Xronos sahifasining manbasini koʻrish

'''Xronos''' ({{Lang-grc|Χρόνος}} „vaqt“) — Suqrot davrigacha boʻlgan falsafa va keyingi davr adabiyotida vaqt timsoli sifatida aks ettiriladi. Orfik teogoniyada mavjud, [[Efir|Eter]], [[Xaos]] va Erebus kelib chiqishiga sabab boʻlgan. Orfiklar orasida keksaymaydigan Xronos, shuningdek, [[Gerakl]] va Ajdarho-Ilon<ref>[[Орфика]], fr. 54, 57 Kern</ref> deb ham ataladi. Musayga bagʻishlangan orfik madhiyada yodga olingan (29-misra). Ota xori <ref>[[Нонн]]. Deyaniya Dionisa, II, 422</ref> .

Siroslik Feresidesga koʻra, Xronos uch tamoyillaridan biri boʻlib, oʻz urugʻidan olov, pnevma, ya]ni ruh va suvni yaratgan<ref>[[Ферекид|Ferekid Sirosskiy]], fr. V1 Dils-Krans</ref>.

Taʼriflardan biriga koʻra, Xaos bizning boshlangʻich Borliqdagi eng qadimgi narsa — Vaqtni paydo qilgan. Ellinlar, ya]ni yunonlar uni Xronos deb atashgan. Va u vaqtda hamma narsa oʻz vaqtida sodir boʻlgan, chunki fazo endigina paydo boʻlgan edi. Xronos uchta unsur — olov, havo va suvni yaratgan. Lekin bu Yer paydo boʻlgandan keyin sodir boʻlgan<ref>''[[Кун, Николай Альбертович|Kun N. A.]]'' „Legendi i mifi Drevney Gresii“</ref> .

Keyinchalik '''Kronos''' <ref>[[Апион]] u [[Климент Римский|Klimenta Rimskogo]]. Gomilii VI 5 = Orfika, fr. 56 Kern</ref><ref>[[Цицерон]]. O prirode bogov II 64</ref><ref>[[Плутарх]]. Rimskie voprosi 12</ref> bilan nomlarning uygʻunligi asosida bir xil, ayni deb qaralgan.

== Afsonaviy kosmogoniya ==
Orfik kosmogoniyada Xronos Eter va Xaosni paydo qiladi, soʻngra, ulardan kumush tuxum yasaydi. Undan xudolarning birinchi avlodidan biri Fanet (uning boshqa ismlari — Eros, Metis, Erikapey) chiqib, xudolarining ilk avlodini dunyoga keltirgan.

„Yetti kitob“ muallifi ''Siroslik Ferekidlar'' xudolarning dastlabki uchligi: Zas (Zevs — Efir), Xtoniya (tartibsizlik, yerosti chuqurliklari) va Xronos (vaqt)ning abadiyligini tan oldi. Xronosning urugʻi xudolarning birinchi avlodi yaratiladigan maxfiy idishga joylashtirilgan <ref>{{Книга|заглавие=The Presocratic Philosophers|год=2003|издательство=[[Издательство Кембриджского университета|Cambridge University Press]]|ссылка=https://web.archive.org/web/20170710121207/http://www.books.google.com/books?id=kFpd86J8PLsC&printsec|страницы=24,|автор=G. S. Kirk, J. E. Raven and M. Schofield}}</ref>.

== Qadrlash ==
Qadimgi yunon Afinasida: birinchi oyning oʻn ikkinchi kuni (Hecatombeon) xudo Xronosga bagʻishlangan bayramlar oʻtkazilgan{{Sfn|Климишин|1990}}.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

== Adabiyotlar ==

* Klimishin I. A. Kalendar i xronologiya. — Izd. 3. — M.: Nauka. Gl. red. fiz.-mat. lit., 1990. — 478 s. — 105 000 ekz. — <nowiki>ISBN 5-02-014354-5</nowiki>.

[[Turkum:Mifologik qahramonlar]]