Hospis
Ҳоспис парвариши — бу терминал ҳолатдаги беморларга паллиатив ёрдам кўрсатиш ва умрининг сўнгги кунларида уларнинг руҳий ва маънавий эҳтиёжларини қондиришга қаратилган соғлиқни сақлашнинг бир тури. Ҳоспис парвариши оғриқ ва азоб-уқубатларни камайтириш орқали қулайлик ва ҳаёт сифатини биринчи ўринга қўяди.
Инглиз тилидаги „ҳоспис“ сўзи франсуз тилидан олинган. Бироқ, Франсияда „ҳоспис“ сўзи одатда касал ва қашшоқ одамларга ғамхўрлик қилинадиган муассасани англатади ва паллиатив маънога эга эмас.
Ҳосписнинг мақсади қулайлик, ҳаёт сифати ва индивидуал истакларни биринчи ўринга қўйишдир. Қулайлик қандай белгиланиши ҳар бир шахсга ёки агар бемор қобилияциз бўлса, беморнинг оиласига боғлиқ. Бу жисмоний, руҳий, маънавий ёки ижтимоий эҳтиёжларни қондиришни ўз ичига олиши мумкин. Ҳоспис парваришида беморга қаратилган мақсадлар ажралмас бўлиб, парвариш давомида бир-бири билан узвий боғлиқ ҳолда амалга ошади[1][2]. Ҳоспислар одатда касалликни ташхислаш ёки даволаш учун мўлжалланган муолажаларни амалга оширмайди, шу билан бирга, ўлимни тезлаштирадиган муолажаларни ҳам ўз ичига олмайди[3]. Бунинг ўрнига, ҳоспислар оғриқ ва симптомларни енгиллаштириш учун паллиатив ёрдамга эътибор қаратишади[2].
Тарихий нуқтаи назар
"Ҳоспис" сўзи лотинча ҳоспитум сўзидан келиб чиққан бўлиб, меҳмондўстлик ёки дам олиш жойи ва касал ва чарчаганларни ҳимоя қилиш деган маънони англатади[3]. Тарихчиларнинг фикрига кўра, биринчи ҳоспислар 1065-йилда Малтада пайдо бўлган бўлган[4]. 1090-йилларда Европада салиб юришлари ҳаракатининг кучайиши натижасида даволаб бўлмайдиган касаллар даволаниш учун ажратилган махсус жойларга жойлаштирилди[5][6]. 14-асрнинг бошларида Қуддусдаги Авлиё Иоанннинг Книгҳц Ҳоспиталлер буйруғи билан Родосда биринчи ҳоспис очилди[7]. Ҳоспислар Ўрта асрларда гуллаб-яшнаган, аммо диний буйруқлар тарқалиб кетганлиги сабабли сусайган[5]. Улар 17-асрда Франсияда Сент-Винсент де Пол хайрияси қизлари томонидан қайта тикланган[7].
Оммавий ахборот воситалари
Ҳоспис Нетфлихнинг 2018 Академияси мукофотига номзод бўлган [8] қисқа ҳужжатли „ Энд Гаме“ [9] филмининг бош мавзуси Сан-Франсиско касалхонадаги терминал ҳолатдаги беморлар ва паллиатив ёрдам шифокори БЖ Миллер ва бошқа паллиатив ёрдамни акс эттирувчи Зен Ҳоспис лойиҳаси ҳақида. Филм ҳоспис ва паллиатив ёрдам фаоли Шошана Р. Унгерлеидер томонидан ишланган[10].
Бутунжаҳон ҳоспис ва паллиатив ёрдам куни
2006-йилда биринчи Жаҳон ҳоспис ва паллиатив ёрдам куни бутун дунё бўйлаб ҳоспис ва паллиатив ёрдамни ривожлантиришни қўллаб-қувватловчи ҳоспис ва паллиатив ёрдам миллий ва минтақавий ташкилотлар тармоғи бўлган Бутунжаҳон паллиатив ёрдам алянси томонидан ташкил этилди. Тадбир ҳар йили октябр ойининг иккинчи шанбасида бўлиб ўтади.
Манбалар
- ↑ Килпатриcк, Анне Осборне. Ҳандбоок оф Ҳеалтҳ Администратион анд Полиcй. CРC Пресс, 1999 — 376-бет. ИСБН 978-0-8247-0221-2. .
- ↑ 2,0 2,1 „Лонг 2019“. 2023-йил 3-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2023-йил 1-май.
- ↑ 3,0 3,1 Маршалл, Катҳерине; Ҳале, Дебораҳ (2017). "Ундерстандинг Ҳоспиcе" (эн). Ҳоме Ҳеалтҳcаре Ноw 35 (7): 396–397. дои:10.1097/НҲҲ.0000000000000572. ИССН 2374-4529. ПМИД 28650372.
- ↑ Мосcроп, Жанет. Cаринг фор тҳе Дйинг Патиэнт анд тҳе Фамилй (эн). Спрингер, 2013 — 246-бет. ИСБН 978-1-4899-3376-8. Қаралди: 2020-йил 17-январ.
- ↑ 5,0 5,1 Роббинс, Жой. Cаринг фор тҳе Дйинг Патиэнт анд тҳе Фамилй. Тайлор & Франcис, 1983 — 138-бет. ИСБН 0-06-318249-1.
- ↑ Cоннор, Степҳен Р.. Ҳоспиcе: Праcтиcе, Питфаллс, анд Промисе. Тайлор & Франcис, 1998 — 4-бет. ИСБН 1-56032-513-5.
- ↑ 7,0 7,1 Cоннор, 5.
- ↑ „'Тҳе 2019 Осcар Номинатед Шорт Филмс' Ревиэw“ (эн). Тҳе Неw Ёрк Тимес (2019-йил 6-феврал). Қаралди: 2020-йил 10-апрел.
- ↑ „Стреам Ит Ор Скип Ит: 'Энд Гаме' Он Нетфлих, А Шорт Доcументарй Абоут Дйинг Граcефуллй“ (эн). Деcидер (2018-йил 7-май). Қаралди: 2020-йил 10-апрел.
- ↑ „Ҳоw Тҳис Доcтор Ис Брингинг Ҳуман Cоннеcтион Баcк то Энд-оф-Лифе Cаре“ (эн). Форбес (2018-йил 29-август). Қаралди: 2020-йил 10-апрел.