Xafaqon

Хафақон (араб. — урмоқ, титрамоқ) — юракнинг тез ёки нотекис уришини сезиш ҳолати. Бу сезги юрактомир ва бошқа системалар (масалан, нерв, эндокрин тизими) касалликларида, шунингдек, соғлом кишиларда кучли ёки одатдан ташқари жисмоний зўриқиш, ҳаяжонланиш ва бошқаларда пайдо бўлади. Хафақонни даволаш ва олдини олиш касалликни келтириб чиқарган сабабларга боғлиқ. Баъзан „Хафақон“ атамасини юрак уришининг ўзгариши қон босими ошганида ҳам кузатилганлигидан гипертония касаллигита нисбатан ҳам ишлатадилар.

Хафақон тушунчаси аслида Шарқ табобатидан маълум. Ўтмишда табиблар хафақон сабабларини тўғри тушуниб, унинг кўп ва хилма-хил касалликлар (масалан, юракнинг органик ва функсионал ўзгаришларида, ўпка, меъда ва ичак хасталикларида, яллиғланиш, шикастланиш, заҳарланиш, иситмалаш, гижжа касаллигида, бирор нарса чаққанда юзага келишини ва бошқалар)да кузатганлар. Улар юрак уриши ўзгаришларини пулс сифатлари (яъни пулс тезлиги текис ёки нотекислиги, тўлиқ тўлиқмаслиги ёки таранглиги)га кўра аниқлаганлар. Абу Али ибн Сино „Тиб қонунлари“ асарида хафақон ҳақида муфассал айтиб ўтган. Унга кўра, хафақон гоҳо хидли моддадан, гоҳо мизождан, гоҳо шишдан, гоҳида узлуксизликнинг бузилишидан, баъзан эса қаттиқ ҳисдан ва бошқа ёт нарсалардан пайдо бўлади. Хидли модда гоҳо қондан, гоҳо рутубатдан, гоҳо сафродан, гоҳо елдан иборат бўлиши мумкин. Баъзан фақат юрак азиятлари эмас, балки ўпканинг юракка ёндош томонида тикилмалар кўпайиб, нафас керагича ўта олмаслиги (ўпканинг ҳамкорлиги билан), меъда аҳволининг ўзгариши (меъданинг ҳамкорлиги билан) ҳам Хафақон пайдо бўлишига олиб келади. Хафақоннинг ҳамма турида томир нотекис уриши кузатилади, аммо касаллик белгилари унга сабаб бўлган омилларга боғлиқ бўлади (масалан, Хафақонга гижжалар сабаб бўлса, бунда ланжлик, сўлак оқиши ва бошқа кузатилади).