Xoraxte
| Горахти (Гор горизонта) иероглифлари |
|---|
мисрча: <hiero>G5-N27:X1*Z4</hiero>
|
Хорахте (эскирган.Горахти) – қадимги Миср мифологиясида — қуёш худоси. Ҳоруснинг тимсолларидан дан бири, мазкур ҳолда ёруғлик худоси сифатида ҳурматга сазовор бўлган.
Тасвири ва маъноси
Хорахте лочин бошли одам сифатида тасвирланган, унинг тепасида қуёш диски ва уреянинг муқаддас белгиси кўриниб турган ва дастлаб, тонг ҳамда чиқаётган қуёш тимсоли бўлган. Пирамида матнларида, бу ҳали ҳам Ра худоси билан боғлиқ бўлмаган алоҳида илоҳдир. 5-сулоладан бошлаб Хорахте у билан Ра-Горахти образида бирлашди. Шу билан бирга, у Хепри ва Атум каби Ра тимсоллари билан ажралиб туради, бу уларнинг ҳар куни уфқда шарқдан ғарбга ҳаратини амалга оширади. Синкретик худо Ра-Хорахте янги туғилган чақалоқни ва янги туғилган қуёшни англатади. Шу муносабат билан, Тонг ва Шарқ Гор-ахти худосига тегишли.
Бир қатор олимларнинг тахминларига кўра, Гелиополисдаги бутхонага қуёшга сиғинишнинг махсус шакли сифатида Хорахтани улуғлаш фир’авн Акенатон даврида Карнакдаги худо Атен таълимотининг ривожланишига катта таъсир кўрсатди.
Ҳорус худосининг маҳаллий, ўзига хос шакли сифатида Хорахтанинг сажда қилиш жойлари Геолиополис, шунингдек кейинчалик — Фир’авн Тутмос ИИИ йўналиши бўйича қурилган Карнакдаги Амун ибодатхонаси ва Дейр-ал-Баҳори элидаги ўлган аёл фир’авн Хацҳепсут ибодатхонаси бўлган. Гор-ахти, шунингдек, Атум ва Хепре шарафига махсус қуёш қўшиғи куйланган.
Исми
Хорахте (Гор-ахти) номини таржима қилишда қуйидаги: уфқнинг Ҳоруси , Горизонтал ёки иккала уфқнинг Ҳоруси , шунингдек , дунё мамлакатларининг Ҳоруси каби вариантлар олинади.
Қадимги Мисрдаги Ҳорус худосининг яна бир маҳаллий шакли Гизадаги пирамидалар ҳудудидаги Буюк Сфинкснинг улкан ҳайкалида Янги Қироллик давридан бери ҳурматга сазовор бўлган Гор-махис эди.
Адабиётлар
- Вéрониқуэ Бертеаух: Ҳарачте — Иконографиэ, Иконологиэ унд Эинорднунг эинер Комплехен Готтҳеит бис зум Энде дес Неуэн Реичес, 2005
- Ҳанс Боннет: Лехикон дер äгйптисчен Религионсгесчичте. Никол-Верлаг, Гамбург 2000, ИСБН 3-937872-08-6
- Ролф Фелде: Äгйптисче Готтҳеитен. Висбаден, 1995-йил
- Wолфганг Ҳелcк/Эберҳард Отто: Клеинес Лехикон дер Äгйптологиэ. Харрасовитз, 1999, ИСБН 3-447-04027-0
- Вероника Ионс: Диэ Готтер ва Мйтҳен Äгйптенс. Верлаг Буч унд Wелт, 1988-йил
- Манфред Луркер: Лехикон дер Гöттер ва Сймболе дер алтен Äгйптер. Счерз Верлаг, 1998, ИСБН 3-502-16430-4