Viola odorata
Виола одората — Европа ва Осиёдан келиб чиққан бинафша туркумига мансуб гулли ўсимлик тури. Бу кичик чидамли кўп йиллик ўт ўсимлик бўлиб одатда ёғоч бинафша[1], ширин бинафша, инглиз бинафшаси, оддий бинафша, гулдор бинафша, ёки боғ бинафшаси сифатида танилган. У Шимолий Америка ва Австралияда табиийлаштирилган.
| Виола одората | |
|---|---|
| Илмий таснифлаш | |
| Ўсимликлар | |
| Юксак ўсимликлар | |
| Гулли ўсимликлар | |
| Икки уруғпаллалилар | |
| Росидс | |
| Малпигҳиалес | |
| Виолаcеаэ | |
| Виола | |
В. одората
| |
| Бинар номи | |
| Виола одората | |
Хусусиятлари
Виола одората қуйидаги хусусиятлар билан ажралиб туриши мумкин:
- гуллари хушбўй[1]
- гуллар одатда тўқ бинафша ёки оқ рангга эга
- барглар ва гулларнинг барчаси базал розетда
- уруғчибарг боғланган (юмалоқ қўшимча билан тугамайди)
- барг пояларида пастга қараган туклар бор
- ўсимлик столонлар билан тарқалади (ер устидаги куртаклар)
Бу кўп йиллик ўсимлик бўлиб гуллари 10-15 см баландликдаги пояда очилади[1]. Турлар ўрмонларнинг чеккалари яқинида, очиқ жойларда, сояли майсазорларда ёки боғларнинг бошқа жойларида кенг тарқалган.

Фойдаланиш
Боғда ўстириш учун бир нечта навлар танланган, улардан В. одората 'Wеллсианаъ Қироллик боғдорчилик жамиятининг Боғдаги хизматлари учун мукофотига сазовор бўлган[2][3].

Бу гулнинг ширин ҳиди, айниқса Виктория даврининг охирида машҳур бўлиб кетди ва шунинг учун кўплаб косметика ва парфюмерия ишлаб чиқаришда ишлатилган[4]. Франсузлар бинафшаранг сироп номи билан машҳур бўлган суюқлик, кўпинча бинафша экстрактидан тайёрланган. Америка Қўшма Штатларида франсуз бинафша сиропи бинафшаранг пишириқлар ва маршмаллоwларни тайёрлаш учун ишлатилади. Бинафша гулларнинг ҳиди ўзига хосдир, фақат бир нечта бошқа гуллар узоқдан ўхшаш ҳидга эга. 1923-йилда Поучер гулларнинг хушбўй ҳиди учун Европада ҳам, Шарқда ҳам кенг ўстирилганлигини ёзган, гуллар ва барглар алоҳида йиғилиб, хушбўй ҳид учун экстракте қилинган, гуллар эса қандолатчилик гален сиропида фойдаланиш учун тўпланган[5] ва дори ишлаб чиқариш.
Бинафша гулнинг ҳақиқий экстракти ҳали ҳам парфюмерия саноатида қўлланилишига, шубҳа бор[6]. Бинафша барглари замонавий парфюмерияда кенг қўлланади[7][8].
Баргларини ейиш мумкин[9]. Ҳақиқий бинафша гул экстракти пазандачилик учун, айниқса Европа мамлакатларида мавжуд, аммо у қиммат.
Ўсимлик дори
Ўсимлик тиббиётида В. одората турли хил нафас олиш касалликлари[10], уйқусизлик, ва тери касалликларида қўлланади[11][12][13]. Бироқ, ушбу фойдаланиш учун унинг самарадорлигини тасдиқловчи далиллар етарли эмас[12].

Мифологияда
Бинафша гул қадимги Юнонистонда Афинанинг рамзи бўлган. Бинафша Афродитанинг ва унинг ўғли Приапуснинг тимсоли эди[14][15][16].
Иамус Аполлон ва нимфа Эваднанинг ўғли эди. Туғилганда уни онаси ташлаб кетган. У уни Аркад ёввойи чўлларида, бинафшалар тўшагида ётган ҳолда ташлаб кетди, у ерда уни илонлар асал билан озиқлантирдилар. Охир-оқибат, уни бинафша устидан Иамус деб атаган чўпонлар топиб олишган.
Маъбуда Персепҳоне ва унинг ҳамроҳи нимфалар баҳорги ўтлоқда атиргул, крокус, бинафша, ирис, нилуфар гулларини йиғишаётганда, Аид уни ўғирлаб кетади[17].
Маданиятда
В. одората Шекспирнинг машҳур сатрларида тилга олинган турлардан бири:
- „Оқсоқоллар ва бош силкитган бинафшалар ўсадиган жойда,
- Ёқимли ёғоч билан қопланган,
- Ширин мушк атиргуллари ва эглантин билан[18]“
Галерея
-
Оқ В. одората
Манбалар
- ↑ 1,0 1,1 1,2 Бруcе Асакаwа. Cалифорниа Гарденер'с Гуиде. Cоол Спрингс Пресс, 3-сентабр 2001-йил — 38–39-бет. ИСБН 978-1-930604-47-6. Қаралди: 2011-йил 25-ноябр.
- ↑ „Виола одората 'Wеллсиана' (Вт)“. Роял Ҳортиcурал Соcиэтй. Қаралди: 1-март 2020-йил.
- ↑ „АГМ Планц - Орнаментал“. Роял Ҳортиcултурал Соcиэтй (2017-йил июл). Қаралди: 18-феврал 2019-йил.
- ↑ Перфуме анд Флавор Материалс оф Натурал Оригин бй Стеффен Арcтандер, Фирст публишед 1961, ИСБН 0-931710-36-7, ИСБН 978-0-931710-36-0
- ↑ Перфумес Cосметиcс анд Соапс бй W. А. Поучер, Вол. 2, Чаптер В Монограпҳс он Флоwер Перфумес. Фирст публишед 1923
- ↑ „Виолет“. фрагрантиcа.
- ↑ Ан Интродуcтион то Перфумерй бй Cуртис & Wиллиамс 2нд Эдитион, 2009, ИСБН 978-0-9608752-8-3, ИСБН 978-1-870228-24-4
- ↑ „Эссентиал оилс“. Бо Женсен.
- ↑ „Эдибле Флоwерс Виолец“.
- ↑ Қасемзадеҳ, МЖ; Шарифи, Ҳ; Ҳамеданиан, М; Гҳареҳбеглоу, М; Ҳейдари, М; Сардари, М; Акҳлагҳдоуст, М; Минаэ, МБ (2015-йил октабр). „Тҳе Эффеcт оф Виола одората Флоwер Сйруп он тҳе Cоугҳ оф Чилдрен Wитҳ Астҳма: А Доубле-Блинд, Рандомизед Cонтроллед Триал“. Ж Эвид Басед Cомплементарй Алтерн Мед. 20-жилд, № 4. 287–91-бет. дои:10.1177/2156587215584862. ПМИД 25954025.
{{cите магазине}}: сана киритилиши керак бўлган параметрга берилган қийматни текшириш лозим:|дате=(ёрдам) - ↑ Амер, А; Меҳлҳорн, Ҳ (2006). „Репелленcй эффеcт оф фортй-оне эссентиал оилс агаинст Аэдес, Анопҳелес, анд Cулех мосқуитоэс“. Параситол. Рес. 99-жилд, № 4. 478–90-бет. дои:10.1007/с00436-006-0184-1. ПМИД 16642384.
- ↑ 12,0 12,1 „Сwеэт Виолет“. WебМД.
- ↑ ПДР фор Ҳербал Медиcинес, 2004. ИСБН 9781563635120.
- ↑ Аудрей Wйнне Ҳатфиэлд. А Ҳерб фор Эверй Илл. Ст. Мартин'с Пресс, 1973 — 173-бет.
- ↑ Маргарет Роберц. Эдибле & Медиcинал Флоwерс. Неw Африcа Боокс, 2000 — 79-бет.
- ↑ Чристопҳер Cумо. Энcйcлопедиа оф Cултиватед Планц. АБC-CЛИО, 2013 — 1113-бет. ИСБН 9781598847758.
- ↑ „Планц анд флоwерс оф Греэк мйтҳ“. Тҳеои Прожеcт.
- ↑ Шакеспеаре, Wиллиам. А мидсуммер нигҳт'с дреам.
| Викиомборда „Виола одората“ мавзуси бўйича медиафайллар бор. |