Xubbi sahifasining manbasini koʻrish

'''Xubbi''' – [[zardushtiylik]]da [[suv]] [[tangri]]si (muakkili) [[nom]]i. [[Etnografiya|Etnografik]] [[manbalar]]ga koʻra, [[Oʻrta Osiyo]]da u X. ([[Xorazm]] va [[Ohangaron daryosi|Ohangaron]] [[vodiy]]si), Erxubbi ([[Fargʻona vodiysi]]da) nomlari bilan kayd etiladi. U kemachi va [[baliqchilik|baliqchilar]]ning „homiysi va madadkori“ hamda [[daryo]]da gʻarq boʻlayotganlarning „xaloskori“ hisoblangan. Mineral [[tuzlar]]ga boy shifobaxsh [[chashmalar]], dashtu biyobonlarda qazib ochiladigan [[quduq]]larning zilol suvlari X.ning [[moʻʼjiza]]si deb tushunilgan. [[Afsona]]larda u navqiron baliqchi yigit qiyofasida tasvirlanadi. U daryoning „moliki“ boʻlib, hayotlik chogʻlarida hamisha bedor turgan. Bunday davrlarda dare [[toshqin]]lari suv halokatlari va [[qurgʻoqchilik]] ofatlari, chanqoqlik azobu uqubatlari sodir boʻlmagan. Chunki oʻsha davrlarda hech qanday yovuz kuch daryoga yaqinlasha olmagan.

Xorazmning keksa dargʻa va qayiqchilari X.ni hamisha barhayot, Amudaryodek [[muqaddas joylar|muqaddas]] daryoyi azimga doimo [[homiylik]] qiladi deb tushunganlar. Shu boisdan X.ga boʻlgan eʼtiqod nihoyatda kuchli boʻlgan. Dare, [[soy]]larning [[bahor]]gi va [[yoz]]gi toshkinlari vaqtida xorazmlik va fargonaliklar bilan bir qatorda Oxangaron vodiysida [[piskent]]lik, [[oqqoʻrgʻon (shahar)|oqqoʻrgʻon]]lik, [[toʻytepa]]lik [[aholi]] ham X. yoki Erxubbidan madad soʻrab unga iltijolar kilganlar. Ibodat vaqglarida „daryo oʻz kanoridan oqsin!“; „toshkinlar sohillarni oʻpirib ketmasin!“; „paykallarni suv bosmasin!“, – deya X.ga iltijo qilib, fotihaga qoʻl ochib duo kilganlar. Hatto xorazmliklar va [[qoraqalpoqlar]] [[farzand]]larini Xubbiniyoz yoki Ubbiniyoz, Xubbiqul yoki Ubbiqul kabi ismlar bilan atab, ularni sharaflaganlar.

[[Islomiyat]] davrida X. timsoli [[Termiziy al-Hakim|Abu Abdulloh Muhammad ibn Ali Hasan atTermiziy]] ([[IX asr|<nowiki>IX</nowiki> asr]])ning „Jomeʼ alulum“ nomli asari orqali islom [[adabiyot]]iga oʻtib, „Xubbixoja“ nomi bilan taʼrif qilinadi.

== Adabiyot ==
* Gʻulomov Ya., Xorazmningsugʻorilish tarixi. Qadim zamonlardan hozirgacha, T., 1959.

{{no iwiki}}

{{OʻzME}}

{{chala}}

[[Turkum:Mifologiya]]