Vyetnamning tarixiy nomlari sahifasining manbasini koʻrish

[[Vyetlar|Vyet]] va [[Vyetnam haqida umumiy ma`lumot|Vyetnamning]] tarixiy davlat nomlari roʻyxati.

[[Vyetlar|Vyet]] va [[Vyetnam haqida umumiy ma`lumot|Vyetnam]] mustaqil davlatlari mavjud boʻlgan davrda ularning rasmiy nomlari koʻp marta oʻzgargan, ular bilan birga norasmiy nomlari ham mavjud edi.

== Vyet davlatlarining tarixiy nomlari ==

=== Sitkui ===
Sitkui nomi miloddan avvalgi 2879—2524-yillarda ishlatilgan<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.vostlit.info/Texts/Dokumenty/Suedostasien/XVII/1680-1700/Poln_sob_ist_zap_Dajvjet/Tom_I/text3.phtml|sarlavha=Восточная Литература — библиотека текстов Средневековья<!-- Заголовок добавлен ботом -->|qaralgan sana=2012-10-01|arxivsana=2013-06-12|arxivurl=https://web.archive.org/web/20130612174650/http://www.vostlit.info/Texts/Dokumenty/Suedostasien/XVII/1680-1700/Poln_sob_ist_zap_Dajvjet/Tom_I/text3.phtml}}</ref>.

=== Viet Thuong va Vyet ===
'''Vyet Thuong''' <ref>{{Veb manbasi|url=http://pravitelimira.ru/land/landwe/vetnam.php|sarlavha=Вьетнам<!-- Заголовок добавлен ботом -->|qaralgan sana=2014-10-01|arxivsana=2019-10-28|arxivurl=https://web.archive.org/web/20191028175842/http://pravitelimira.ru/land/landwe/vetnam.php}}</ref> (Xitoy) " '''Yueshan''' ") <ref name="autogenerated1">{{Veb manbasi|url=http://www.ipos-msk.ru/lib/pdf/sbor-deopik.pdf|sarlavha=Некоторые вопросы древней истории Вьетнама в современной вьетнамской исторической науке|til=ru|ish=ipos-msk.ru|format=pdf|qaralgan sana=2020-05-13|arxivurl=https://web.archive.org/web/20131014135259/http://www.ipos-msk.ru/lib/pdf/sbor-deopik.pdf|arxivsana=2013-10-14}}</ref>-Miloddan avvalgi XII asr. '''Vyet''' (Xitoy. Yue)<ref name="autogenerated1" />- <nowiki>VII</nowiki> asr atrofida. Miloddan avvalgi 33- yil.

Chou Cheng-vang davridan boshlab Yueshan (Viet Thuong) urugʻi chaqirila boshlandi. Shuning uchun Viet (Yue) nomi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.vostlit.info/Texts/Dokumenty/Suedostasien/XVII/1680-1700/Poln_sob_ist_zap_Dajvjet/Tom_I/frametext3.htm|sarlavha=ДОКУМЕНТЫ->Ю.-В. АЗИЯ->ПОЛНОЕ СОБРАНИЕ ИСТОРИЧЕСКИХ ЗАПИСОК ДАЙВЬЕТА (?-1697)->ТОМ I->ВНЕШНИЕ АННАЛЫ. ГЛАВА 1<!-- Заголовок добавлен ботом -->|qaralgan sana=2015-02-13|arxivsana=2016-03-04|arxivurl=https://web.archive.org/web/20160304110127/http://www.vostlit.info/Texts/Dokumenty/Suedostasien/XVII/1680-1700/Poln_sob_ist_zap_Dajvjet/Tom_I/frametext3.htm}}</ref>.

Viet Thuong (Yueshan) va Vyet (Yue) <nowiki>XII—VII</nowiki> asrlarda Bat Viet<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.ipos-msk.ru/lib/pdf/sbor-deopik.pdf|sarlavha=Архивированная копия|qaralgan sana=2014-01-02|arxivurl=https://web.archive.org/web/20131014135259/http://www.ipos-msk.ru/lib/pdf/sbor-deopik.pdf|arxivsana=2013-10-14}}</ref> ni tashkil etgan ikkita yirik qabila birlashmalaridir. Miloddan avvalgi <nowiki>VII</nowiki> asrda paydo boʻlish uchun asos boʻlgan. Miloddan avvalgi Bat Vetning birinchi ikkita haqiqiy maʼlum boʻlgan davlat tuzilmalari — janubda Vanlang va sharqda Vyet .

=== Vanlang va Vyet ===
'''Vanlang''' — VII asr. Miloddan avvalgi e.(xronika manbalariga koʻra, miloddan avvalgi 2524-yildan) — miloddan avvalgi 258-yil. '''Vyet''' (Xitoy) Yue)<ref name="autogenerated1">{{Veb manbasi|url=http://www.ipos-msk.ru/lib/pdf/sbor-deopik.pdf|sarlavha=Некоторые вопросы древней истории Вьетнама в современной вьетнамской исторической науке|til=ru|ish=ipos-msk.ru|format=pdf|qaralgan sana=2020-05-13|arxivurl=https://web.archive.org/web/20131014135259/http://www.ipos-msk.ru/lib/pdf/sbor-deopik.pdf|arxivsana=2013-10-14}}</ref>- <nowiki>VII</nowiki> asr atrofida. Miloddan avvalgi 333-yil.

Vanlang va Vyet — Ilmiy maʼlumotlarga koʻra, Bat Vetning birinchi ikkita haqiqiy maʼlum davlat tuzilmalari miloddan avvalg <nowiki>VII</nowiki> asrda paydo boʻlgan.

=== Vanlang, Vyet va Ngo ===
'''Vanlang''' — VII asr. Miloddan avvalgi e.(xronika manbalariga koʻra, miloddan avvalgi 2524-yildan) — miloddan avvalgi 258-yil. '''Vyet''' (Xitoy) Yue)<ref name="autogenerated1">{{Veb manbasi|url=http://www.ipos-msk.ru/lib/pdf/sbor-deopik.pdf|sarlavha=Некоторые вопросы древней истории Вьетнама в современной вьетнамской исторической науке|til=ru|ish=ipos-msk.ru|format=pdf|qaralgan sana=2020-05-13|arxivurl=https://web.archive.org/web/20131014135259/http://www.ipos-msk.ru/lib/pdf/sbor-deopik.pdf|arxivsana=2013-10-14}}</ref>- <nowiki>VII</nowiki> asr atrofida. Miloddan avvalgi — avvalgi 333-yil '''Ngo''' (Xitoy Vu) — miloddan avvalgi 585-yilgacha.

Miloddan avvalgi 585-yildan e. Xitoy-Vetnam qirolligi Ngo (Xitoy Vu) yilnomalarida tilga olinadi, uning hukmdori esa [[Van (unvon)|Vyong]] (xitoycha „van“) deb ataladi. Arxeologiya shuni koʻrsatadiki, mahalliy aholi Vet (Xitoy Yue) qirolligi xalqi bilan umumiy kelib chiqishi boʻlgan, yaʼni bu Vyet edi. Ngo qirolligining butun yozma tarixi, Vyetna qirolligi tomonidan bosib olinishigacha, taxminan 100 yil davom etadi.

=== Vanlang, Taiau, Manviet va Dongviet ===
'''Vanlang''' — VII asr. Miloddan avvalgi e.(boshqa manbalarga koʻra, miloddan avvalgi 2524-yildan) miloddan avvalgi −258-yil e. '''Teyau''' —miloddan avvalgi −258-yil.'''Manviet''' — miloddan avvalgi 334—110 yillar.'''Dong Viet''' —miloddan avvalgi 333-yilda. Vyetnam davlati Xitoyning Chu qirolligi tomonidan magʻlubiyatga uchragach, uning hukmron sulolasi janubga qochib ketdi, u yerda yangi Vyetnam davlati — Manvietga asos soldi va Vyetnam aholisining bir qismi yana janubga qochib, u yerda joylashdi. boshqa Vyetnam davlat tuzilmalari — Dong Viet, Teiau va Vanlang.

=== Aulak va Manviet ===
'''Aulak''' — miloddan avvalgi 257—207-yillar e. '''Manviet''' — miloddan avvalgi 334—110-yillar e.

=== Dien, NamVet va ManVyet ===
'''Dien'''<ref name="autogenerated1">{{Veb manbasi|url=http://www.ipos-msk.ru/lib/pdf/sbor-deopik.pdf|sarlavha=Некоторые вопросы древней истории Вьетнама в современной вьетнамской исторической науке|til=ru|ish=ipos-msk.ru|format=pdf|qaralgan sana=2020-05-13|arxivurl=https://web.archive.org/web/20131014135259/http://www.ipos-msk.ru/lib/pdf/sbor-deopik.pdf|arxivsana=2013-10-14}}</ref>- IV asr. Miloddan avvalgi. Miloddan avvalgi −109-yil. '''Nam Vyet''' — miloddan avvalgi 207—111-yillar.'''Manviet''' — miloddan avvalgi 334-—110-yillar.

=== Zyaoti ===
" Zyaoti " nomi miloddan avvalgi 111-yilda bir nechta turli maʼmuriy birliklarga nisbatan ishlatilgan. e. — 39 N. e. va 43-299 va 1407-1427.

=== Linnam ===
40—43 '''Linnam''' — eramizning 40—43-yillarda vaqtincha ozod qilingan 65 dan ortiq Vyetnam shaharlari, sobiq Nam Vyetni hududining bir qismi. G. Xitoy hukmronligidan Chung opa -singillar.

=== Zaotyau ===
[[Fayl:Funan_Gupta_400ad.jpg|center|thumb|300x300px| Sharqiy Zin imperiyasining bir qismi<br /><br /><br /><br />400-yilda]]

=== Vansuan ===
Vansuan soʻzi 544—602-yillarda mavjud boʻlgan davlatni bildirgan.

=== Annam dohofu ===
679—757 va 766—866

'''Annam doxofu--'''An nan du hu fu, Tinchlangan janubning vitse-qiroli Janubni tinchlantirish uchun general-protektorat)

=== Channam dohofu ===
757—766

'''Channam dohofu''' — (Zhen nan du hu fu)

=== Tinxaykuan ===
866—967

'''Tinxaykuan''' (Vyetnam: Tĩnh Hải quân, toʻliq: '''Tinhaikuan thiet chang''', „Tinch dengiz hududi qoidasi“) — sobiq Annam hududi boshqaruv tizimining nomi "u yerda Tan hukmronligi tiklangan davrda, nanchjao [[Tan|armiyasi]] xitoylar tomonidan quvib chiqarilib, mahalliy aholi va zodagonlar qarshiliklari bostirilgandan keyin<ref>{{Veb manbasi|url=http://historylib.org/historybooks/Kollektiv-avtorov_Istoriya-Vetnama/15|sarlavha=Вьетнам в период господства династий Суй и Тан. Коллектив авторов. История Вьетнама. Книги по истории онлайн. Электронная библиотека<!-- Заголовок добавлен ботом -->|qaralgan sana=2014-01-02|arxivsana=2014-01-05|arxivurl=https://web.archive.org/web/20140105195409/http://historylib.org/historybooks/Kollektiv-avtorov_Istoriya-Vetnama/15}}</ref>. „Tinxay“ atamasini oʻsha davrning mamlakat nomi deb hisoblash qiyin<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.ipos-msk.ru/lib/pdf/022fed.pdf|sarlavha=ipos-msk.ru -&nbspДанный веб-сайт выставлен на продажу! -&nbspipos-msk Ресурсы и информация<!-- Заголовок добавлен ботом -->|qaralgan sana=2015-08-19|arxivurl=https://web.archive.org/web/20101124151430/http://ipos-msk.ru/lib/pdf/022fed.pdf|arxivsana=2010-11-24}}</ref>.

=== Daikovet ===
968—1054'''Daikovyet''' ({{Lang-vi|Đại Cồ Việt}} ;) — mustaqil Vyetnam davlatining „shimolga qaramlik“ davridan keyin birinchi marta ega boʻlgan rasmiy nomi, bu nomning aniq sanasi Vyetna davlatini belgilash uchun [[968]] — [[1054]], yaʼni 968—1054-yillar . Din sulolasi va Li Tay Tongning Li sulolasidan imperator hukmronligi bilan tugaydi.

=== Dayvet ===
1054—1400 va 1428—1804-yillar '''Dayvyet''' ({{Lang-vi|Đại Việt}} ;) — Vyetnam davlati [[1054]] -yilda keyingi Li sulolasi imperatori Li Txan Tong davrida olingan nom. Turli Vyet sulolalari tomonidan qoʻllanadi: Tran, Le, Mak va Taishon . [[Rus tili|Rus]] tiliga tarjima qilingan „Buyuk Vyet“ degan maʼnoni anglatadi.

=== Dayngu ===
[[Fayl:Map-of-southeast-asia_1400_CE.png|thumb|282x282px| [[1400]]-yilda Janubi-Sharqiy Osiyo<br />'''Moviy''' : Daingu<br />'''Sariq''' : Champa<br />'''Toʻq yashil''' : Lan Xang<br />'''Qizil''' : [[Khmer imperiyasi]]]]
1400—1407 Dayngu — 1400—1407-yillarda Vetnam davlatining rasmiy nomi. Xo sulolasi davrida .

== Vyetnam davlatining rasmiy nomlari ==

=== Vyetnam ===
1804—1839-yillar Rasmiy hujjatlarda davlat nomi sifatida „Vetnam“ birinchi marta 1804-yilda [[Nguyenlar|Nguyen sulolasi]] imperatori Gia Long tomonidan ishlatilgan.

=== Daynam ===
1839—1887-yillar

=== Tonkin, Annam, Koxinxina (Fransuz Indochina qismi sifatida) ===
[[Fayl:French_Indochina_subdivisions_Ru.svg|left|thumb| Tonkin, Annam va Kochinchina Fransiya Hind-Xitoy Ittifoqi tarkibida]]

=== Vyetnam imperiyasi ===
1945-yil

=== Vyetnam Demokratik Respublikasi (DRV) ===
1945—1946 (barcha Vyetnam hududi) va 1946—1954 (yer osti hukumati) va 1954—1976 (faqat Shimoliy Vyetnam)

=== Koxinxina avtonom respublikasi ===
1946—1948 yillar (faqat Koxinxina koloniyasi hududi)

=== Vyetnam davlati ===
1949—1954 (barcha Vyetnam hududi) va 1954—1955 (faqat Janubiy Vyetnam)
[[Fayl:Vietnam1954.jpg|thumb|317x317px| Janubiy Vetnam (Janubiy Vyetnam)<br />1954 yildan 1976 yilgacha G.]]

=== Vyetnam Respublikasi ===
1955—1975 (faqat Janubiy Vetnam)

=== Janubiy Vyetnam Respublikasi ===
1975—1976 (faqat Janubiy Vyetnam)

=== Vyetnam Sotsialistik Respublikasi (SRV) ===
1976-yildan hozirgi kungacha.

== Manbalar ==
{{Manbalar}}

== Adabiyotlar ==

* Deopik D. DA. Vetnam tarixi. Ch. I. Darslik. M., 1994 yil.
* Deopik DV Vetnam: tarix, anʼanalar, zamonaviylik. M., 2002 yil.
* Lịch sử Vịêt Nam. T.1. Ha Nội, 1971 yil.

== Havolalar ==

* [http://vovworld.vn/ru-RU/%D0%91%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B4%D0%B0-%D1%81-%D1%80%D0%B0%D0%B4%D0%B8%D0%BE%D1%81%D0%BB%D1%83%D1%88%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%BB%D1%8F%D0%BC%D0%B8/%D0%9E%D1%84%D0%B8%D1%86%D0%B8%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%BD%D1%8B%D0%B5-%D0%BD%D0%B0%D0%B7%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F-%D0%92%D1%8C%D0%B5%D1%82%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%B0-%D0%B8-%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B0-%D0%B2-%D0%B2%D0%B8%D0%B4%D0%B5-%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B8%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B9-%D0%B1%D1%83%D0%BA%D0%B2%D1%8B-S/68101.vov Vyetnamning rasmiy nomlari]

[[Turkum:Vyetnam tarixi]]