госдуме прошла пресс-конференция организаторов благотворительного аукциона. 2012-йил 1-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2010-йил 7-июл.
  6. ↑ „Фонд "Право Матери" организовал сбор средств для помощи семье Андрея Сычева“ (ру). ру:ИА РЕГНУМ (2006-йил 21-феврал). 2012-йил 10-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2021-йил 15-декабр.
  7. ↑ „Целевые пожертвования от частных лиц и организаций в Фонд "Право Матери" в 2006 г. (материальная помощь Галине Павловне СЫЧЕВОЙ)“ (ру). Фонд «Право Матери» (2006-йил 31-декабр). 2013-йил 23-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2010-йил 7-июл.
  8. ↑ „Генпрокуратура предложила поправить УПК“ (ру). ру:Лента.ру (2007-йил 27-феврал). — В России. 2012-йил 19-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2010-йил 9-июл.
  9. ↑ „Премия "За подвижничество". Церемония награждения лауреатов“. Музеи России (2002-йил 17-декабр). — Новости музеев. 2015-йил 24-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2010-йил 9-июл.
  10. ↑ Мария Табак. „Лауреат премии госсекретаря призвала РФ сделать армию профессиональной“. РИА "Новости" 14:44 12/03/2009 (2009-йил 12-март). — сделать российскую армию профессиональной призвала Вероника Марченко, глава фонда "Право матери" - первая россиянка, удостоившаяся премии госсекретаря США. 2012-йил 2-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2010-йил 9-июл.
  11. ↑ „Лауреаты Премии МХГ – 2020 | Московская Хелсинкская группа“. www.мҳг.ру. 2021-йил 28-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2021-йил 29-январ.

Ҳаволалар