Яҳё ибн Муҳаммад (арабча: يحيى بن محمد‎‎; 863-йилда вафот этган) – бешинчи Идрисий ҳукмдори

Яҳё ибн Муҳаммад
Марокаш амири
Салтанат 849–863
Ўтмишдоши Али ибн Муҳаммад
Давомчиси Яҳё ИИ ибн Яҳё
Туғилиши 829
Вафоти 863
Фарзандлари Яҳё ибн Яҳё
Сулола Идрисийлар
Отаси Муҳаммад ибн Идрис
Дини Ислом

Ҳаёти

Яҳё тўртинчи Идрисий амири Муҳаммад ибн Идриснинг кенжа ўғли бўлиб, акаси Али И 849-йил январида вафотидан сўнг Марокашда ҳокимиятни ўз қўлига олди[1].

Акаси томонидан Идрисийлар ҳокимиятининг барқарорлашуви ва мустаҳкамланишидан сўнг, тарихчи Шофик Т. Бенчакрун сўзлари билан айтганда, Яҳёнинг ҳукмронлиги „фаровон ва осойишта бошқарувнинг ёрқин манзараси“ сифатида кенг эътироф этилади[2]. Бу даврда Идрисийлар пойтахти Фос шаҳри ал-Андалус ва Ифриқиядан келган одамлар ҳисобига жуда кенгайди[3]. Шундай қилиб, 859-йилда Фоснинг икки буюк масжиди – ал-Қайравон („Қайравонликлар масжиди“) ва Андалусийлар масжиди – барпо этилиши анъанавий тарзда унинг ҳукмронлиги даврига нисбат берилади[3]. Ҳеч бўлмаганда Қайравон масжиди бўйича бу даъво аниқ афсона, чунки унинг 877-йилда қурилганини кўрсатувчи битик топилган[2].

Анъанавий равишда бу ҳукмронлик даври тинч деб ҳисобланса-да, замонавий тарихчилар Фосда унинг номи билан зарб қилинган тангаларнинг мутлақо йўқлигига эътибор қаратадилар; аксинча, маълум бир Абу Саҳл номи билан тангалар мавжуд бўлиб, у эҳтимол Абдураҳмон ибн Аби Саҳл ал-Жудҳамийга қариндош бўлган; бу оиланинг Яҳё вафотидан бир неча йил ўтгач Фос устидан назорат учун Идрисийларга қарши курашгани маълум[2].

Яҳё 863-йилда вафот этди ва унинг ўрнига ўғли Яҳё ИИ ўтирди[1].

Адабиётлар

  1. ↑ 1,0 1,1 Эустаче 1971, сс. 1035, 1036.
  2. ↑ 2,0 2,1 2,2 Бенчекроун 2018.
  3. ↑ 3,0 3,1 Эустаче 1971, с. 1035.

Манбалар

Олдингиси Идрисий амири, Марокаш
849–863
Кейингиси