Ziyosfera

Xitoyda dinlar

Конфуцийлик, даосизм (даоизм) ва буддизмни ифодаловчи учта одам тасвирланган Сонг сулоласи (ХИИ аср) расми
Хайнаннинг Хайкоу шаҳридан Бешта император ҳайкали топилган.
Шакямуни Будданинг бармоқ суяги ёдгорлиги о'рнатилган ҳайратланарли мажмуа, Шенсидаги Баожи шаҳридаги буддистлар мажмуаси Фамен ибодатхонасида .

  Хитой Халқ Республикаси расман атеист давлатдир[1], лекин ҳукумат беш динни расман тан олади: буддизм, даосизм, насронийлик ( католиклик ва протестантлик алоҳида тан олинади) ва ислом .[2] ХХИ аср бошларида конфуцийлик ва хитой халқ динининг Хитойнинг маданий меросининг бир қисми сифатида расман тан олиниши ортиб бормоқда. Хитой цивилизацияси тарихан қадимдан дунёнинг турли диний - фалсафий ан'аналарига бешик ва мезбонлик қилган. Кейинчалик буддизм қо'шилган конфуцийлик ва даосизм (даоизм) Хитой маданиятини шакллантирган " уч та'лимот " ни ташкил қилади. Эксклюзив деб да'во қилмайдиган бу бир-бирига бог'ланган диний тизимлар о'ртасида аниқ чегаралар ё'қ ва ҳар бирининг элементлари машҳур ёки халқ динини бойитади. Хитой императорлари о'зларини Осмон о'г'иллари деб да'во қилганлар ва Хитойнинг диний ишларида қатнашганлар. ХХ аср бошларида ислоҳотчи амалдорлар ва зиёлилар барча динларга “хурофот” сифатида ҳужум қарашган; 1949 йилдан бери Хитойни ХКП бошқариб келади, бу марксистик-ленинистик атеистик институт бо'либ, партия а'золарининг лавозимда бо'лганларида динга э'тиқод қилишларини тақиқлайди. ХИХ аср охиридан бери давом этаётган бир қатор атеистик ва динга қарши гуруҳлар якуни сифатида, 1966 йилдан 1976 йилгача давом этган эски одатлар, г'оялар, урф-одатлар ва маданиятга қарши маданий инқилоб уларни ё'қ қилди .[3][4] :138Кейинги раҳбарлар даврида диний ташкилотларга кўпроқ имкон берилди.

Э'тиқод ва дин милоддан аввалги ИИ минг йилликда Шан ва Чжоу сулолалари давридан бери ривожланган ва тарқалган. Илоҳиётнинг асосий элементлари ва коинотнинг табиатини илоҳий тушунтириш бу даврга то'г'ри келади. Асосан, Хитой дини шенга содиқликни о'з ичига олади, ко'пинча "руҳлар" деб таржима қилинади, турли хил худоларни белгилайди. Булар табиий муҳит худолари ёки инсон гуруҳларининг аждодлари тамойиллари, фуқаролик тушунчалари, маданият қаҳрамонлари бо'лиши мумкин, уларнинг аксарияти Хитой мифологияси ва тарихида мавжуд.

Қин ва Хан сулолаларида дин

Даи ибодатхонасининг асосий зали ( 岱庙 Дàимиàо ) Таи тог'ида жойлашган. Яшил (ёки Мовий) императорга 蒼帝 Шарқий чо'ққи ибодатхоналарининг асосийси сифатида Cāнгдì ёки 青帝 Қīнгдì )деб қаралган. Ди учун олов қурбонлик қилинадиган жой. [5] Тай тог'и Хитойнинг муқаддас тог'ларидандир .Мифологияга ко'ра, у Пангунинг танаси парчаланганидан кейин бошидан ҳосил бо'лган.

Қин (милоддан аввалги 221–206) ва айниқса Хан сулоласи (милоддан аввалги 206–220) урушаётган давлатлар давридаги фалсафий тараққиётни мерос қилиб олди, уларни универсал фалсафа, космология ва динга айлантирди. Айнан шу даврда диний э'тибор Ерга ко'чди ( 地 Дì ), Осмон (самовий қутб) қудратининг вакили сифатида қаралади. Хан даврида фалсафий г'амхо'рлик, айниқса, Осмон-Ер-инсониятнинг космологик учлигини якунлаб, 天地人 инсоннинг ҳал қилувчи роли эди. Тиандìрéн ). Хан файласуфлари Тяннинг имманент фазилатини эр ва инсоният орқали 宇宙 ни якунлаш учун ишлаш деб ҳисоблашган. йǔзҳòу ("фазо-вақт"). [6]

лУрушаётган давлатларни бирлаштирган ва “император” унвонини қўллаган биринчи Хитой ҳукмдори бўлган Қин Ши Хуан (милоддан аввалги 247–220 йиллар ҳукмронлик қилган) томонидан бошланган қисқа муддатли Қин сулоласи давлат мафкураси сифатида легализмни танлади, та’қиқлади ва бошқа барча диний мактабларини та'қиб қилди. Конфуцийлик асарларини ёқиб юбориш ва Конфуцийлик ғоясини қўллаб-қувватлаган олимларни ўлдириш билан қаттиқ таҳдид қилади. [7] [8] Қиннинг давлат тузуми ҳақиқатан ҳам кейинги Хан сулоласининг тузумига ўхшарди. [7] Қин Шихуанг шахсан Сядан олдинги даврлардан бери олий худога сиг'иниш учун мо'лжалланган Тай тог'ида ва пойтахт Сянян шаҳри чеккасида Ди учун қурбонликлар келтирган. [5] [7] Қин императорлари, шунингдек, бирлашган ма'бад мажмуаларида илгари турли жойларда о'тказилган [7]

  1. ↑ Диллон, Мичаэл. Религиоус Миноритиэс анд Чина (эн). Миноритй Ригҳц Гроуп Интернатионал, 2001. 
  2. ↑ Алберт. „Религион ин Чина“. Фореигн Аффаирс. Cоунcил он Фореигн Релатионс. Қаралди: 2022-йил 4-май.
  3. ↑ Буанг, Са'эда. Муслим Эдуcатион ин тҳе 21ст Cентурй: Асиан Перспеcтивес (эн). Роутледге, 9 Май 2014 — 75-бет. ИСБН 978-1-317-81500-6. „Субсеқуэнтлй, а неw Чина wас фоунд он тҳе басис оф Cоммунист идеологй, и.э. атҳеисм. Wитҳин тҳе фрамеwорк оф тҳис идеологй, религион wас треатед ас а 'cонтортед' wорлд-виэw анд пеопле белиэвед тҳат религион wоулд неcессарилй дисаппеар ат тҳе энд, алонг wитҳ тҳе девелопмент оф ҳуман соcиэтй. А сериэс оф анти-религиоус cампаигнс wас имплементед бй тҳе Чинесе Cоммунист Партй фром тҳе эарлй 1950с то тҳе лате 1970с. Ас а ресулт, ин неарлй 30 еарс бетwеэн тҳе бегиннинг оф тҳе 1950с анд тҳе энд оф тҳе 1970с, мосқуэс (ас wелл ас чурчес анд Чинесе темплес) wере шут доwн анд Имамс инволвед ин форcед 'ре-эдуcатион'.“ 
  4. ↑ Религионс ин тҳе Модерн Wорлд: Традитионс анд Трансформатионс, 2нд Wоодҳеад: , Лондон: Роутледге, 2009. ИСБН 978-0415458900. ОCЛC 237880815. 
  5. ↑ 5,0 5,1 Зҳоу (2005).
  6. ↑ Дидиэр (2009).
  7. ↑ 7,0 7,1 7,2 7,3 Лагерwей & Калиноwски (2008).
  8. ↑ Зҳоу (2012). 
"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/19914441" dan olindi