Wиллем-Алехандер Cлаус Георге Фердинанд (ˈʋɪлəм аːлɛкˈсɑндəр; талаффузи: Виллем-Александр Клаус Жорж Фердинанд; 27-апрел 1967-йил) — 2013-йилдан буён Нидерландлар Қироли[1].

Wиллем-Алехандер
Niderlandlar bayrogʻi Нидерландия Қироли
Мансаб даври
2013-йил 30-мартдан
Ўтмишдоши Беатрих
Вориси Cатҳарина-Амалиа
Шахсий маълумотлари
Таваллуди 1967-йил 27-апрел (1967-04-27) (59 ёш)
Утрехт, Niderlandlar bayrogʻi Нидерландия
Имзоси

Нидерландлар маликаси Беатрих ва дипломат Клаус ван Амсбергнинг тўнғич фарзанди. 1980-йилнинг 30-апрел куни мамлакат шаҳзодаси этиб тайинланди ва 2013-йилда Беатрих тахтдан воз кечганидан кейин, унинг ўрнини эгаллади. У Голландиядаги давлат бошланғич ва ўрта мактабларига, Уэлсдаги халқаро коллежига борди, Нидерландия Қироллик денгиз флотида хизмат қилди ва Лейден университетида ўқиди. 2002-йилда Махима Зоррегуиэта Cеррути билан турмуш қурган ва уларнинг учта қизи бор: Cатарина-Амалиа, (2003-йилда туғилган), малика Алехиа (2005-йилда туғилган) ва малика Ариане (2007-йилда туғилган).

Виллем-Алехандер спорт ва халқаро сув ресурсларини бошқариш масалаларига қизиқади. Тахтга ўтиргунига қадар у Халқаро Олимпия қўмитаси аъзоси (1998–2013)[2], Голландия инфратузилма ва атроф-муҳит вазири ҳузуридаги сув масалалари бўйича маслаҳат қўмитаси раиси (2004–2013)[3] ва Бирлашган Миллатлар Ташкилотининг сув масалалари бўйича муовини (2006–2013) бўлган[4].

Болалиги ва таълими

1982-йилдаги (чапда) сурати

Виллем-Александр Клаус Жорж Фердинанд Нидерландиянинг Утрехт шаҳридаги Утрехт университети касалхонасида (ҳозирги Утрехт университети тиббиёт маркази) туғилган. У малика Беатрикс ва шаҳзода Клауснинг биринчи фарзанди[5]. Қиролича Жулиана ва шаҳзода Бернҳарднинг биринчи невараси. 1851-йилда шаҳзода Александр туғилгандан бери Голландия қироллигининг биринчи эркак меросхўри.

1967-йил 2-сентябрда Голландия ислоҳот черковининг аъзоси сифатида Гаагадаги Авлиё Якоб черковида чўқинтирилган[6]. Унинг чўқинтирган ота-онаси онаси томондан бобоси Липпе-Биэстерфелд шаҳзодаси Бернҳард, бувиси Гöста Фреин фон дем Буссче-Ҳадденҳаусен, шаҳзода Фердинанд фон Бисмарк, собиқ бош вазир Желле Цийлстра, Жонквроуw Ренегре Маргретҳе ИИ ва қиролича Мармарк Руэлдир[7].

Унинг иккита укаси бор эди: шаҳзода Фрисо (1968–2013) ва шаҳзода Константин (1969-йилда туғилган). Оиласи билан Лаге Вуурсче қишлоғидаги Дракенстеин қал’асида 1981-йилгача, улар Гаагадаги Ҳуис тен Босч саройига кўчиб ўтгунга қадар яшаган. Унинг онаси Беатрикс 1980-йилда бувиси Жулиана тахтдан воз кечганидан кейин Нидерландия қироличаси бўлди. Кейинчалик, 13 ёшида Нидерландия Қироллиги тахтининг вориси сифатида Оранге шаҳзодаси унвонини олди.

1973-йилдан 1979-йилгача Баарн шаҳридаги Ниэуwе Баарнсе бошланғич мактабида ўқиган. У икки хил давлат ўрта мактабларида ўқиган: 1979-1981-йилларда Баарн шаҳридаги Баарнс лицейи, 1981-1983-йилларда Гаагадаги Ээрсте Врижзинниг Чристелижк лицейи ва Уэлсдаги Атлантика хусусий коллежида (1983-йилдан 1985-йилгача), халқаро бакалавр даражасини олди[5][8].

1985-йилдан 1987-йилгача ҳарбий хизматни ўтаганидан сўнг 1993-йили Лейден университетида тарих факултетида магистрлик даражасини олди[9][10]. Унинг якуний диссертацияси президент Шарл де Голл даврида Франсиянинг НАТО интеграциялашган қўмондонлик тузилмасини тарк этиш қарорига Голландиянинг муносабатига бағишланган[5].

Инглиз, испан, франсуз ва немис тилларида бемалол гапиради[11].

Ҳарбий тайёргарлик ва фаолият

Виллем-Александр ўрта мактаб ва университетдаги маълумоти орасида 1985-йил августидан 1987-йил январигача Нидерландия Қироллик денгиз флотида ҳарбий хизматни ўтаган. У Нидерландия Қироллик денгиз коллежида, ҲНЛМС Тромп ва ҲНЛМС Абраҳам Cрижнссен фрегатларида хизмат қилган. 1988-йилда ҲНЛМС Ван Кинсберген кемасида хизмат қилди ва лейтенант бўлди[12].

Виллем-Александр Нидерландия Қироллик денгиз флотининг резервчиси сифатида 1995-йилда лейтенант командири, 1997-йилда қўмондон, 2001-йилда денгизда капитан ва 2005-йилда командор унвонларига кўтарилди. Нидерландия Қироллик армиясининг резервчиси сифатида 1995-йилда маёр (Гренадлар ва милтиқлар қўриқлаш полки) унвонини олди. 1997-йилда подполковник, 2001-йилда полковник ва 2005-йилда бригада генерали унвонларига кўтарилди. Нидерландия Қироллик ҳаво кучлари резервчиси сифатида 1995-йилда эскадрон бошлиғи этиб тайинланган ва 2005-йилда ҳаво кучлари командори лавозимига кўтарилган. 2005-йилда бригада генерали этиб тайинланди[8].

2013-йилда қирол бўлишидан олдин қуролли кучлардан бўшатилган. Ҳукуматнинг ўзи қуролли кучлар устидан олий қўмондонликни амалга ошириши сабабли, давлат раҳбари қуролли кучларнинг хизматчиси бўлиши мумкин эмаслигини эълон қилди. Қирол сифатида Виллем-Александр қироллик нишони билан ҳарбий кийим кийишни танлаши мумкин, лекин ўзининг собиқ унвон белгиси билан эмас[13].

Виллем-Александер сув хўжалиги ва спорт масалалари билан қизиқади. Жаҳон сув комиссиясининг фахрий аъзоси ва Жаҳон банки, БМТ ва Швеция иқтисодий тараққиёт вазирлиги томонидан ташкил этилган Глобал сув ҳамкорлиги ҳомийси. 2006-йил 12-декабр Бирлашган Миллатлар Ташкилоти Бош котибининг сув ва канализация масалалари бўйича маслаҳат кенгашининг раиси этиб тайинланган[14].

2010-йил 10-октябрда Виллем-Александр ва рафиқаси Махима Нидерландия Антил ороллари пойтахти Виллемстадга Антилни тарқатиб юбориш маросимида унинг онаси вакил сифатида қатнашиши учун боришди.

1998-йилгача Халқаро Олимпия Қўмитасига (ХОҚ) аъзо бўлгунга қадар Голландия Олимпия ўйинлари қўмитасининг ҳомийси бўлган. Қирол бўлганидан кейин аъзолигидан воз кечди ва ХОҚ 125-сессиясида Олимпия орденини олди. 1928-йилда Амстердамда бўлиб ўтган Ёзги Олимпия ўйинларининг 100 йиллигини нишонлаш маросимида қатнашди.

2013-йил 28-январ Беатрикс тахтдан воз кечиш ниятини эълон қилди. 2013-йил 30-апрел куни Беатрикс Мосесзаал қироллик саройида тахтдан воз кечиш тўғрисидаги ҳужжатни имзолади. Ўша куни тушдан кейин Виллем-Александр Ниэуwе Керк саройида бўлиб ўтган тантанали маросимда Бош штатларнинг қўшма мажлиси олдида қирол сифатида инаугурация қилинди.

Оиласи

2002-йил 2-февралда Амстердамдаги Ниэуwе Керк саройида Махима Зоррегуиэта Cеррути билан турмуш қурди. Никоҳ келиннинг отаси Жорге Зоррегиэтанинг Аргентина ҳарбий диктатурасида тутган ўрни туфайли жиддий тортишувларга сабаб бўлди. Эр-хотиннинг учта қизи бор.

Мукофотлари

  • Ҳарбий Wиллиам ордени
  • Нидерландия арслони ордени
  • Оранге-Нассау ордени
  • Нассау уйининг „Олтин шер“ ордени
  • Оранж уйи ордени
  • Тож ордени
  • „Содиқ хизматлари учун“ ордени
  • Нидерландиядаги Авлиё Иоанн ордени[15]
  • „Олтин Арк“ ордени
  • Ўн бир шаҳар хочи
  • Узоқ муддатли ҳарбий хизмат учун ордени [нл]
  • Қиролича Беатрикс инаугурация медали
  • Шаҳзода Виллем-Александрнинг Максима Зорруигетанинг тўйи медали

Манбалар

  1. ↑ „Дутч Cроwн Принcе қуиц ИОC ин препаратион то беcоме кинг“, Спорц Иллустратед, 2013, 2013-12-13да асл нусхадан архивланди, қаралди: 19-апрел 2013-йил{{cитатион}}: CС1 маинт: дате формат ()
  2. ↑ „Дутч Cроwн Принcе қуиц ИОC ин препаратион то беcоме кинг“. Спорц Иллустратед (инглизча). 2013-01-29. 2013-12-13да асл нусхадан архивланди. Қаралди: 2013-04-19.
  3. ↑ „Принс Wиллем-Алехандер неэмт афсчеид ван Адвиэсcоммиссиэ Wатер“ (нл). де Волкскрант (2013-йил 16-апрел). 2013-йил 6-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2013-йил 19-апрел.
  4. ↑ „Wиллем-Алехандер неэмт афсчеид алс 'wатерпринс'“ (нл). Троуw (2013-йил 21-март). 2013-йил 17-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2013-йил 19-апрел.
  5. ↑ 5,0 5,1 5,2 „Тҳе Принcе оф Оранге“ (эн-ГБ). Дутч Роял Ҳоусе (2009-йил 1-май). 2009-йил 9-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2009-йил 19-июл.
  6. ↑ „Доопплечтигҳеид Принс Wиллем-Алехандер ин Синт Жаcобскерк“ [Баптисм cеремонй оф Принcе Wиллем-Алехандер ин Ст. Жаcоб Чурч: 3 парц] (нл). Радио Нетҳерландс Wорлдwиде (2009-йил 27-апрел). 2011-йил 27-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2009-йил 13-декабр.
  7. ↑ Манба хатоси: Инвалид <реф> таг; но техт wас провидед фор рефс намед 40қуэстионс
  8. ↑ 8,0 8,1 „З.М. конинг Wиллем-Алехандер, конинг дер Недерланден, принс ван Оранже-Нассау“ [Ҳ.М. Кинг Wиллем-Алехандер, Кинг оф тҳе Нетҳерландс, Принcе оф Оранге-Нассау] (нл). Парлемент. 2021-йил 6-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2013-йил 5-апрел.
  9. ↑ Ҳофф, Рууд „Леиден, 2 жули 1993“ [Леиден, 2 Жулй 1993]. АНП Ҳисторисч Арчиэф Cоммунитй. 2013-йил 12-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2017-йил 15-июн.
  10. ↑ „Дутч роялс ин Леиден“. Леиден Университй. 2021-йил 17-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 26-апрел.
  11. ↑ „Принс Wиллем-Алехандер блундерт тижденс стаацбезоэк Мехиcо“ [Принcе Wиллем-Алехандер блундерс дуринг стате висит то Мехиcо]. 925 (2009-йил 5-ноябр). 2013-йил 10-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2013-йил 3-май.
  12. ↑ „Милитарй cареэр“ (эн-ГБ). Дутч Роял Ҳоусе. 2009-йил 24-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2009-йил 17-декабр.
  13. ↑ (2013-йил 11-апрел). „Кинг wилл ретаин cлосе релатионшип wитҳ армед форcес“ (эн-ГБ). Пресс-релиз.
  14. ↑ „Абоут УНСГАБ“ (эн-УС). Унитед Натионс Сеcретарй-Генералс' Адвисорй Боард он Wатер анд Санитатион. 2012-йил 30-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2013-йил 28-январ.
  15. ↑ „Конинг Wиллем-Алехандер эреcоммандеур ван Жоҳаннитер Орде“ (нл). Реформаторисч Дагблад (2014-йил 1-декабр). 2016-йил 31-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2016-йил 27-май.