Wорлд Боок Энcйcлопедиа
„Wорлд Боок Энcйcлопедиа“ (талаффузи: Уорлд Бўк Энсайклопидия; таржимаси „Дунё китоби энсиклопедияси“) — АҚСҲда чоп этиладиган универсал энсиклопедия. Энсиклопедия нашриётига кўра, „Wорлд Боок Энcйcлопедиа“ „жаҳондаги энг бозори чаққон босма энсиклопедиядир“[1]. Энсиклопедияда илмнинг асосий соҳалари мунтазам тартибда ёритилган. Хусусан, илм, техника ва тиббиёт соҳалари бўйича мақолалар айниқса чуқур ёзилган[2]. „Wорлд Боок Энcйcлопедиа“да мақолалар соддароқ инглиз тилида ёзилган. Бунга қарамасдан, мавзулар жуда чуқур ёритилган[3]. „Оилавий“ энсиклопедия ўлароқ сотиладиган энсиклопедия 15 ёшдан юқори ўқувчиларга мўлжалланган[4].
|
Файл:Wорлд Боок Энcйcлопедиа лого.пнг Энсиклопедиянинг логотипи | |
| Асл номи | Тҳе Wорлд Боок Энcйcлопедиа |
|---|---|
| Тил | инглизча |
| Жанр(лар)и | энсиклопедия |
| Нашр этилган санаси | 1917 — бугун |
| Нашриёт | Wорлд Боок, Инc. |
Энсиклопедия нашриёти Иллиноис штатидаги Чиcаго шаҳрида жойлашган. Биринчи нашри 1917-йил чоп этилган ва 8 жилддан иборат бўлган. Ўша пайтдан бери ҳар йили янги нашр чиқарилиб келинмоқда. Фақат 1920-, 1924- ва 1932-йиллардагина янги нашр чиқарилмаган. 1929-йилги (13 жилд), 1947-йилги (19 жилд), 1960-йилги (20 жилд) ва 1988-йилги (янги фонт ва саҳифа дизайни ҳамда 10 000 га яқин муҳаррир ўзгартиришлари) нашрларда катта ўзгартиришлар киритилган[5].
1917-йилги нашрни Ҳансон-Роач-Фоwлер Cомпанй (талаффузи: Ҳенсон-Роўч-Фаулер Компани) чоп этган. Икки йил ичида энсиклопедия W.Ф. Қуарриэ & Cомпанй (талаффузи: Даблйў Эф Куори энд Компани) мулкига айланган. 1945-йил „Wорлд Боок Энcйcлопедиа“ Фиэлд Энтерприсес (талаффузи: Фиилд Энтерпрайзес) қўлига ўтган. 1978-йил Беркшире Ҳатҳаwай (талаффузи: Беркшаер Ҳатавей) холдинг компаниясининг бўлими Сcотт Фетзер (талаффузи: Скот Фетзер) „Wорлд Боок Энcйcлопедиа“ни сотиб олган.
Тарихи
„Дунё китоби энсиклопедияси“нинг биринчи нашри 1917-йил чоп этилган. 1917-йилги нашрни Ҳансон-Роач-Фоwлер Cомпанй (талаффузи: Ҳенсон-Роўч-Фаулер Компани) чоп этган. Икки йил ичида Wорлд Боок Энcйcлопедиа W.Ф. Қуарриэ & Cомпанй (талаффузи: Даблйў Эф Куори энд Компани) мулкига айланган. 1945-йил „Wорлд Боок Энcйcлопедиа“ Фиэлд Энтерприсес (талаффузи: Фиилд Энтерпрайзес) қўлига ўтган. 1978-йил Беркшире Ҳатҳаwай (талаффузи: Беркшаер Ҳасавей) холдинг компаниясининг бўлими Сcотт Фетзер (талаффузи: Скот Фетзер) „Wорлд Боок Энcйcлопедиа“ни сотиб олган.
Ҳозирги кунда „Wорлд Боок Энcйcлопедиа“ электрон кўринишда Миcрософт Wиндоwс ва Аппленинг Маc ОС Хи учун ҳам чиқарилади. 1998-йили энсиклопедиянинг китоб ва CД-РОМ нашрларидан ташқари „Wорлд Боок Онлине Референcе Cентер“ (таржимаси „Дунё китоби онлайн излаш маркази“) деб номланувчи онлайн нашри ишга тушган.
Жилдлар
Энсиклопедиянинг биринчи нашри 8 жилдли бўлган ва 1917-йил нашр қилинган. 1918-йил жилдлар сони 10 га етган. 1918-йил давомли таҳрир қилиш методи киргизилган. 1925-йилдан бошлаб ҳар йили янги нашр чиқарила бошланган. 1929-йилги нашри 13 жилдда бўлган. 1933-йилги нашрида бўлса жилдлар сони 19 га етган. 1960-йилги нашр 20 жилдли қилиб чоп этилган. 1971-йилдан бери „Дунё китоби“ 22 жилдда чиқарилиб келяпти.
Йиллар давомида „Wорлд Боок Энcйcлопедиа“нинг дизайни ўзгача бўлиб келмоқда. Бошқа энсиклопедиялардан фарқли ўлароқ, „Wорлд Боок Энcйcлопедиа“ алифбо ҳарфларига мослаштирилиб ҳар хил қалинликдаги жилдларда чоп этилади. Кўп жилдлар фақат битта ҳарф бўйича мавзуларни қамрайди. Жуда кўп мақолага эга ҳарфлар („C“ ва „С“) икки жилдга бўлинган. Ёнма-ён жойлашган ва озроқ мақолага эга ҳарфлар („Ж“—„К“, „Н“—„О“, „Қ“—„Р“, „У“—„В“ ва „W“—„З“) бир жилдда берилган. Энсиклопедия муҳаррирлари муҳим мақолаларни кўпинча алоҳида саҳифада ажратиб беришган.
Қамрови

22 жилдли „Wорлд Боок Энcйcлопедиа“да ҳар қанақа мавзу бўйича маълумот берилган. Жуғрофия ва биология бўйича мақолалар жуда кенг ёритилган. Бизнес, психология, давлат, энергия, экология ва криминология бўйича мақолаларга кенг ёндашилган. АҚСҲ ҳақидаги мақолалар айниқса жуда ҳам кенг кўламли қилиб ёзилган. Мақолаларда матн билан бирга кўплаб расм, жадвал, диаграммалар берилган. Масалан, АҚСҲ ҳақидаги мақолаларда штат қуши ва штат дарахти каби мавзулар ёритилган маълумот қутилари берилган. АҚСҲ президентлари ҳақидаги мақолаларда ўша президент ишлаган пайтда бўлиб ўтган муҳим тарихий воқеалар бўйича вақт шкалалари берилган.
„Wорлд Боок Энcйcлопедиа“ ўзини сотувдаги энг замонавий энсиклопедия деб атайди. Мақолаларининг 33 фоизи ҳар йили таҳрирланади.[4] Энсиклопедияда визуал материаллар жуда кўп берилган. Дизайннинг учдан бирини кўриш учун материаллар эгаллайди. Шулардан 80 фоизи юқори сифатли рангли тасвирлардир. Энсиклопедияда бир мақоладан иккинчисига йўналтириш кенг қўлланган. Китобда 150 000 дан ошиқ сўз киритилган катта аналитик индекс ҳам берилган.[6]
Ўқувчилар „Wорлд Боок Энcйcлопедиа“дан бошқа умумий мавзудаги энсиклопедиялар каби доклад ёзишда кенг фойдаланишади. Ҳар бир мақола сўнггида ўша мақола бўйича саволлар ва изланиш учун қўшимча маълумот манбалари келтирилган. АҚСҲдаги аксар мактаб кутубхоналарида „Wорлд Боок Энcйcлопедиа“ бор. АҚСҲ давлати ривожланаётган мамлакатлардаги мактабларга энсиклопедиянинг нусхаларини ҳадя қилган. Масалан, Қирғизистондаги бер неча мактабга „Wорлд Боок Энcйcлопедиа“ АҚСҲ давлати томонидан совға қилинган.
Алтернатив нашрлар

1961-йил „Wорлд Боок Энcйcлопедиа“нинг кўзи ожизлар учун Браилле шрифтидаги нашри чиқарилган. Бу нашр 145 жилдли ва 40 000 га яқин саҳифали бўлган. Компания бу нашрни тайёрлашда кетган харажатларни қоплай олмаслигини билса ҳам хайрия сифатида чиқараверган. Бу нашрнинг барча тўпламлари кўр одамлар ташкилотларига ҳадя қилинган. 1964-йил компания энсиклопедиянинг катта ҳарфлар билан ёзилган нашрини ҳам чоп этган.[7]
1980-йил „Wорлд Боок Энcйcлопедиа“ аудиоёзув қилиб чиқарилган биринчи энсиклопедия бўлди. Бу нашр кассеталарда чиқарилган ва бу кассеталар учун махсус плеер тайёрланган.
Энсиклопедиянинг Маcинтош ва Wиндоwс компутерлари учун бўлган электрон нусхаси 1990-йил чиққан. Аммо ўша пайтда мавжуд бўлган иккинчи CД-РОМ энсиклопедия бўлмиш „Академик Америка энсиклопедияси“ (инглизча: „Аcадемиc Америcан Энcйcлопедиа“) каби муваффақиятга эришмаган.
1992-йил Шимолий Америкадан ташқарида яшовчи инглиз тилида сўзлашувчиларга мўлжалланган халқаро нашр ҳам чиқарилган.
1998-йилдан бери 22 томли, 13 800 бетли энсиклопедиянинг китоб ва CД-РОМ нашрларидан ташқари „Wорлд Боок Онлине Референcе Cентер“ (таржимаси „Дунё китоби онлайн излаш маркази“) деб номланувчи онлайн нашри ҳам ишлаб келяпти. Онлайн нашрда босма нашрда берилган барча мақолалар билан бирга бир неча минг қўшимча мақола берилган. Яна онлайн версияда „Wорлд Боок Энcйcлопедиа“ 1992-йилдан бери чиқариб келган ҳар бир йилнома ҳам берилган.
Рақамли мултимедиа энсиклопедияси
„Wорлд Боок Энcйcлопедиа“ электрон кўринишда Миcрософт Wиндоwс ва Аппленинг Маc ОС Хи учун ҳам чиқарилади. Электрон нашрларда 22 жилдли энсиклопедиядаги барча матн берилган. Бундан ташқари, электрон версияда расмлар, видеолар, уч ўлчамли манзаралар ва овозлар ҳам бор. Мақолаларда тўлиқ матн, мултимедиа файллар, мақола режаси, изланиш учун ёрдам ва керакли маълумотга ишоратлар берилган. Обуна бўлганлар онлайн янгиланишлар ва мунтазам равишда ҳар ой ҳақида қисқача маълумот олишлари мумкин.
Аппле янги компутерларда ОС Х операцион системаси ўрнатилганда „Wорлд Боок Энcйcлопедиа“нинг нусхасини қўшиб сотган.[8] Бу нашр Маc учун мослаштирилган бўлган. Масалан, осонроқ интерфейс, Бонжоур программаси орқали савол-жавоб (инглизча: „Тривиа Чалленге“) ўйини, муҳаррирлар маъқуллаган веб камералар тўплами, Нотепад, сўзлашиш функсиялари, „Бугунги кун тарихда“ (инглизча: „Тҳис Дай ин Ҳисторй“), „Медия ойнаси“ (инглизча: „Медиа Шоwcасе“) ва „Тарихчи“ (инглизча: „Ҳисториан“) функсиялари бўлган. Ҳозир бу функсиялар энсиклопедиянинг Wиндоwс учун мўлжалланган нусхаларида ҳам бор. 2007-йилдан бери энсиклопедиянинг Wиндоwс ва Маc электрон версияларини Софтwаре МаcКиэв (талаффузи: Софтвейр Макиев) компанияси тайёрлаб келмоқда.
Бошқа алоқадир босма лойиҳалар
„Wорлд Боок Энcйcлопедиа“нинг бошқа маҳсулотлари қуйидагилардир:
- „Тҳе Wорлд Боок Диcтионарй“ (таржимаси „Дунё китоби луғати“) — луғат; биринчи нашри 1963-йил чиққан;
- „Тҳе Wорлд Боок Cйcло-Теачер“ (таржимаси „Дунё китоби сикл ўқитувчиси“) — болалар учун мустақил ўрганиш қўлланмаси; 1960-йилларда чиқарилган;
- „Тҳе Wорлд Боок Студент Дисcоверй Энcйcлопедиа“ (таржимаси „Дунё китоби ўқувчи кашфиёти энсиклопедияси“) — ёш ўқувчилар учун энсиклопедия; 1999-йилдан бери чиқади;
- „Чилдcрафт“ (таржимаси „Болалар ҳунармандчилиги“) — болалар учун расмли тўплам; 1930-йилларда чиқа бошлаган;
- „Wорлд Боок’с Анималс оф тҳе Wорлд“ (таржимаси „Дунё китоби: жаҳондаги ҳайвонлар“) — ҳайвонлар ҳақида тўплам;
- „Оур Ливинг Wорлд оф Натуре“ (таржимаси „Атрофимиздаги тирик табиат“) — китоблар серияси, 1967-йил чиққан.
Манбалар
- ↑ „Абоут Wорлд Боок (Дунё китоби ҳақида)“. 2013-йил 18-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2013-йил 3-феврал. (Wайбаcк Мачине сайтида 2013-02-18 санасида архивланган)
- ↑ „Энcйcлопедиас ин Энглиш анд Отҳер Лангуаге (Инглиз ва бошқа тиллардаги энсиклопедиялар)“. Либрарй Ресеарч Гуидес, Индиана Университй. 2012-йил 19-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2013-йил 3-феврал. (Wайбаcк Мачине сайтида 2012-06-19 санасида архивланган)
- ↑ Энcйcлопедиа (Энсиклопедия) Миcрософт® Студент 2009 [ДВД]. Редмонд, WА: Миcрософт Cорпоратион, 2008.
- ↑ 4,0 4,1 „Тҳе Wорлд Боок Энcйcлопедиа 2012 (2012-йилги „Wорлд Боок Энcйcлопедиа“)“. 2012-йил 15-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2013-йил 3-феврал. (Wайбаcк Мачине сайтида 2012-04-15 санасида архивланган)
- ↑ Кобаса, Паул А. „Энcйcлопедиа (Энсиклопедия)“. Wорлд Боок Онлине Референcе Cентер (2008). 2012-йил 6-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2008-йил 13-январ. (Wайбаcк Мачине сайтида 2012-03-06 санасида архивланган)
- ↑ Кеннедй, Сcотт. Референcе Соурcес фор Смалл анд Медиум-сизед Либрариэс (Кичкина ва ўртача кутубхоналар учун излаш ресурслари), 1999 — 27-бет.
- ↑ Стоcкwелл, Фостер. А Ҳисторй оф Информатион Стораге анд Ретриэвал (Ма’лумот сақлаш ва олиш тарихи), 2001 — 137-бет.
- ↑ „МАCWОРЛД ЭХПО 2002 Пресс Анноунcемент (МАCWОРЛД ЭХПО 2002 матбуот эълони)“. Қаралди: 2010-йил 27-апрел.
Ҳаволалар
| Викиомборда „Wорлд Боок Энcйcлопедиа“ мавзуси бўйича медиафайллар бор. |
- „Wорлд Боок Энcйcлопедиа“нинг вебсайти
- „Wорлд Боок Энcйcлопедиа“ онлайн
- Wорлд Боок компанияси ҳақида маълумот
- „Wорлд Боок Энcйcлопедиа“нинг турли нашрлари ҳақида маълумот (Wайбаcк Мачине сайтида 2013-01-25 санасида архивланган)
- „Wорлд Боок Энcйcлопедиа“нинг электрон версияси Софтwаре МаcКиэв’с сайтида