Viktor Orbán
| Виктор Орбáн | |
|---|---|
 | |
| Венгрия Бош вазири | |
|
Мансаб даври 2010-йил 29-майдан | |
| Президент |
Лáсзлó Сóлём Пáл Счмитт Лáсзлó Кöвéр Жáнос Áдер |
| Ўтмишдоши | Гюла Ҳорн |
| Шахсий маълумотлари | |
| Таваллуди | 1963-йил 31-май |
| Фуқаролиги |
 |
| Вебсайти | Венгрия Республикаси ҳукумат портали |
Виктор Орбан — Венгрия (Можарисотон) Республикаси Бош вазири. Амалдаги қонунчиликка кўра Венгрия Ҳукуматига раҳбарлик қилади. Ҳукумат таркибини шакллантиради. Виктор Михай Орбан 1963 йил 31-майда туғилган — Венгрия сиёсатчиси, 2010 йилдан бери Венгрия Бош вазири бўлиб ишлаган; у шунингдек, 1998 йилдан 2002 йилгача бош вазир бўлган. Шунингдек, у 1993 йилдан буён миллий консерватив сиёсий партия бўлган Фидесзнинг президенти бўлиб, 2000-2003 йилларда қисқа танаффус билан чиқди. Орбан Секесфеҳерварда туғилган ва 1987 йилда Эотвос Лоранд университетида ҳуқуқшунослик бўйича ўқиган. У Оксфорддаги Пемброк коллежида сиёсий фанларни қисқача ўрганган, Миллатлар қулаши ортидан Венгрияга қайтиб, сиёсат билан шуғулланган. У охир-оқибат Фидесз партиясига айланган „Ёш демократлар алянси“ (Фиатал Демократáк Сзöвецéге) ислоҳотчи талабалар ҳаракатини бошқарган. Орбан 1989 йилда Имре Нагй ва 1956 йилги инқилобнинг бошқа шаҳидларини қайта дафн қилиш маросимида нутқ сўзлаганидан кейин жамоатчиликка маълум бўлган сиёсатчига айланди ва унда Совет қўшинларининг мамлакатдан чиқиб кетишини талаб қилди.
1990 йилда демократияга ўтгандан сўнг, у Миллий Мажлисга сайланди ва 1993 йилгача Фидесз парламент фракциясининг раҳбари бўлди. Унинг раҳбарлиги остида Фидесз ўзининг асл ўнг марказий, классик либерал, эвропапарастлик интеграциясидан воз кечиб, кўпроқ ўнг қанотли миллий консерватизм томон йўл олди. Фидесз 1998 йилги сайловларда кўплаб ўринларни қўлга киритгандан сўнг, Орбан биринчи марта бош вазир этиб тайинланди.
Фидесз Социалистик партияга 2002 ва 2006 йилги сайловларда озгина ютқазди, бу даврда Орбан оппозиция раҳбари сифатида сарф қилди. Социалистларнинг машҳурлигининг пасайиши, Бош вазир Ференс Дюрчанининг „Осзода“ нутқида кучайганлиги, Орбанга Фидесзни 2010 йилда ғалаба қозонишига олиб келди. Орбан насроний демократлар билан коалиция тузди ва бу унга Миллий Ассамблеяда аксарият кўпчилик овозини берди. У катта конституциявий ва қонунчилик ислоҳотларини амалга оширишда фойдаланган. Фидесз 2014 ва 2018 йилги сайловларда юқори малакали кўпчиликни сақлаб қолди. 2020 йил ноябр ойида Орбан Венгриянинг энг узоқ муддатли бош вазири бўлди ва 1875 йилдан 1890 йилгача бош вазир бўлиб ишлаган Калман Тисзадан ўзиб кетди.
Унинг раҳбарлигида Венгрия демократиядан авторитаризмга қайтишни бошдан кечирди. Орбаннинг популизми, ижтимоий — миллий консерватизм, энгил эвросептикизм ва у „ноқонуний давлат“ деб таърифлаган ташвиқотлари Европа ва халқаро миқёсда катта эътибор ва танқидни тортди. Орбана сиёсий хулқ-атвори натижасида Фидесз 2019 йил мартидан 2021 йил мартигача Европа Халқ партиясига аъзо бўлиш ҳуқуқидан маҳрум қилинди, Фидесз ЭППни тарк этганидан сўнг, унинг янги низоми таъсис партияларининг мажбуриятини кучайтирди.