Xeb-sed

Ҳеб-сед — қадимги Мисрнинг „дум байрами“дир. У фир’авн ҳукмронлигининг 30-йиллиги муносабати билан жуда катта тантана билан нишонланган ва келгуси ҳар 3 йилда дабдаба билан байрам қилинган. Фақат Акҳенатен ва қиролича Хацҳепсут белгиланган муддатдан олдин: ўз ҳукмронликларининг тегишли равишда тўртинчи ва 16-йилларида ҳеб-седни нишонлаган.

Кўпинча байрамни нишонлаш махсус ибодатхона қурилиши бирга бўлиб ўтган. Осоркон ИИ томонидан Бубастисда қурилган маъбад мажмуаси шундай ибодатхоналарнинг энг машҳури ҳисобланади. Байрам қадимдан нишонлаб келингани эҳтимолки, Ден ва Жосер даврида тантана қилинган. Ҳайвон думи ўша пайтда қироллик либосларининг зарурий элементларидан бири эди; Кейинчалик унинг ўрнини жед эгаллаган.

Ушбу анъананинг бошланиши антик даврларга бориб йўқолади. Маълум бир вақт ўтгач ҳукмдор ўз ҳукмронлигини давом эттириш учун куч-қудратини омма олдида исботлаши талаб этилган. Чунки мамлакатни душманлардан ҳимоя қилишгина эмас, балки ўша пайтдаги инончларга кўра, ер унумдорлиги, чорва молларининг кўпайиши, фуқароларнинг бахти ва фаровонлиги ҳукмдорнинг кучига бевосита боғлиқ деб ҳисобланган. Агар у кучини исботлай олмаса, уни ўлдириб, ўрнига ёшроғини қўйишган. Миср шоҳининг бундай мажбуриятлари кўп бўлган. Мисол учун, Ҳорус ва Сет ҳақидаги афсонасига кўра, ҳукмдор душман йўбошчисини мағлуб этиши талаб этиларди. Кейинги даврлар ҳукмдорлари бу мажбуриятни одат тусига кириб қолгани учун рамзий маънода ўтказган. Подшоҳ зиммасидаги кўп сонли мажбуриятларни қабрда ҳам бажариши керак эди, чунки у қабрда ҳам ҳукмдор ва худо бўлиб қолишига ишонилган.

Адабиётлар

• Шоу, Иан. Қадимги Мисрни ўрганиш. Оксфорд университети матбуоти. 2003-йил. — П.53 ИСБН 0-19-511678-Х.
• Комил, Жилл. Қадимги Мисрликлар: Қадимги Қиролликдаги ҳаёт. Қоҳирадаги Америка университети, 1996-йил. ИСБН 977-424-392-7. 47-бет.
• Девид ЎКоннор ва Эрик Клайн, Аменхотеп: унинг ҳукмронлиги истиқболлари, Мичиган университети, 1998-йил, 16-бет.
• Коттрелл, Леонард. Йўқолган Фир’авнлар. Эванс, 1950-йил. 71-бет.
• Уилкинсон, Тоби А.Ҳ. Мисрнинг илк сулоласи. п. 63. Роутледге, 1999-йил. ИСБН 0-203-20421-2
• Апплегате, Мелисса Литтлефиэлд. Мисрнинг ҳаёт китоби: Қадимги Миср ибодатхонаси ва қабр санъатининг рамзи. ҲCИ, 2001-йил. 173-бет.
• Уилям Мурнане, Сед фестивали: тарихий услубдаги муаммо, МДАИК 37, пп.369-76
• Кўкрак қафаси, Жеймс Генри, Мисрнинг қадимий ёзувлари: Қадимги даврлардан форслар истилосигача бўлган тарихий ҳужжатлар, Чикаго университети матбуоти, 1906, бет. 116-117.
• Матҳиэу М.Э. Ҳеб-сед (Қадимги Миср дини тарихидан). Қадимги тарих бюллетени, 1956-йил, Но 3, бет. 7-28. ИССН 0321-0391

Ҳаволалар

• Ҳеб-Сед(Инглизча) )
• „Хеб-сед“, Большой Энциклопедический словарь, 2000.