Viskozimetr

Вискозиметр (лот. висcосус — қовушоқ ва ...метр) — суюқлик ва газларнинг қовушоқлигини аниқлайдиган асбоб (қаранг Қовушоқлик). Капилляр, ротацион, шарчали, ултратовуш В.лари кенг тарқалган. Капилляр В.нинг иши ингичка думалоқ найча (капилляр)дан маълум ҳажмли (миқдорли) суюқлик ёки газни ўтказиб кўришга асосланган. Ротацион В.да синаладиган қовушоқ модда икки ўқдош жисм (силиндрлар, конуслар, сферик жисмлар) орасидаги тирқишга солинади. Жисмлардан бири (ротор) айланади, иккинчиси қўзғалмай туради. Қовушоқлик буровчи моментга (бурчак тезлиги маълум) ёки бурчак тезлигига (буровчи момент маълум) қараб аниқланади. Шарчали В.да қовушоқлик синалаётган модда ичида шарнинг ҳаракатланиш тезлигига қараб аниқланади. Ултратовуш В.нинг иши магнитостриксион материалдан ясалган ва синалаётган модда ичига солинган пластинка тебранишларининг модда ичида сўниш тезлигини ўлчашга асосланган. Бу В.лар қовушоқликни динамик (Пас.) ва кинематик (м2/с) қовушоқлик бирликларида ифодалашга имкон беради. Суюқликларнинг қовушоқлигини шартли бирликларда ўлчашга имкон берадиган В. ҳам бор. Бундай В. даражаларга бўлинган найчали идишдан иборат. Бундай В.да қовушоқлик муайян вақг мобайнида найчадан оқиб ўтган суюқлик ҳажмига қараб аниқланади. Бунда қовушоқлик секунд (с)да ва Энглер градусидя ўлчанади.

Адабиётлар

• ЎзМЕ. Биринчи жилд. Тошкент, 2000-йил