Ziyosfera

Watan Group

Wатан Гроуп (таржимаси: Ватан гуруҳи) — Афғонистонда жойлашган, телекоммуникация, логистика ва хавфсизлик хизматларини кўрсатувчи компания. Компания Попал ака-укаларига тегишли бўлиб, улар Афғонистоннинг собиқ президенти Ҳамид Карзайнинг амакиваччалари эканлиги айтилади.[1] Улар Попалзаи уруғидан бўлиб, замонавий Афғонистон асосчиси ҳисобланмиш Аҳмадшоҳ Дурроний ва Афғонистоннинг бир қанча собиқ раҳбарлари ҳам шу уруғга мансубдир.

Неw Ёрк Тимес нашрининг Ғарб расмийларига таяниб хабар беришича, компаниянинг энг йирик аксиядори Афғонистон президентининг укаси Қаюм Карзай ҳисобланади,[2] бироқ у ҳисобот эълон қилинганидан кейин компанияда ҳеч қандай молиявий манфаати йўқлигини таъкидлаган.[3]

Wатан Гроуп Хитой Миллий Нефт Корпорацияси (CНПC) нинг ҳамкори ҳисобланади. CНПC 2011-йил декабр ойида Афғонистонда нефт конларини қидириш ва ўзлаштириш бўйича биринчи йирик шартномани қўлга киритган эди. Учта нефт конида тахминан 87 миллион баррел нефт борлиги тахмин қилинади. [4] [5]

Компания веб-сайтида еттита шўба корхонаси борлиги кўрсатилган: АМП Традинг, Эҳсаан Cонструcтион, Навиа Десигн, Сино-Афгҳан Стеэл, Wатан Телеcом, Wатан Риск Манагемент ва Wатан Оил & Гас.[6] Wатан Риск Манагемент мижозлари қаторига УСАИД томонидан молиялаштириладиган Делоуите, Чеcчи, Жҳпиэго, Ню-Ёрк штат университети (СУНЙ), Афғонистон Америка университети (АУАФ) ҳамда Британия ва АҚШ ҳарбийлари ҳомийлигидаги бошқа лойиҳалар киради.

Wатан Риск Манагемент

Wатан Риск Манагемент (WРМ) 2005-йилда Попал ака-укалар ва Махсус қайиқ хизмати (Спеcиал Боат Сервиcе) собиқ аъзоси томонидан ташкил этилган бўлиб,[7] „хусусий ҳарбий бўлинма“ сифатида таърифланади.[1] 2007-йилда уларнинг Калашников автоматлари сақланадиган омбори полиция томонидан мусодара қилинган, гарчи ҳужжатлари жойида бўлса-да, компания бу рейд Ички ишлар вазирлигидаги рақобатчилар томонидан бизнеснинг бир қисмини эгаллаб олиш учун уюштирилган деб ҳисоблаган.[7] Уларнинг бизнесининг асосий қисми Қобул ва Қандаҳор ўртасида Америка армияси учун юк ташийдиган автокарвонларни қўриқлашдан иборат. 2009-йилда Тҳе Натион нашрида чоп этилган мақолада компания карвонларга ҳужум қилмасликлари учун Толибонга пул тўлашда айбланган. Афғон расмийларидан бирининг сўзларига кўра, 360 миллион долларлик шартноманинг қарийб 10 фоизи карвонларни ҳимоя қилиш учун Толибонга тўланиши мумкин. Улар барча юк ташиш компаниялари фойдаланадиган Қобул ва Қандаҳор ўртасидаги автомагистрални назорат қилади. Улар йўлни назорат қилишининг сабаби маҳаллий милиция раҳбари, қўмондон Руҳуллоҳ билан келишувга эга эканлигидир; у бир юк машинасининг Қандаҳоргача бўлган 300 километрлик масофани босиб ўтиши учун 1500 доллар ҳақ олиши айтилади.[1]

Тҳе Натион ва бошқа нашрларда, жумладан Тҳе Гуардианда эълон қилинган мақолага жавобан,[8] гуруҳ раиси Аҳмад Ратеб Попал ҳисоботнинг тўғрилигини рад этиб хат ёзди. У Ҳамид Карзайга қариндошлиги сабабли ҳеч қандай бизнес лойиҳа олмаганликларини ва карвонларга ҳужум қилинишини олдини олиш учун ҳеч кимга пул тўламасликларини (аслида ҳар ой ўртача 50 нафар қўриқчи ҳалок бўлишини) таъкидлади. Шунингдек, у компанияларнинг муваффақияти рақобатчиларнинг ҳасадига сабаб бўлганини ва улар Тҳе Натион мухбирига нотўғри маълумотлар берганини айтди.[9] Собиқ афғон коммунист генерали ва парламент аъзоси Нур ул-Ҳақ Улуми CБC Неwсга берган интервюсида хавфсизлик компанияси исёнчиларга пора бермасдан фаолият юритиши даргумонлигини айтиб, агар компаниялар пул тўламаса, „карвонлар ёқиб юборилади ва тамом“, деб таъкидлаган. Толибон бўйича эксперт Мичаэл Семпле ҳам WРМ магистрал йўлларда хавфсиз ҳаракатланиш учун пул тўлаши эҳтимоли юқори эканлигини айтган.[10]

WРМ Қандаҳор яқинидаги Даҳла тўғонини қуришда иштирок этаётган канадаликларни ҳимоя қилиш учун ёлланган эди. Тҳе Торонто Стар нашрининг 2010-йил февралидаги хабарига кўра, WРМ ходимлари ва Канада хавфсизлик мулозимлари ўртасида зиддият юзага келган, бу эса Афғонистон хавфсизлик кучлари устидан назоратни амалга ошираётган канадаликларнинг мамлакатни тарк этишига сабаб бўлган.[11]

2010-йил май ойида компания қўриқчиси тинч аҳоли вакилини отиб ўлдирганидан сўнг, WРМга Қобул ва Қандаҳор ўртасидаги магистраллардан бирида фаолият юритиш тақиқланди. Афғонистон Ички ишлар вазирлиги компанияга ҳалок бўлган шахснинг оиласига товон пули тўлаш мажбуриятини юклади.[12] Тақиқ 14-майдан кучга кирди, бироқ магистралда 1000 та юк машинаси тўпланиб қолганидан сўнг, икки ҳафта ичида бекор қилинди.[2]

2010-йил декабр ойида АҚШ армияси мулозимлари Wатан Риск Манагемент компаниясини АҚШ ҳукуматининг барча лойиҳаларидан четлаштиришни таклиф қилишди. Попаллар ва Руҳуллоҳ бу қарорга алоҳида эътироз билдиришди. Армия Ватанни бутунлай четлатмасликка қарор қилди ва ўрнига маъмурий келишув имзолади. Унга кўра, компания келгуси уч йил давомида АҚШ солиқ тўловчилари ҳисобидан молиялаштириладиган карвон хавфсизлиги бўйича шартномалар учун тендерларда қатнашмаслиги белгиланди. Бироқ, август ойи бошида имзоланган келишув шартларига кўра, бу тақиқ Попалларга тегишли бўлган бошқа компанияларга (нефт, газ, пўлат, қурилиш ва телекоммуникация) таъсир қилмади. Бундан ташқари, 2011-йил ёзида армия расмийлари кутилмаганда четлаштириш жараёнини тўхтатдилар ва Wатан Риск Манагемент ҳамда қўмондон Руҳуллоҳ билан келишувга эришдилар.[13][14]

Wатан Телеcом

Wатан Телеcом — Саудия Арабистонининг Ал Ҳоуби Телеcом ва Шимолий Американинг икки компанияси, Cеллулар Оне ҳамда ГлобеCом консорсиумидир. 2005-йилда у Афғонистонда мобил алоқа хизматларини кўрсатиш учун 30 миллион долларга лицензия сотиб олди. Лицензия 2020-йилгача амал қилади ва у яна ўн йилга узайтирилиши мумкин.[15]

Манбалар

  1. ↑ 1,0 1,1 1,2 Ҳоw тҳе УС армй протеcц иц труcкс — бй пайинг тҳе Талибан Арам Ростон Тҳе Натион, Фридай 11 Новембер 2009
  2. ↑ 2,0 2,1 Филкинс, Дехтер. „Cонвой Гуардс ин Афгҳанистан Фаcе ан Инқуирй“ (2010-йил 6-июн). Қаралди: 2010-йил 6-июл.
  3. ↑ „Cорреcтионс“. Тҳе Неw Ёрк Тимес (2010-йил 10-август).
  4. ↑ ҳттпс://неwс.яҳоо.cом/афгҳанистан-cлеарс-оил-деал-чинас-cнпc-181955411.ҳтмл [сайт ишламайди]
  5. ↑ „Афгҳанистан то Сигн Оил Эхтраcтион Cонтраcт wитҳ Чинесе Петролеум Cорпоратион - Оффиcе оф тҳе Пресидент“. пресидент.гов.аф. 2012-йил 26-апрелда асл нусхадан архивланган.
  6. ↑ Wатан Гроуп
  7. ↑ 7,0 7,1 Cриме-бустер ин ан Армани суит такес он привате армиэс оф Кабул[сайт ишламайди] Тҳе Тимес Оcтобер 31, 2007 — Ноте тҳе cомпанй наме ис мисспелт ас „Wитан“
  8. ↑ Ростон, Арам. „Ҳоw тҳе УС армй протеcц иц труcкс – бй пайинг тҳе Талибан“. Тҳе Гуардиан (2009-йил 13-ноябр). Қаралди: 2010-йил 27-май.
  9. ↑ РАТЕБ ПОПАЛ, АҲМАД „Леттерс Бй Оур Реадерс“. Тҳе Натион (2009-йил 16-декабр). Қаралди: 2009-йил 21-декабр.
  10. ↑ „Талибан протеcтион паёффс дениэд бй cонтраcтор“ (2010-йил 27-апрел). Қаралди: 2010-йил 6-июл.
  11. ↑ Поттер, Митч. „Сеcуритй стандофф сталлс Cанадиан дам прожеcт ин Кандаҳар“ (2010-йил 9-июн). Қаралди: 2010-йил 6-июл.
  12. ↑ Афгҳанистан барс сеcуритй фирмс Ассоcиатед Пресс Май 9, 2010 арчивед версион
  13. ↑ „Принт Версион: УС оффиcиалс то фаcе қуэстионс абоут деcисион нот то бан cоррупт Афгҳан cомпанй « РАWА Неwс“.
  14. ↑ „Мост Популар Э-маил Неwслеттер“. УСА Тодай (2011-йил 14-сентябр).
  15. ↑ Инвестcом, Wатан Wин Афгҳанистан Мобиле Телеcом Лиcенсес Ниc Филдес Cеллулар Неwс 15 Септембер 2005

Ҳаволалар

"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/19914441" dan olindi