Write once, run anywhere sahifasining manbasini koʻrish

{{Ilmiy nazariya bilgiqutisi|Nomi=WORA(Write once, run anywhere)|Mazmuni=bu atama ma'lum bir dasturning faqat bir marta yozib, har qanday operatsion sistemada kodga hech qanday o'zgarishlar kiritishlarsiz foydalanishga aytiladi.|Tasvir olchami=|Tasvir malumoti=|Tasvir olchami2=|Tasvir malumoti2=}}
'''Bir marta yozing, istalgan joyda''' ishga tushiring (WORA) yoki baʼzan '''bir marta yozing, hamma joyda ishga''' tushiring (WORE) [[Java|Java tilining]] platformalararo afzalliklarini koʻrsatish uchun Sun Microsystems tomonidan 1995-yilda yaratilgan<ref>{{Veb manbasi|title=Bir marta yoz har yerda foydalan shiori haqida|url=https://www.computerweekly.com/feature/Write-once-run-anywhere}}</ref> shiori edi.<ref>{{Veb manbasi|title=Java dasturlash tilining shiori|url=http://www.computerweekly.com/Articles/2002/05/02/186793/write-once-run-anywhere.htm}}</ref> Ideal holda, bu Java dasturi har qanday qurilmada ishlab chiqilishi, standart [[Java baytkodi|bayt kodiga]] kompilyatsiya qilinishi va [[Java Virtual Machine|Java virtual mashinasi]] (JVM) bilan jihozlangan har qanday qurilmada ishlashi kutilishi mumkinligini anglatadi. JVM yoki Java interpreyeterini chiplar, qurilmalar yoki [[dasturiy taʼminot]] paketlariga oʻrnatish sanoat standartiga aylandi.

Dasturchi [[Shaxsiy kompyuter|kompyuterda]] kod yozadi va uni Javani qoʻllab-quvvatlaydigan [[Mobil telefon|mobil telefonlarda]], shuningdek, [[Java]] oʻrnatilgan boshqa qurilmalarda hech qanday tuzatishlarsiz ishlatishi mumkin. Bu dasturiy taʼminotni ishlab chiquvchilarni oʻzlari joylashtirmoqchi boʻlgan har bir platforma yoki [[Ishlatuv tizimi|operatsion tizim]] uchun ishlab chiqayotgan dasturlarining boshqa shu platformaga mos versiyasini yozish uchun ketadigan vaqtni tejash uchun chiqarilgan.

Ushbu gʻoya 1960-yillarda IBM M44/44X bilan paydo boʻlgan va 1970-yillarning oxirida p-kodni ishlab chiqarish va kompilyatsiya qilish uchun UCSD Paskal tizimi ishlab chiqilgan. UCSD Paskal (Smalltalk virtual mashinasi bilan birga) [[James Gosling|Jeyms Gosling]] tomonidan taʼkidlanganidek, JVM dizayniga asosiy taʼsir koʻrsatdi. 

Shunisi eʼtiborga loyiqki, turli xil operatsion tizimlar bilan bir qatorda bir nechta JVM ilovalari mavjud boʻlgani sababli, dasturning har bir JVM/OS kombinatsiyasida qanday bajarilishida nozik farqlar boʻlishi mumkin, bu esa har bir platformada dasturni avval sinab koʻrishni talab qiladi. Va bu holat Java dasturchilari orasida „'''bir marta yozing,''' '''hamma joyda''' '''tekshirib koʻring(Write Once, Debug Everywhere)“''' degan hazil tarqalishiga sabab boʻladi.<ref>{{Veb manbasi|title="Bir marta yoz har yerda debug qil hazili haqida|url=http://electronicdesign.com/embedded/write-once-debug-everywhere}}</ref>

Taqqoslash uchun, [[Squeak]] Smalltalk [[dasturlash tili]] va muhiti haqiqiy har qanday joyda bir marta ishga tushirish qobiliyatiga egaligi bilan maqtanadi,<ref>{{Veb manbasi|title=Smaltak dasturlash tilida qo'llanilishi|url=http://www.squeak.org}}</ref> chunki u barcha bazasida bir xil kodlarni ishga tushiradi.<ref>{{Veb manbasi|title=Smaltakning portabilligi haqida maqola|url=http://ftp.squeak.org/docs/OOPSLA.Squeak.html}}</ref>

Anʼanaviy dasturlash tili boʻlgan C yoki [[C++]] dasturni kompilyatsiya qilinganda maʼlum bir [[Operatsion sistema|operatsion sistema]] tushunadigan kodga aylantiradi. Agar biz bir xil kodni [[Operatsion sistema|operatsion sistema]]ga ega boʻlgan boshqa kompyuterda ishga tushirishimiz kerak boʻlsa, yangi operatsion sistema tushunishi uchun kodni qayta kompilyatsiya qilish kerak. Aks holda, bu xatolikka olib keladi.
== Manbalar ==
{{manbalar}}

== Havolalar ==
* [https://www.techtarget.com/whatis/definition/write-once-run-anywhere-WORA WORA konseptsiyasi haqida maqola]
* [https://www.geeksforgeeks.org/why-is-java-write-once-and-run-anywhere/ GeekForGeeks platformasidagi WORA ga oid maqola]
* [https://www.w3schools.blog/wora-write-once-and-run-anywhere-nature W3Schools dagi ushbu mavzuga oid maqola] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20220519055355/https://www.w3schools.blog/wora-write-once-and-run-anywhere-nature |date=2022-05-19 }}
* [https://programmingtrick.com/java-interview-question-what-is-wora WORA ga oid ingliz tilidagi foydali manba]

[[Turkum:Java]]
[[Turkum:Obyektga asoslangan dasturlash]]
[[Turkum:Dasturlash]]
[[Turkum:Dasturlash tillari]]
[[Turkum:Informatika]]