Xalach

Халач — Қашқадарё вилояти, Шаҳрисабз туманидаги қишлоқ. М. Кошғарий халачларни туркий қабила сифатида ҳисоблаган, аммо уларни ўғузлар қаторига киритмаган; халқ изоҳига кўра, ном "қолоч" (очқолинглар) бирикмасидан келиб чиққан. ХВИ аср олими Ҳофиз Таниш Бухорий «Абдулланома» асарида халачларни ўғузхон авлоди деб та’рифлаган ва қолоч бирикмасидан ташкил топган деб ёзган. Тарихий манбаларда халач ~ халаж ~ калач ~ қалач шаклларида этнонимлар учрайди.

М. Мамедовнинг тадқиқотларига кўра, халажлар эроний тилида сўзлашувчи халқ бўлиб, уларнинг асосий яшаш ҳудудлари Озарбайжон ва Эрондир. Пушту тилида халачи ~ калачи ~ калази сўзлари “тог‘ ўғли” ёки “тоғда туғилган” деган ма’нони англатади (гар — тоғ, зи — туғилиш). Араб ва форс тилларида халлаж сўзи пахта тозаловчи ёки жун титувчи ма’носида ишлатилган бўлиб, озарбайжон тилидаги халлаж ҳам шундай вазифани билдиради. Шу тарзда, туркий ва эроний этнонимлар қишлоқ номига (ойконимга) айланган.